అరణ్యకాండ సర్గ 75

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 75

దివం తు తస్యాం యాతాయాం శబర్యాం స్వేన తేజసా.
లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా చిన్తయామాస రాఘవః..3.75.1..

స చిన్తయిత్వా ధర్మాత్మా ప్రభావం తం మహాత్మనామ్.
హితకారిణమేకాగ్రం లక్ష్మణం రాఘవో.?బ్రవీత్..3.75.2..

దృష్టో.?యమాశ్రమస్సౌమ్య బహ్వాశ్చర్యో మహాత్మనామ్.
విశ్వస్తమృగశార్దూలో నానావిహగసేవితః..3.75.3..

సప్తానాం చ సముద్రాణామేషు తీర్థేషు లక్ష్మణ.
ఉపస్పృష్టం చ విధివత్పితరశ్చాపి తర్పితాః..3.75.4..

ప్రణష్టమశుభం తత్తత్కల్యాణం సముపస్థితమ్.
తేన తత్త్వేన హృష్టం మే మనో లక్ష్మణ సమ్ప్రతి..3.75.5..
హృదయే హి నరవ్యాఘ్ర శుభమావిర్భవిష్యతి.

తదాగచ్ఛ గమిష్యామి పమ్పాం తాం ప్రియదర్శనామ్..3.75.6..
ఋష్యమూకో గిరిర్యత్ర నాతిదూరే ప్రకాశతే.
యస్మిన్వసతి ధర్మాత్మా సుగ్రీవోం.?శుమతస్సుతః..3.75.7..
నిత్యం వాలిభయాత్త్రస్తశ్చతుర్భిస్సహ వానరైః.

అభిత్వరే చ తం ద్రష్టుం సుగ్రీవం వానరర్షభమ్..3.75.8..
తదధీనం హి మే సౌమ్య సీతాయాః పరిమార్గణమ్.

ఏవం బ్రువాణం తం ధీరం రామం సౌమిత్రిరబ్రవీత్..3.75.9..
గచ్ఛావస్త్వరితం తత్ర మమాపి త్వరతే మనః.

ఆశ్రమాత్తు తత స్తస్మాన్నిష్క్రమ్య స విశామ్పతిః..3.75.10..
ఆజగామ తతః పమ్పాం లక్ష్మణేన సహ ప్రభుః.

స దదర్శ తతః పుణ్యాముదారజనసేవితామ్..3.75.11..
నానాద్రుమలతాకీర్ణాం పమ్పాం పానీయవాహినీమ్.
పద్మైస్సౌగన్ధికైస్తామ్రాం శుక్లాం కుముదమణ్డలైః..3.75.12..
నీలాం కువలయోద్ఘాటైర్బహువర్ణాం కుథామివ.

స తామాసాద్య వై రామో దూరాదుదకవాహినీమ్..3.75.13..
మతఙ్గసరసం నామ హ్రదం సమవగాహత.

అరవిన్దోత్పలవతీం పద్మసౌగన్ధికాయుతామ్..3.75.14..
పుష్పితామ్రవణోపేతాం బర్హిణోద్ఘుష్టనాదితామ్.
తిలకైర్బీజపూరైశ్చ ధవైశ్శుక్లద్రుమైస్తథా..3.75.15..
పుష్పితైః కరవీరైశ్చ పున్నాగైశ్చ సుపుష్పితైః.
మాలతీకున్దగుల్మైశ్చ భాణ్డీరైర్నిచులైస్తథా..3.75.16..
అశోకైస్సప్తపర్ణైశ్చ కేతకైరతిముక్తకైః.
అన్యైశ్చ వివిధైర్వృక్షైః ప్రమదామివ భూషితామ్..3.75.17..
సమీక్షమాణౌ పుషపాఢ్యం సర్వతో విపులద్రుమమ్.
కోయష్టికైశ్చార్జునకైశ్శతపత్రైశ్చ కీరకైః..3.75.18..
ఏతైశ్చాన్యైశ్చ విహగైర్నాదితం తు వనం మహత్.
తతో జగ్మతురవ్యగ్రౌ రాఘవౌ సుసమాహితౌ..3.75.19..
తద్వనం చైవ సరసః పశ్యన్తై శకునైర్యుతమ్.

స దదర్శ తతః పమ్పాం శీతవారినిధిం శుభామ్..3.75.20..
తిలకాశోకపున్నాగవకులోద్దాలకాశినీమ్.

స రామో వివిధాన్వృక్షాన్సరాంసి వివిధాని చ..3.75.21..
పశ్యన్కామాభిసన్తప్తో జగామ పరమం హ్రదమ్.

పుష్పితోపవనోపేతాం సాలచమ్పకశోభితామ్..3.75.22..
షట్పదౌఘసమావిష్టాం శ్రీమతీమతులప్రభామ్.
స్ఫటికోపమతోయాఢ్యాం శ్లక్ష్ణవాలుకసన్తతామ్..3.75.23..
స తాం దృష్ట్వా పునః పమ్పాం పద్మసౌగన్ఘికైర్యుతామ్.
ఇత్యువాచ తదా వాక్యం లక్ష్మణం సత్యవిక్రమః..3.75.24..

అస్యాస్తీరే తు పూర్వోక్తః పర్వతో ధాతుమణ్డితః.
ఋష్యమూక ఇతి ఖ్యాతః పుణ్యః పుష్పితపాదపః..3.75.25..

హరేః ఋక్షరజోనామ్నః పుత్రస్తస్య మహాత్మనః.
అధ్యాస్తే తం మహావీర్యస్సుగ్రీవ ఇతి విశ్రుతః..3.75.26..

సుగ్రీవమభిగచ్ఛ త్వం వానరేన్ద్రం నరర్షభ.
ఇత్యువాచ పునర్వాక్యం లక్ష్మణం సత్యవిక్రమమ్..3.75.27..

రాజ్యభ్రష్టేన దీనేన తస్యామాసక్తచేతసా.
కథం మయా వినా శక్యం సీతాం లక్ష్మణ జీవితుమ్..3.75.28..

ఇత్యేవముక్త్వా మదనాభిపీడితః
స లక్ష్మణం వాక్యమనన్యచేతసమ్.
వివేశ పమ్పాం నలినీం మనోరమాం
రఘూత్తమశ్శోకవిషాదయన్త్రితః..3.75.29..

తతో మహద్వర్త్మ సుదూరసఙ్క్రమం
క్రమేణ గత్వా ప్రవిలోకయన్వనమ్.
దదర్శ పమ్పాం శుభదర్శకాననా-
మనేకనానావిధపక్షిజాలకామ్..3.75.30..

