సుందరకాండ సర్గ 42

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 42

తతః పక్షినినాదేన వృక్షభఙ్గస్వనేన చ .
బభూవుస్త్రాససమ్భ్రాన్తాస్సర్వే లఙ్కానివాసినః ..5.42.1..

విద్రుతాశ్చ భయత్రస్తా వినేదుర్మృగపక్షిణః .
రక్షసాం చ నిమిత్తాని క్రూరాణి ప్రతిపేదిరే ..5.42.2..

తతో గతాయాం నిద్రాయాం రాక్షస్యో వికృతాననాః .
తద్వనం దదృశుర్భగ్నం తం చ వీరం మహాకపిమ్ ..5.42.3..

స తా దృష్ట్వా మహాబాహుర్మహాసత్త్వో మహాబలః .
చకార సుమహద్రూపం రాక్షసీనాం భయావహమ్ ..5.42.4..

తతస్తం గిరిసఙ్కాశమతికాయం మహాబలమ్ .
రాక్షస్యో వానరం దృష్ట్వా పప్రచ్ఛుర్జనకాత్మజామ్ ..5.42.5..

కో .?యం కస్య కుతో వాయం కిం నిమిత్తమిహాగతః .
కథం త్వయా సహానేన సంవాదః కృత ఇత్యుత ..5.42.6..

ఆచక్ష్వ నో విశాలాక్షి మా భూత్తే సుభగే భయమ్ .
సంవాదమసితాపాఙ్గే త్వయా కిం కృతవానయమ్ ..5.42.7..

అథాబ్రవీన్మహాసాధ్వీ సీతా సర్వాఙ్గసున్దరీ .
రక్షసాం భీమరూపాణాం విజ్ఞానే మమ కా గతిః ..5.42.8..

యూయమేవాభిజానీత యో .?యం యద్వా కరిష్యతి .
అహిరేవ హ్యహేః పాదాన్విజానాతి న సంశయః ..5.42.9..

అహమప్యస్య భీతాస్మి నైనం జానామి కో న్వయం .
వేద్మి రాక్షసమేవైనం కామరూపిణమాగతమ్ ..5.42.10..

వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా రాక్షస్యో విద్రుతా దిశః .
స్థితాః కాశ్చిద్గతాః కాశ్చిద్రావణాయ నివేదితుమ్ ..5.42.11..

రావణస్య సమీపే తు రాక్షస్యో వికృతాననాః .
విరూపం వానరం భీమమాఖ్యాతుముపచక్రముః ..5.42.12..

అశోకవనికామధ్యే రాజన్భీమవపుః కపిః .
సీతయా కృతసంవాదస్తిష్ఠత్యమితవిక్రమః ..5.42.13..

న చ తం జానకీ సీతా హరిం హరిణలోచనా .
అస్మాభిర్బహుధా పృష్టా నివేదయితుమిచ్ఛతి ..5.42.14..

వాసవస్య భవేద్దూతో దూతో వైశ్రవణస్య వా .
ప్రేషితో వాపి రామేణ సీతాన్వేషణకాఙ్క్షయా ..5.42.15..

తేన త్వద్భుతరూపేణ యత్తత్తవ మనోహరమ్ .
నానామృగగణాకీర్ణం ప్రమృష్టం ప్రమదావనమ్ ..5.42.16..

న తత్ర కశ్చిదుద్దేశో యస్తేన న వినాశితః .
యత్ర సా జానకీ సీతా స తేన న వినాశితః ..5.42.17..

జానకీరక్షణార్థం వా శ్రమాద్వా నోపలభ్యతే .
అథవా కశ్శ్రమస్తస్య సైవ తేనాభిరక్షితా ..5.42.18..

చారుపల్లవపుష్పాఢ్యం యం సీతా స్వయమాస్థితా .
ప్రవృద్ధశ్శింశుపావృక్ష స్స చ తేనాభిరక్షితః ..5.42.19..

తస్యోగ్రరూపస్యోగ్ర! త్వం దణ్డమాజ్ఞాతుమర్హసి .
సీతా సమ్భాషితా యేన తద్వనం చ వినాశితమ్ ..5.42.20..