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే పఞ్చసప్తతిమస్సర్గః.

అరణ్యకాండ సర్గ 74

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 74

తౌ కబన్ధేన తం మార్గం పమ్పాయా దర్శితం వనే.
ప్రతస్థతుర్దిశం గృహ్య ప్రతీచీం నృవరాత్మజౌ..3.74.1..

తౌ శైలేష్వాచితానేకాన్ క్షౌద్రకల్పఫలాన్ద్రుమాన్.
వీక్షన్తౌ జగ్మతుర్ధ్రష్టుం సుగ్రీవం రామలక్ష్మణౌ..3.74.2..

కృత్వా చ శైలపృష్ఠే తు తౌ వాసం రామలక్ష్మణౌ.
పమ్పాయాః పశ్చిమం తీరం రాఘవావుపతస్థతుః..3.74.3..

తౌ పుష్కరిణ్యాః పమ్పాయాస్తీరమాసాద్య పశ్చిమమ్.
అపశ్యతాం తతస్తత్ర శబర్యా రమ్యమాశ్రమమ్..3.74.4..

తౌ తమాశ్రమమాసాద్య ద్రుమైర్బహుభీరావృతమ్.
సురమ్యమభివీక్షన్తౌ శబరీమభ్యుపేయతుః..3.74.5..

తౌ చ దృష్ట్వా తదా సిద్ధా సముత్థాయ కృతాఞ్జలిః.
రామస్య పాదౌ జగ్రాహ లక్ష్మణస్య చ ధీమతః..3.74.6..

పాద్యమాచమనీయం చ సర్వం ప్రాదాద్యథావిధి.
తామువాచ తతో రామశ్శ్రమణీం సంశితవ్రతామ్..3.74.7..

కచ్చిత్తే నిర్జితా విఘ్నాః కచ్చిత్తే వర్ధతే తపః.
కచ్చిత్తే నియతః క్రోధ ఆహారశ్చ తపోధనే..3.74.8..

కచ్చిత్తే నియమాః ప్రాప్తాః కచ్చిత్తే మనసః సుఖమ్.
కచ్చిత్తే గురుశుశ్రూషా సఫలా చారుభాషిణి..3.74.9..

రామేణ తాపసీ పృష్టా సా సిద్ధా సిద్ధసమ్మతా.
శశంస శబరీ వృద్ధా రామాయ ప్రత్యుపస్థితా..3.74.10..

అద్య ప్రాప్తా తపస్సిద్ధిస్తవ సందర్శనాన్మయా,
అద్య మే సఫలం తప్తం గురవశ్చ సుపూజితాః..3.74.11..

అద్య మే సఫలం జన్మ స్వర్గశ్చైవ భవిష్యతి.
త్వయి దేవవరే రామ పూజితే పురుషర్షభ..3.74.12..

చక్షుషా తవ సౌమ్యేన పూతాస్మి రఘునన్దన.
గమిష్యామ్యక్షయాన్లోకాంస్త్వత్ప్రసాదాదరిన్దమ..3.74.13..

చిత్రకూటం త్వయి ప్రాప్తే విమానైరతులప్రభైః.
ఇతస్తే దివమారూఢా యానహం పర్యచారిషమ్..3.74.14..

తైశ్చాహముక్తా ధర్మజ్ఞైర్మహాభాగైర్మహర్షిభిః.
ఆగమిష్యతి తే రామస్సుపుణ్యమిమమాశ్రమమ్..3.74.15..
స తే ప్రతిగ్రహీతవ్యస్సౌమిత్రిసహితోతిథిః.
తం చ దృష్ట్వా వరాన్లోకానక్షయాంస్త్వం గమిష్యసి..3.74.16..

మయా తు వివిధం వన్యం సఞ్చితం పురుషర్షభ.
తవార్థే పురుషవ్యాఘ్ర పమ్పాయాస్తీరసమ్భవమ్..3.74.17..

ఏవముక్తస్స ధర్మాత్మా శబర్యా శబరీమిదమ్.
రాఘవః ప్రాహ విజ్ఞానే తాం నిత్యమబహిష్కృతామ్..3.74.18..

దనోస్సకాశాత్తత్త్వేన ప్రభావం తే మహాత్మనః.
శ్రుతం ప్రత్యక్షమిచ్ఛామి సన్ద్రష్టుం యది మన్యసే..3.74.19..

ఏతత్తు వచనం శ్రుత్తా రామవక్త్రాద్వినిస్సృతమ్.
శబరీ దర్శయామాస తావుభౌ తద్వనం మహత్..3.74.20..

పశ్య మేఘఘనప్రఖ్యం మృగపక్షిసమాకులమ్.
మతఙ్గవనమిత్యేవ విశ్రుతం రఘునన్దన…3.74.21..

ఇహ తే భావితాత్మానో గురువో మే మహావనే.
జుహవాఞ్చక్రిరే తీర్థం మన్త్రవన్మన్త్రపూజితమ్..3.74.22..

ఇయం ప్రత్యక్థ్సలీ వేదిర్యత్ర తే మే సుసత్కృతాః.
పుష్పోపహారం కుర్వన్తి శ్రమాదుద్వేపిభిః కరైః..3.74.23..

తేషాం తపఃప్రభావేణ పశ్యాద్యాపి రఘూద్వహ.
ద్యోతయన్తి దిశస్సర్వాశ్శ్రియా వేద్యో.?తులప్రభాః..3.74.24..

అశక్నువద్భిస్తైర్గన్తుముపవాసశ్రమాలసైః.
చిన్తితే.?భ్యాగతాన్పశ్య సహితాన్సప్తసాగరాన్..3.74.25..

కృతాభిషేకైస్తైర్న్యస్తా వల్కలాః పాదపేష్విహ.
అద్యాపి నావశుష్యన్తి ప్రదేశే రఘునన్దన..3.74.26..

దేవకార్యాణి కుర్వద్భిర్యానీమాని కృతాని వై.
పుష్పైఃకువలయైస్సార్ధం మ్లానత్వం నోపయాన్తివై..3.74.27..

కృత్స్నం వనమిదం దృష్టం శ్రోతవ్యం చ శ్రుతం త్వయా.
తదిచ్ఛామ్యభ్యనుజ్ఞాతా త్యక్తుమేతత్కలేబరమ్..3.74.28..

తేషామిచ్ఛామ్యహం గన్తుం సమీపం భావితాత్మనామ్.
మునీనామాశ్రమో యేషామహం చ పరిచారిణీ..3.74.29..

ధర్మిష్ఠం తు వచశ్శ్రుత్వా రాఘవస్సహలక్ష్మణః.
ప్రహర్షమతులం లేభే ఆశ్చర్యమితి తత్త్వతః..3.73.30..

తామువాచ తతో రామశ్శ్రమణీం సంశితవ్రతామ్.
అర్చితో.?హం త్వయా భక్త్యా గచ్ఛకామం యథాసుఖమ్..3.74.31..

ఇత్యుక్తా జటిలా వృద్ధా చీరకృష్ణాజినామ్బరా.
తస్మిన్ముహూర్తే శబరీ దేహం జీర్ణం జిహాసతీ..3.74.32..
అనుజ్ఞాతా తు రామేణ హుత్వాత్మానం హుతాశనే.
జ్వలత్పావకసఙ్కాశా స్వర్గమేవ జగామ సా..3.74.33..

దివ్యాభరణసంయుక్తా దివ్యమాల్యానులేపనా.
దివ్యామ్బరధరా తత్ర బభూవ ప్రియదర్శనా..3.74.34..
విరాజయన్తీ తం దేశం విద్యుత్సౌదామినీ యథా.

యత్ర తే సుకృతాత్మానో విహరన్తి మహర్షయః..3.74.35..
తత్పుణ్యం శబరీ స్థానం జగామాత్మసమాధినా.

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే చతుస్సప్తతితమస్సర్గః.

అరణ్యకాండ సర్గ 73

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 73

నిదర్శయిత్వా రామాయ సీతాయాః ప్రతిపాదనే.
వాక్యమన్వర్థమర్థజ్ఞః కబన్ధః పునరబ్రవీత్..3.73.1..

ఏష రామ శివః పన్థా యత్రైతే పుష్పితా ద్రుమాః.
ప్రతీచీం దిశమాశ్రిత్య ప్రకాశన్తే మనోరమాః..3.73.2..
జమ్బూప్రియాలపనసప్లక్షన్యగ్రోధతిన్ధుకాః.
అశ్వత్థాః కర్ణికారాశ్చ చూతాశ్చాన్యే చ పాదాపాః..3.73.3..
ధన్వనా నాగవృక్షాశ్చ తిలకా నక్తమాలకాః.
నీలాశోకాః కదమ్బాశ్చ కరవీరాశ్చ పుష్పితాః..3.73.4..
అగ్నిముఖ్యా అశోకాశ్చ సురక్తాః పారిభద్రకాః.

తానారుహ్యాథవా భూమౌ పాతయిత్వా చ తాన్బలాత్..3.73.5..
ఫలాన్యమృతకల్పాని భక్షయన్తౌ గమిష్యథః.

తదతిక్రమ్య కాకుత్థ్స వనం పుష్పితపాదపమ్..3.73.6..
నన్దనప్రతిమం చాన్యత్కురవో హ్యుత్తరా ఇవ.

సర్వకామఫలా యత్ర పాదపాస్తు మధురస్రవాః..3.73.7..
సర్వే చ ఋతవస్తత్ర వనే చైత్రరథే యథా.

ఫలభారానతాస్తత్ర మహావిటపధారిణః..3.73.8..
శోభన్తే సర్వతస్తత్ర మేఘపర్వతసన్నిభాః.

తానారుహ్యాథవా భూమౌ పాతయిత్వా యథాసుఖమ్..3.73.9..
ఫలాన్యమృతకల్పాని లక్ష్మణస్తే ప్రదాస్యతి.

చఙ్క్రమన్తౌ వరాన్దేశాన్శైలాచ్ఛైలం వనాద్వనమ్..3.73.10..
తతః పుష్కరిణీం వీరౌ పమ్పాం నామ గమిష్యథః.

అశర్కరామవిభ్రంశాం సమతీర్థామశైవలామ్..3.73.11..
రామ సఞ్జాతవాలూకాం కమలోత్పలశాలినీమ్.

తత్ర హంసాః ప్లవాః క్రౌఞ్చాః కురరాశ్చైవ రాఘవ..3.73.12..
వల్గుస్వనా వికూజన్తి పమ్పాసలిలగోచరాః.

నోద్విజన్తే నరాన్దృష్ట్వా వధస్యాకోవిదాశ్శుభాః..3.73.13..
ఘృతపిణ్డోపమాన్ స్థూలాంస్తాన్ద్విజాన్భక్షయిష్యథః.

రోహితాన్వక్రతుణ్డాంశ్చ నడమీనాంశ్చ రాఘవ..3.73.14..
పమ్పాయామిషుభిర్మత్స్యాంస్తత్ర రామ వరాన్హతాన్.
నిస్త్వక్పక్షానయస్తప్తానకృశానేకకణ్టకాన్..3.73.15..
తవ భక్త్యా సమాయుక్తో లక్ష్మణస్సమ్ప్రదాస్యతి.

భృశంతే ఖాదతో మత్స్యాన్పమ్పాయాః పుష్పసఞ్చయే..3.73.16..
పద్మగన్ధి శివం వారి సుఖశీతమనామయమ్.
ఉద్ధృత్య సతతాక్లిష్టం రౌప్యస్ఫాటికసన్నిభమ్..3.73.17..
అసౌ పుష్కరపర్ణేన లక్ష్మణః పాయయిష్యతి.

స్థూలాన్గిరిగుహాశయ్యాన్వరాహాన్వనచారిణః..3.73.18..
అపాం లోభాదుపావృత్తాన్వృషభానివ నర్దతః.
రూపావనితాంశ్చ పమ్పాయాంద్రక్ష్యసి త్వం నరోత్తమ..3.73.19..

సాయాహ్నే విచరన్రామ విటపీన్మాల్యధారిణః.
శీతోదకం చ పమ్పాయా దృష్ట్వా శోకం విహాస్యసి..3.73.20..

సుమనోభిశ్చితాంస్తత్ర తిలకాన్నక్తమాలకాన్.
ఉత్పలాని చ ఫుల్లాని పఙ్కజాని చ రాఘవ..3.73.21..

న తాని కశ్చిన్మాల్యాని తత్రారోపయితా నరః.
న చ వై మ్లానతాం యన్తి న చ శీర్యన్తి రాఘవ..3.73.22..

మతఙ్గశిష్యాస్తత్రా.?సన్నృషయస్సుసమాహితాః.
తేషాం భారాభితప్తానాం వన్యమాహరతాం గురోః..3.73.23..
యే ప్రపేతుర్మహీం తూర్ణం శరీరాత్స్వేదబిన్దవః.
తాని జాతాని మాల్యాని మునీనాం తపసా తదా..3.73.24..
స్వేదబిన్దుసముత్థాని న వినశ్యన్తి రాఘవ.