మనః పరిగృహీతాం తాం తవ రక్షోగణేశ్వర .
కస్సీతామభిభాషేత యో న స్యాత్త్యక్తజీవితః ..5.42.21..

రాక్షసీనాం వచశ్త్రుత్వా రావణో రాక్షసేశ్వరః .
హుతాగ్నిరివ జజ్వాల కోపసంవర్తితేక్షణః ..5.42.22..

తస్య క్రుద్ధస్య నేత్రాభ్యాం ప్రాపతన్నాస్రబిన్దవః .
దీప్తాభ్యామివ దీపాభ్యాం సార్చిష స్స్నేహబిన్దవః ..5.42.23..

ఆత్మనస్సదృశాన్శూరాన్కిఙ్కరాన్నామ రాక్షసాన్ .
వ్యాదిదేశ మహాతేజా నిగ్రహార్థం హనూమతః ..5.42.24..

తేషామశీతిసాహస్రం కిఙ్కరాణాం తరస్వినామ్ .
నిర్యయుర్భవనాత్తస్మాత్కూటముద్గరపాణయః ..5.42.25..
మహోదరా మహాదంష్ట్రా ఘోరరూపా మహాబలాః .
యుద్ధాభిమనసస్సర్వే హనుమద్గ్రహణోద్యతాః ..5.42.26..

తే కపీన్ద్రం సమాసాద్య తోరణస్థమవస్థితమ్ .
అభిపేతుర్మహావేగాః పతఙ్గా ఇవ పావకమ్ ..5.42.27..

తే గదాభిర్విచిత్రాభిః పరిఘైః కాఞ్చనాఙ్గదైః .
ఆజఘ్నుర్వానరశ్రేష్ఠం శరైశ్చాదిత్యసన్నిభైః ..5.42.28..

ముద్గరైః పట్టిశైశ్శూలైః ప్రాసతోమరశక్తిభిః .
పరివార్య హనూమన్తం సహసా తస్థురగ్రతః ..5.42.29..

హనుమానపి తేజస్వీ శ్రీమాన్పర్వతసన్నిభః .
క్షితావావిధ్య లాఙ్గూలం ననాద చ మహాస్వనమ్ ..5.42.30..

స భూత్వా సుమహాకాయో హనుమాన్మారుతాత్మజః .
ధృష్టమాస్ఫోటయామాస లఙ్కాం శబ్దేన పూరయన్ ..5.42.31..

తస్యాస్ఫోటితశబ్దేన మహతా సానునాదినా .
పేతుర్విహఙ్గా గగనాదుచ్చైశ్చేదమఘోషయత్ ..5.42.32..

జయత్యతిబలో రామో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః .
రాజా జయతి సుగ్రీవో రాఘవేణాభిపాలితః ..5.42.33..

దాసో .?హం కోసలేన్ద్రస్య రామస్యాక్లిష్టకర్మణః .
హనుమాన్శత్రుసైన్యానాం నిహన్తా మారుతాత్మజః ..5.42.34..

న రావణసహస్రం మే యుద్ధే ప్రతిబలం భవేత్ .
శిలాభిస్తు ప్రహరతః పాదపైశ్చ సహస్రశః ..5.42.35..

అర్దయిత్వా పురీం లఙ్కామభివాద్య చ మైథిలీమ్ .
సమృద్ధార్థో గమిష్యామి మిషతాం సర్వరక్షసామ్ ..5.42.36..

తస్య సన్నాదశబ్దేన తే .?భవన్భయశఙ్కితాః .
దదృశుశ్చ హనూమన్తం సన్ధ్యామేఘమివోన్నతమ్ ..5.42.37..

స్వామిసన్దేశనిశ్శఙ్కాస్తతస్తే రాక్షసాః కపిమ్ .
చిత్రైః ప్రహరణైర్భీమైరభిపేతుస్తతస్తతః ..5.42.38..

స తైః పరివృతశ్శూరైస్సర్వతస్సుమహాబలః .
ఆససాదా .?యసం భీమం పరిఘం తోరణాశ్రితమ్ ..5.42.39..

స తం పరిఘమాదాయ జఘాన రజనీచరాన్ .
స పన్నగమివాదాయ స్ఫురన్తం వినతాసుతః ..5.42.40..
విచచారామ్బరే వీరః పరిగృహ్య చ మారుతిః .

స హత్వా రాక్షసాన్వీరాన్కిఙ్కరాన్మారుతాత్మజః ..5.42.41..
యుద్ధాకాఙ్క్షీ పునర్వీరస్తోరణం సముపాశ్రితః .

తతస్తస్మాద్భయాన్ముక్తాః కతిచిత్తత్ర రాక్షసాః ..5.42.42..
నిహతాన్కిఙ్కరాన్సర్వాన్రావణాయన్యవేదయన్ .

స రాక్షసానాం నిహతం మహద్బలం నిశమ్య రాజా పరివృత్తలోచనః .
సమాదిదేశాప్రతిమం పరాక్రమే ప్రహస్తపుత్రం సమరే సుదుర్జయమ్ ..5.42.43..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్విచత్వారింశస్సర్గః ..

సుందరకాండ సర్గ 41

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 41

స చ వాగ్భిః ప్రశస్తాభిర్గమిష్యన్పూజితస్తయా .
తస్మాద్దేశాదపక్రమ్య చిన్తయామాస వానరః ..5.41.1..

అల్పశేషమిదం కార్యం దృష్టేయమసితేక్షణా .
త్రీనుపాయానతిక్రమ్య చతుర్థ: ఇహ విద్యతే ..5.41.2..

న సామ రక్షస్సు గుణాయ కల్పతే న దానమర్థోపచితేషు యుజ్యతే .
న భేదసాధ్యా బలదర్పితా జనాః పరాక్రమస్త్వేవ మమేహ రోచతే ..5.41.3..

న చాస్య కార్యస్య పరాక్రమాదృతే వినిశ్చయః కశ్చిదిహోపపద్యతే .
హతప్రవీరా హి రణే హి రాక్షసాః కథఞ్చిదీయుర్యదిహాద్య మార్దవమ్ ..5.41.4..

కార్యే కర్మణి నిర్దిష్టే యో బహూన్యపి సాధయేత్ .
పూర్వకార్యావిరోధేన స కార్యం కర్తుమర్హతి ..5.41.5..

న హ్యేకస్సాధకో హేతుస్స్వల్పస్యాపీహ కర్మణః .
యో హ్యర్థం బహుధా వేద స సమర్థో .?ర్థసాధనే ..5.41.6..

ఇహైవ తావత్కృతనిశ్చయో హ్యహం యది వ్రజేయం ప్లవగేశ్వరాలయమ్ .
పరాత్మసమ్మర్దవిశేషతత్త్వవిత్తతః కృతం స్యాన్మమ భర్తృశాసనమ్ ..5.41.7..

కథం ను ఖల్వద్య భవేత్సుఖాగతం ప్రసహ్య యుద్ధం మమ రాక్షసైః సహ .
తథైవ ఖల్వాత్మబలం చ సారవత్సమ్మానయేన్మాం చ రణే దశాననః ..5.41.8..

తతస్సమాసాద్య రణే దశాననం సమన్త్రివర్గం సబలప్రయాయినమ్ .
హృది స్థితం తస్య మతం బలం చ వై సుఖేన మత్త్వా .?హమితః పునర్వ్రజే ..5.41.9..

ఇదమస్య నృశంసస్య నన్దనోపమముత్తమమ్ .
వనం నేత్రమనఃకాన్తం నానాద్రుమలతాయుతమ్ ..5.41.10..

ఇదం విధ్వంసయిష్యామి శుష్కం వనమివానలః .
అస్మిన్భగ్నే తతః కోపం కరిష్యతి దశాననః ..5.41.11..

తతో మహత్సాశ్వమహారథద్విపం బలం సమాదేక్ష్యతి రాక్షసాధిపః .
త్రిశూలకాలాయసపట్టిసాయుధం తతో మహద్యుద్ధమిదం భవిష్యతి ..5.41.12..