తేషాం గతానామద్యాపి దృశ్యతే పరిచారిణీ..3.73.25..
శ్రమణీ శబరీ నామ కాకుత్స్థ చిరజీవినీ.

త్వాం తు ధర్మే స్థితా నిత్యం సర్వభూతనమస్కృతమ్..3.73.26..
దృష్ట్వా దేవోపమం రామ స్వర్గలోకం గమిష్యతి.

తతస్తద్రామ పమ్పాయాస్తీరమాసాద్య పశ్చిమమ్..3.73.27..
ఆశ్రమస్థానమతులం గుహ్యం కాకుత్స్థ పశ్యసి.

న తత్రాక్రమితుం నాగాశ్శక్నువన్తి తమాశ్రమమ్..3.73.28..
వివిధాస్తత్ర వై నాగా వనే తస్మింశ్చ పర్వతే.
ఋషేస్తత్ర మతఙ్గస్య విధానాత్తచ్చ కాననమ్..3.73.29..

తస్మిన్నన్దనసఙ్కాశే దేవారణ్యోపమే వనే.
నానావిహగసఙ్కీర్ణే రంస్యసే రామ నిర్వృతః..3.73.30..

ఋష్యమూకశ్చ పమ్పాయాః పురస్తాత్పుష్పితద్రుమః.
సుదుఃఖారోహణో నామ శిశునాగాభిరక్షితః..3.73.31..
ఉదారో బ్రహ్మణా చైవ పూర్వకాలే వినిర్మితః.

శయానః పురుషో రామ తస్య శైలస్య మూర్ధని..3.73.32..
యత్స్వప్నే లభతే విత్తం తత్ప్రబుద్ధో.?ధిగచ్ఛతి.

నత్వేనం విషమాచార పాపకర్మా.?ధిరోహతి..3.73.33..
యస్తు తం విషమాచారః పాపకర్మా.?ధిరోహతి.
తత్రైవ ప్రహఱన్త్యేనం సుప్తమాదాయ రాక్షసాః..3.73.34..

తత్రాపి శిశునాగానామాక్రన్ధశ్శ్రూయతే మహాన్.
క్రీడతాం రామ పమ్పాయాం మతఙ్గారణ్యవాసినామ్..3.73.35..

సిక్తా రుధిరధారాభిస్సంహృత్య పరమద్విపాః.
ప్రచరన్తి పృథక్కీర్ణా మేఘవర్ణాస్తరస్వినః..3.73.36..

తే తత్ర పీత్వా పానీయం విమలం శీతమవ్యయమ్.
నిర్వృతాస్సంవిగాహన్తే వనాని వనగోచరాః..3.73.37..

ఋక్షాంశ్చ ద్వీపినశ్చైవ నీలకోమలకప్రభాన్.
రురూనపేతాపజయాన్ దృష్ట్వా శోకం జయిష్యసి..3.73.38..

రామ తస్య తు శైలస్య మహతీ శోభతే గుహా.
శిలాపిధానా కాకుత్స్థ దుఃఖం చాస్యాః ప్రవేశనమ్..3.73.39..

తస్యా గుహాయాః ప్రాగ్ద్వారే మహాన్శీతోదకో హ్రదః.
ఫలమూలాన్వితో రమ్యో నానామృగసమావృతః..3.73.40..

తస్యాం వసతి సుగ్రీవశ్చతుర్భిస్సహ వానరైః.
కదాచిచ్ఛిఖరే తస్య పర్వతస్యావతిష్ఠతే..3.73.41..

కబన్ధస్త్వనుశాస్యైవం తావుభౌ రామలక్ష్మణౌ.
స్రగ్వీ భాస్కరవర్ణాభః ఖే వ్యరోచత వీర్యవాన్..3.73.42..

తం తు ఖస్థం మహాభాగం కబన్ధం రామలక్ష్మణౌ.
ప్రస్థితౌ త్వం వ్రజస్వేతి వాక్యమూచతురన్తికే..3.73.43..

గమ్యతాం కార్యసిద్ధ్యర్థమితి తావబ్రవీత్స చ.
సుప్రీతౌ తావనుజ్ఞాప్య కబన్ధః ప్రస్థితస్తదా..3.73.44..

స తత్కబన్ధః ప్రతిపద్య రూపం
వృతశ్శ్రియా భాస్కరతుల్యదేహః.
నిదర్శయన్రామమవేక్ష్య ఖస్థః
సఖ్యం కురుష్వేతి తదాభ్యువాచ..3.73.45..

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే త్రిసప్తతితమస్సర్గః.

అరణ్యకాండ సర్గ 72

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 72

ఏవముక్తౌతు తౌ వీరౌ కబన్ధేన నరేశ్వరౌ.
గిరిప్రదరమాసాద్య పావకం విససర్జతుః..3.72.1..

లక్ష్మణస్తు మహోల్కాభిర్జ్వలితాభిస్సమన్తతః.
చితామాదీపయామాస సా ప్రజజ్వాల సర్వతః..3.72.2..

తచ్ఛరీరం కబన్ధస్య ఘృతపిణ్డోపమం మహత్.
మేదసా పచ్యమానస్య మన్దం దహతి పావకః..3.72.3..

స విధూయ చితామాశు విధూమో.?గ్నిరివోత్థితః.
అరజే వాససీ బిభ్రన్మాలాం దివ్యాం మహాబలః..3.72.4..

తతశ్చితాయా వేగేన భాస్వరో విమలామ్బరః.
ఉత్పపాతాశు సంహృష్టస్సర్వప్రత్యఙ్గభూషణః..3.73.5..

విమానే భాస్వరే తిష్ఠన్హంసయుక్తే యశస్కరే.
ప్రభయా చ మహాతేజా దిశో దశ విరాజయన్..3.72.6..
సో.?న్తరిక్షగతో రామం కబన్ధో వాక్యమబ్రవీత్.
శృణు రాఘవ తత్త్వేన యథా సీతామవాప్స్యసి..3.72.7..

రామ షడ్యుక్తయో లోకే యాభిస్సర్వం విమృశ్యతే.
పరిమృష్టో దశాన్తేన దశాభాగేన సేవ్యతే..3.72.8..

దశాభాగగతో హీనస్త్వం హి రామ సలక్ష్మణః.
యత్కృతే వ్యసనం ప్రాప్తం త్వయా దారప్రధర్షణమ్…3.72.9..

తదవశ్యం త్వయా కార్యస్ససుహృత్సుహృదాం వర.
అకృత్వా హి న తే సిద్ధిమహం పశ్యామి చిన్తయన్..3.72.10..

శ్రూయతాం రామ వక్ష్యామి సుగ్రీవో నామ వానరః.
భ్రాత్రా నిరస్తః క్రుద్ధేన వాలినా శక్రసూనునా..3.72.11..

ఋశ్యమూకే గిరివరే పమ్పాపర్యన్తశోభితే.
నివసత్యాత్మవాన్వీరశ్చతుర్భిస్సహ వానరైః..3.72.12..

వానరేన్ద్రో మహావీర్యస్తేజోవానమితప్రభః.
సత్యసన్ధో వినీతశ్చ ధృతిమాన్మతిమాన్మహాన్..3.72.13..

దక్షః ప్రగల్భో ద్యుతిమాన్మహాబలపరాక్రమః.
భ్రాత్రా వివాసితో రామ రాజ్యహేతోర్మహాబలః..3.72.14..

స తే సహాయో మిత్రం చ సీతాయాః పరిమార్గణే.
భవిష్యతి హితే రామ మా చ శోకే మనః కృథాః..3.72.15..

భవితవ్యం హి యచ్చాపి న తచ్ఛక్యమిహాన్యథా.
కర్తుమిక్ష్వాకుశార్దూల కాలో హి దురతిక్రమః..3.72.16..

గచ్ఛ శ్రీఘ్రమితో రామ సుగ్రీవం తం మహాబలమ్.
వయస్యం తం కురు క్షిప్రమితో గత్వా.?ద్య రాఘవ..3.72.17..
అద్రోహాయ సమాగమ్య దీప్యమానే విభావసౌ.

స చ తే నావమన్తవ్యస్సుగ్రీవో వానరాధిపః..3.72.18..
కృతజ్ఞః కామరూపీ చ సహాయార్థీ చ వీర్యవాన్.

శక్తౌహ్యద్య యువాం కర్తుం కార్యం తస్య చికీర్షితమ్..3.72.19..
కృతార్థో వా.?కృతార్థో వా కృత్యం తవ కరిష్యతి.

స ఋక్షరజసః పుత్రః పమ్పామటతి శఙ్కితః…3.72.20..
భాస్కరస్యౌరసః పుత్రో వాలినా కృతకిల్బిషః.

సన్నిధాయాయుధం క్షిప్రమృష్యమూకాలయం కపిమ్..3.72.21..
కురు రాఘవ సత్యేన వయస్యం వనచారిణమ్.

స హి స్థానాని సర్వాణి కార్త్స్న్యేన కపికుఞ్జరః..3.72.22..
నరమాంసాశినాం లోకే నైపుణ్యాదధిగచ్ఛతి.

న తస్యావిదితం లోకేకిఞ్చిదస్తి హి రాఘవ..3.72.23..
యావత్సూర్యః ప్రతపతి సహస్రాంశురరిన్దమ.

స నదీర్విపులాన్శైలాగనిరిదుర్గాణి కన్దరాన్..3.72.24..
అన్వీక్ష్య వానరైస్సార్ధం పత్నీం తే.?ధిగమిష్యతి.

వానరాంశ్చ మహాకాయాన్ప్రేషయిష్యతి రాఘవ..3.72.25..
దిశో విచేతుం తాం సీతాం త్వద్వియోగేన శోచతీమ్.
స జ్ఞాస్యతి వరారోహాం నిర్మలాం రావణాలయే..3.72.26..

స మేరుశృఙ్గాగ్రగతామనిన్దితాం
ప్రవిశ్య పాతాలతలే.?పి వా శ్రితామ్.
ప్లవఙ్గమానాం ప్రవరస్తవ ప్రియాం
నిహత్య రక్షాంసి పునః ప్రదాస్యతి..3.72.27..

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ద్విసప్తతితమస్సర్గః.

అరణ్యకాండ సర్గ 71

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 71

పురా రామ మహాబాహో మహాబలపరాక్రమ.
రూపమాసీన్మమా చిన్త్యం త్రిషు లోకేషు విశ్రుతమ్..3.71.1..
యథా సోమస్య శక్రస్య సూర్యస్య చ యథా వపుః.

సో.?హం రూపమిదం కృత్వా లోకవిత్రాసనం మహత్..3.71.2..
ఋషీన్వనగతాన్రామ త్రాసయామి తతస్తతః.

తతస్స్థూలశిరా నామ మహర్షిః కోపితో మయా..3.71.3..
సఞ్చిన్వన్వివిధం వన్యం రూపేణానేన ధర్షితః.

తేనాహముక్తః ప్రేక్ష్యైవం ఘోరశాపాభిధాయినా..3.71.4..
ఏతదేవ నృశంసం తే రూపమస్తు విగర్హితమ్.

స మయా యాచితః క్రుద్ధశ్శాపస్యోన్తో భవేదితి..3.71.5..
అభిశాపకృతస్యేతి తేనేదం భాషితం వచః.

యదా ఛిత్త్వా భుజౌ రామస్త్వాం దహేద్విజనే వనే..3.71.6..
తదా త్వం ప్రాప్స్యసే రూపం స్వమేవ విపులం శుభమ్.

శ్రియా విరాజితం పుత్రం దనోస్త్వం విద్ధి లక్ష్మణ..3.71.7..
ఇన్ద్రకోపాదిదం రూపం ప్రాప్తమేవం రణాజిరే.

అహం హి తపసోగ్రేణ పితామహమతోషయమ్..3.71.8..
దీర్ఘమాయుస్సమేప్రాదాత్తతోమాం విభ్రమో.?స్పృశత్.

దీర్ఘమాయుర్మయా ప్రాప్తం కిం మే శక్రః కరిష్యతి..3.71.9..
ఇత్యేవం బుద్ధిమాస్థాయ రణే శక్రమధర్షయమ్.

తస్య బాహుప్రయుక్తేన వజ్రేణ శతపర్వణా..3.71.10..
సక్థినీ చైవ మూర్ధా చ శరీరే సమ్ప్రవేశితమ్.

స మయా యాచ్యమానస్సన్నానయద్యమసాదనమ్..3.71.11..
పితామాహవచస్సత్యం తదస్త్వితి మమాబ్రవీత్.

అనాహారః కథం శక్తో భగ్నసక్థిశిరోముఖః..3.71.12..
వజ్రేణాభిహతః కాలం సుదీర్ఘమపి జీవితుమ్.

ఏవముక్తస్తు మే శక్రో బాహూ యోజనమాయతౌ..3.71.13..
ప్రాదాదాస్యం చ మే కుక్షౌ తీక్ష్ణదంష్ట్రమకల్పయత్.

సో.?హం భుజాభ్యాం దీర్ఘాభ్యాం సంకృష్యాస్మిన్వనేచరాన్..3.71.14..
సింహవ్దిపమృగవ్యాఘ్రాన్ భక్షయామి సమన్తతః.

స తు మామబ్రవీదిన్ద్రో యదా రామస్సలక్ష్మణః..3.71.15..
ఛేత్స్యతే సమరే బాహూ తదా స్వర్గం గమిష్యసి.

అనేన వపుషా రామ వనే.?స్మిన్రాజసత్తమ..3.71.16..
యద్యత్పశ్యామి సర్వస్య గ్రహణం సాధు రోచయే.

అవశ్యం గ్రహణం రామో మన్యే.?హం సముపైష్యతి..3.71.17..
ఇమాం బుద్ధిం పురస్కృత్య దేహన్యాసకృతశ్రమః.

స త్వం రామో.?సి భద్రం తే నాహమన్యేన రాఘవ..3.71.18..
శక్యో హన్తుం యథాతత్త్వమేవముక్తం మహర్షిణా.

అహం హి మతిసాచివ్యం కరిష్యామి నరర్షభ..3.71.19..
మిత్రం చైవోపదేక్ష్యామి యువాభ్యాం సంస్కృతో.?గ్నినా.

ఏవముక్తస్తు ధర్మాత్మా దనునా తేన రాఘవః..3.71.20..
ఇదం జగాద వచనం లక్ష్మణస్యోపశృణ్వతః.

రావణేన హృతా భార్యా మమ సీతా యశస్స్వినీ..3.71.21..
నిష్క్రాన్తస్య జనస్థానాత్సహభ్రాత్రా యథాసుఖమ్.

నామమాత్రం తు జానామి న రూపం తస్య రక్షసః..3.71.22..
నివాసం వా ప్రభావం వా వయం తస్య న విద్మ హే.

శోకార్తానామనాథానామేవం విపరిధావతామ్..3.71.23..
కారుణ్యం సదృశం కర్తుముపకారే చ వర్తతామ్.

కాష్ఠాన్యాదాయ శుష్కాణి కాలే భగ్నాని కుఞ్జరైః..3.71.24..
ధక్ష్యామస్త్వాం వయం వీర శ్వభ్రే మహతి కల్పితే.

స త్వం సీతాం సమాచక్ష్వ యేన వా యత్ర వా హృతా..3.71.25..
కురు కల్యాణమత్యర్థం యది జానాసి తత్త్వతః.

ఏవముక్తస్తు రామేణ వాక్యం దనురనుత్తమమ్..3.71.26..
ప్రోవాచ కుశలో వక్తుం వక్తారమపి రాఘవమ్.

దివ్యమస్తి న మే జ్ఞానం నాభిజానామి మైథిలీమ్..3.71.27..
యస్తాం జ్ఞాస్యతి తం వక్ష్యే దగ్ధస్స్వం రూపమాస్థితః.

అదగ్ధస్య తు విజ్ఞాతుం శక్తిరస్తి న మే ప్రభో..3.71.28..
రాక్షసం తం మహావీర్యం సీతా యేన హృతా తవ.

విజ్ఞానం హి మమ భ్రష్టం శాపదోషేణ రాఘవ..3.71.29..
స్వకృతేన మయా ప్రాప్తం రూపం లోకవిగర్హితమ్.

కిం తు యావన్న యాత్యస్తం సవితా శ్రాన్తవాహనః..3.71.30..
తావన్మామవటే క్షిప్త్వా దహ రామ యథావిధి.

దగ్ధస్త్వయాహమవటే న్యాయేన రఘునన్ధన..3.71.31..
వక్ష్యామి తమహం వీర యస్తం జ్ఞాస్యతి రాక్షసమ్.

తేన సఖ్యం చ కర్తవ్యం న్యాయ్యవృత్తేన రాఘవ..3.71.32..
కల్పయిష్యతి తే ప్రీతస్సాహాయ్యం లఘువిక్రమః.

న హి తస్యాస్త్యవిజ్ఞాతం త్రిషు లేకేషు రాఘవ..3.71.33..
సర్వాన్పరిసృతో లోకాన్పురాసౌ కారణాన్తరే.

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ఏకసప్తతితమస్సర్గః.

అరణ్యకాండ సర్గ 70

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 70

తౌ తు తత్ర స్థితౌ దృష్ట్వా భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ.
బాహుపాశపరిక్షిప్తౌ కబన్ధో వాక్యమబ్రవీత్..3.70.1..

తిష్ఠతః కిం ను మాం దృష్ట్వా క్షుధార్తం క్షత్రియర్షభౌ.
ఆహారార్థం తు సన్దిష్టౌ దైవేన గతచేతసౌ..3.70.2..

తచ్ఛ్రుత్వా లక్ష్మణో వాక్యం ప్రాప్తకాలం హితం తదా.
ఉవాచా.?ర్తిం సమాపన్నో విక్రమే కృతలక్షణః..3.70.3..

త్వాం చ మాం చ పురా తూర్ణమాదత్తే రాక్షసాధమః.
తస్మాదసిభ్యామస్యాశు బాహూ ఛిన్దావహై గురూ..3.70.4..

భీషణో.?యం మహాకాయో రాక్షసో భుజవిక్రమః.
లోకం హ్యతిజితం కృత్వా హ్యావాం హన్తుమిహేచ్ఛతి..3.70.5..

నిశ్చేష్టానాం వధో రాజన్కుత్సితో జగతీపతేః.
క్రతుమధ్యోపనీతానాం పశూనామివ రాఘవ..3.70.6..

ఏతత్సఞ్జల్పితం శ్రుత్వా తయోః క్రుద్ధస్తు రాక్షసః.
విదార్యా.?స్యం తదా రౌద్రస్తౌ భక్షయితుమారభత్..3.70.7..

తతస్తౌ దేశకాలజ్ఞౌ ఖడ్గాభ్యామేవ రాఘవౌ.
అచ్ఛిన్దతాం సుసంవిగ్నౌ బాహూ తస్యాంసదేశతః..3.70.8..

దక్షిణో దక్షిణం బాహుమసక్తమసినా తతః.
చిచ్ఛేద రామో వేగేన సవ్యం వీరస్తు లక్ష్మణః..3.70.9..

స పపాత మహాబాహుశ్ఛిన్నబాహుర్మహాస్వనః.
ఖం చ గాం చ దిశశ్చైవ నాదయఞ్జలదో యథా..3.70.10..

స నికృత్తౌ భుజౌ దృష్ట్వా శోణితౌఘపరిప్లుతః.
దీనః పప్రచ్ఛ తౌ వీరౌ కౌ యువామితి దానవః..3.70.11..

ఇతి తస్య బ్రువాణస్య లక్ష్మణశ్శుభలక్షణః.
శశంస రాఘవం తస్య కబన్ధస్య మహాత్మనః..3.70.12..

అయమిక్ష్వాకుదాయాదో రామో నామ జనైశ్శ్రుతః.
అస్యైవావరజం విద్ది భ్రాతరం మాం చ లక్ష్మణమ్..3.70.13..

అస్య దేవప్రభావస్య వసతో విజనే వనే.
రక్షసా.?పహృతా పత్నీ యామిచ్ఛన్తావిహాగతౌ..3.70.14..

త్వం తు కో వా కిమర్థం వా కబన్ధసదృశో వనే.
ఆస్యేనోరసి దీప్తేన భగ్నజఙ్ఘో విచేష్టసే..3.70.15..

ఏవముక్తః కబన్ధస్తు లక్ష్మణేనోత్తరం వచః.
ఉవాచ పరమప్రీత స్తదిన్ద్రవచనం స్మరన్..3.70.16..

స్వాగతం వాం నరవ్యాఘ్రౌ దిష్ట్యా పశ్యామి చాప్యహమ్.
దిష్ట్యా చేమౌ నికృత్తౌ మే యువాభ్యాం బాహుబన్ధనౌ..3.70.17..

విరూపం యచ్చ మే రూపం ప్రాప్తం హ్యవినయాద్యథా.
తన్మే శృణు నరవ్యాఘ్ర తత్త్వతశ్శంసతస్తవ..3.70.18..

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే సప్తతితమస్సర్గః.

అరణ్యకాండ సర్గ 69

శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 69

కృత్వైవముదకం తస్మై ప్రస్థితౌ రామలక్ష్మణౌ.
అవేక్షన్తౌ వనే సీతాం పశ్చిమాం జగ్మతుర్దిశమ్..3.69.1..

తౌ దిశం దక్షిణాం గత్వా శరచాపాసిధారిణౌ.
అవిప్రహతమైక్ష్వాకౌ పన్థానం ప్రతిపేదతుః..3.69.2..

గుల్మైర్వృక్షైశ్చ బహుభిర్లతాభిశ్చ ప్రవేష్టితమ్.
ఆవృతం సర్వతో దుర్గం గహనం ఘోరదర్శనమ్..3.69.3..

వ్యతిక్రమ్య తు వేగేన వ్యాలసింహనిషేవితమ్.
సుభీమం తన్మహారణ్యం వ్యతియాతౌ మహాబలౌ..3.69.4..

తతః పరం జనస్థానాత్రిక్రోశం గమ్య రాఘవౌ.
క్రౌఞ్చారణ్యం వివిశతుర్గహనం తౌ మహౌజసౌ..3.69.5..

నానామేఘఘనప్రఖ్యం ప్రహృష్టమివ సర్వతః.
నానాపక్షిగణైర్యుక్తం నానావ్యాలమృగైర్యుతమ్..3.69.6..
దిదృక్షమాణౌ వైదేహీం తద్వనం తౌ విచిక్యతుః.
తత్ర తత్రావతిష్ఠన్తౌ సీతాహరణకర్శితౌ..3.69.7..

తతః పూర్వేణ తౌ గత్వా త్రిక్రోశం భ్రాతరౌ తదా.
క్రౌఞ్చారణ్యమతిక్రమ్య మతఙ్గాశ్రమమన్తరా..3.69.8..
దృష్ట్వా తు తద్వనం ఘోరం బహుభీమమృగద్విజమ్.
ననాసత్త్వసమాకీర్ణం సర్వం గహనపాదపమ్..3.69.9..
దదృశాతే తు తౌ తత్ర దరీం దశరథాత్మజౌ.
పాతాలసమగమ్భీరాం తమసా నిత్యసంవృతామ్..3.69.10..

అసాద్య తౌ నరవ్యాఘ్రౌ దర్యాస్తస్యావిదూరతః.
దదృశాతే మహారూపాం రాక్షసీం వికృతాననామ్..3.69.11..

భయదామల్పసత్త్వానాం బీభత్సాం రౌద్రదర్శనామ్.
లమ్బోదరీం తీక్ష్ణదంష్ట్రాం కారాలీం పరుషత్వచమ్..3.69.12..
భక్షయన్తీం మృగాన్భీమాన్వికటాం ముక్తమూర్ధజామ్.
ప్రైక్షేతాం తౌ తతస్తత్ర భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ..3.69.13..

సా సమాసాద్య తౌ వీరౌ వ్రజన్తం భ్రాతురగ్రతః.
ఏహి రంస్యావహేత్యుక్త్వా సమాలమ్బత లక్ష్మణమ్..3.69.14..

ఉవాచ చైనం వచనం సౌమిత్రిముపగూహ్య సా.
అహం త్వయోముఖీ నామ లబ్ధా తే త్వమసి ప్రియః..3.69.15..
నాథ పర్వతకూటేషు నదీనాం పులినేషు చ.
ఆయుశ్శేషమిమం వీర త్వం మయా సహ రంస్యసే..3.69.16..

ఏవముక్తస్తు కుపితః ఖడ్గముద్ధృత్య లక్ష్మణః.
కర్ణనాసాస్తనం తస్యా నిచకర్తారిసూదనః..3.69.17..

కర్ణనాసే నికృత్తే తు విస్వరం సా వినద్య చ.
యథాగతం ప్రదుద్రావ రాక్షసీ భీమదర్శనా..3.69.18..

తస్యాం గతాయాం గహనం వ్రజన్తౌ వనమోజసా.
ఆసేదతురమిత్రఘ్నౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ..3.69.19..

లక్ష్మణస్తు మహాతేజాస్సత్త్వవాన్ శీలవాన్ శుచిః.
అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యం భ్రాతరం దీప్తతేజసమ్..3.69.20..

స్పన్దతే చ దృఢం బాహురుద్విగ్నమివ మే మనః.
ప్రాయశశ్చాప్యనిష్టాని నిమిత్తాన్యుపలక్ష్యే..3.69.21..

తస్మాత్సజ్జీభవార్య త్వం కురుష్వ వచనం హితమ్.
మమైవ హి నిమిత్తాని సద్యశ్శంసన్తి సమ్భ్రమమ్..3.69.22..

ఏష వఞ్చులకో నామ పక్షీ పరమదారుణః.
ఆవయోర్విజయం యుద్ధే శంసన్నివ వినర్దతి..3.69.23..

తయోరన్వేషతోరేవం సర్వం తద్వనమోజసా.
సంజజ్ఞే విపులః శబ్దో ప్రభఞ్జతన్నివ తద్వనమ్..3.69.24..

సంవేష్టితమివాత్యర్థం గగనం మాతరిశ్వనా.
వనస్య తస్య శబ్దో.?భూద్దివమాపూరయన్నివ..3.69.25..

తం శబ్దం కాఙ్క్షమాణస్తు రామః కక్షే సహానుజః.
దదర్శ సుమహాకాయం రాక్షసం విపులోదరమ్..3.69.26..

ఆసేదతుస్తతస్తత్ర తావుభౌ ప్రముఖే స్థితమ్.
వివృద్ధమశిరోగ్రీవం కబన్ధముదరే ముఖమ్..3.69.27..

రోమభిర్నిచితైస్తీక్ష్ణైర్మహాగిరిమివోఛ్రితమ్.
నీలమేఘనిభం రౌద్రం మేఘస్తనితనిస్వనమ్..3.69.28..

అగ్నిజ్వాలానికాశేన లాలాటస్థేన దీప్యతా.
మహాపక్ష్మేణ పిఙ్గేన విపులేనాయతేన చ..3.69.29..
ఏకేనోరసి ఘోరేణ నయనేనాశుదర్శినా.
మహాదంష్ట్రోపపన్నం తల్లేలిహానం మహాముఖమ్..3.69.30..

భక్షయన్తం మహాఘోరానృక్షసింహమృగద్విపాన్.
ఘోరౌ భుజౌ వికుర్వాణముభౌ యోజనమాయతౌ..3.69.31..

కరాభ్యాం వివిధాన్గృహ్యఋక్షాన్పక్షిగణాన్మృగాన్.
ఆకర్షన్తం వికర్షన్తమనేకాన్మృగయూథపాన్..3.69.32..
స్థితమావృత్య పన్థానం తయోర్భ్రాత్రోః ప్రపన్నయోః.

అథ తౌ సమభిక్రమ్య క్రోశమాత్రే దదర్శతుః..3.69.33..
మహాన్తం దారుణం భీమం కబన్ధం భుజసంవృమ్.
కబన్ధమివ సంస్థానాదతిఘోరప్రదర్శనమ్..3.69.34..

స మహాబాహురత్యర్థం ప్రసార్య విపులౌ భుజౌ.
జగ్రాహ సహితావేవ రాఘవౌ పీడయన్బలాత్..3.69.35..

ఖడ్గినౌ దృఢధన్వానౌ తిగ్మతేజోవపుర్ధరౌ.
భ్రాతరౌ వివశం ప్రాప్తౌ కృష్యమాణౌ మహాబలౌ..3.69.36..

తత్ర ధైర్యేణ శూరస్తు రాఘవో నైవ వివ్యథే.
బాల్యాదనాశ్రయత్వాచ్చ లక్ష్మణస్త్వతివివ్యథే..3.69.37..
ఉవాచ స విషణ్ణస్సన్రాఘవం రాఘవానుజః.

పశ్య మాం వీర వివశం రాక్షసస్య వశం గతమ్..3.69.38..
మయైకేన వినిర్యుక్తః పరిముఞ్చస్వ రాఘవ.

మాం హి భూతబలిం దత్వా పలాయస్వ యథాసుఖమ్..3.69.39..
అధిగన్తాసి వైదేహీమచిరేణేతి మే మతిః.

ప్రతిలభ్య చ కాకుత్థ్స పితృపైతామహీం మహీమ్..3.69.40..
తత్ర మాం రామ రాజ్యస్థస్స్మర్తుమర్హసి సర్వదా.

లక్ష్మణేనైవముక్తస్తు రామస్సౌమిత్రిమబ్రవీత్..3.69.41..
మా స్మ త్రాసం కృథా వీర న హి త్వాదృగ్విషీదతి.

ఏతస్మిన్నన్తరే క్రూరో భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ..3.69.42..
పప్రచ్ఛ ఘననిర్ఘోషః కబన్ధో దానవోత్తమః.

కౌ యువాం వృషభస్కన్ధౌ మహాఖడ్గధనుర్ధరౌ..3.69.43..
ఘోరం దేశమిమం ప్రాప్తౌ మమ భక్షావుపస్థితౌ.

వదతం కార్యమిహ వాం కిమర్థం చాగతౌ యువామ్..3.69.44..
ఇమం దేశమనుప్రాప్తౌ క్షుధార్తస్యేహ తిష్ఠతః.

సబాణచాపఖడ్గౌ చ తీక్ష్ణశృఙ్గావివర్షభౌ..3.69.45..
మమాస్యమనుసమ్ప్రాప్తౌ దుర్లభం జీవితం పునః.

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కబన్ధస్య దురాత్మనః..3.69.46..
ఉవాచ లక్ష్మణం రామో ముఖేన పరిశుష్యతా.

కృచ్ఛ్రాత్ కృచ్ఛ్రతరం ప్రాప్య దారుణం సత్యవిక్రమః..3.69.47..
వ్యసనం జీవితాన్తాయ ప్రాప్తమప్రాప్య తాం ప్రియామ్.

కాలస్య సుమహద్వీర్యం సర్వభూతేషు లక్ష్మణ..3.69.48..
త్వాం చ మాం చ నరవ్యాఘ్ర వ్యసనైః పశ్య మోహితౌ.

నాతిభారోస్తి కాలస్య సర్వభూతేషు లక్ష్మణ..3.69.49..
శూరాశ్చ బలవన్తశ్చ కృతాస్త్రాశ్చ రణాజిరే.
కాలాభిపన్నాస్సీదన్తి యథా వాలుకసేతవః..3.69.50..

ఇతి బ్రువాణో దృఢసత్యవిక్రమో
మహాయశా దాశరథిః ప్రతాపవాన్.
అవేక్ష్య సౌమిత్రిముదగ్రపౌరుషం
స్థిరాం తదా స్వాం మతిమాత్మనా.?కరోత్..3.69.51..

ఇత్యార్ష శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే ఏకోనసప్తతితమస్సర్గః.