అహం తు తైః సంయతి చణ్డవిక్రమై స్సమేత్య రక్షోభిరసహ్య విక్రమః .
నిహత్య తద్రావణచోదితం బలం సుఖం గమిష్యామి కపీశ్వరాలయమ్ ..5.41.13..

తతో మారుతవత్కృద్ధో మారుతిర్భీమవిక్రమః .
ఊరువేగేన మహతా ద్రుమాన్క్షేప్తుమథారభత్ ..5.41.14..

తతస్తు హనుమాన్వీరో బభఞ్జ ప్రమదావనమ్ .
మత్తద్విజసమాఘుష్టం నానాద్రుమలతాయుతమ్ ..5.41.15..

తద్వనం మథితైర్వృక్షైర్భిన్నైశ్చ సలిలాశయైః .
చూర్ణితైః పర్వతాగ్రైశ్చ బభూవాప్రియదర్శనమ్ ..5.41.16..

నానాశకున్తవిరుతైః ప్రభిన్నైస్సలిలాశయైః .
తామ్రైః కిసలయైః క్లాన్తై: క్లాన్తద్రుమలతాయుతమ్ ..5.41.17..
న బభౌ తద్వనం తత్ర దావానలహతం యథా .
వ్యాకులావరణా రేజుర్విహ్వలా ఇవ తా లతాః ..5.41.18..

లతాగృహైశ్చిత్రగృహైశ్చ నాశితైర్మహోరగైర్వ్యాలమృగైశ్చ నిర్ధుతైః .
శిలాగృహైరున్మథితైస్తథా గృహైః ప్రణష్టరూపం తదభూన్మహద్వనమ్ ..5.41.19..

సా విహ్వలా .?శోకలతాప్రతానా వనస్థలీ శోకలతాప్రతానా .
జాతా దశాస్యప్రమదావనస్య కపేర్బలాద్ధి ప్రమదావనస్య ..5.41.20..

స తస్య కృత్వార్థపతేర్మహాకపిర్మహద్వ్యలీకం మనసో మహాత్మనః .
యుయుత్సురేకో బహుభిర్మహాబలైశ్శియా జ్వలంస్తోరణమాస్థితః కపిః ..5.41.21..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ఏకచత్వారింశస్సర్గః ..

సుందరకాండ సర్గ 40

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 40

శ్రుత్వా తు వచనం తస్య వాయుసూనోర్మహాత్మనః .
ఉవాచాత్మహితం వాక్యం సీతా సురసుతోపమా ..5.40.1..

త్వాం దృష్ట్వా ప్రియవక్తారం సమ్ప్రహృష్యామి వానరః .
అర్ధసఞ్జాతసస్యేవ వృష్టిం ప్రాప్య వసున్ధరా ..5.40.2..

యథా తం పురుషవ్యాఘ్రం గాత్రైశ్శోకాభికర్శితైః .
సంస్పృశేయం సకామాహం తథా కురు దయాం మయి ..5.40.3..

అభిజ్ఞానం చ రామస్య దద్యా హరిగణోత్తమ .
క్షిప్తామిషీకాం కాకస్య కోపాదేకాక్షిశాతనీమ్ ..5.40.4..

మనశ్శిలాయాస్తిలకో గణ్డపార్శ్వే నివేశితః .
త్వయా ప్రణష్టే తిలకే తం కిల స్మర్తుమర్హసి ..5.40.5..

స వీర్యవాన్కథం సీతాం హృతాం సమనుమన్యసే .
వసన్తీం రక్షసాం మధ్యే మహేన్ద్రవరుణోపమః ..5.40.6..

ఏష చూడామణిర్దివ్యో మయా సుపరిరక్షితః .
ఏతం దృష్ట్వా ప్రహృష్యామి వ్యసనే త్వామివానఘ ..5.40.7..

ఏష నిర్యాతితశ్శ్రీమాన్మయా తే వారిసమ్భవః .
అతః పరం న శక్ష్యామి జీవితుం శోకలాలసా ..5.40.8..

అసహ్యాని చ దుఃఖాని వాచశ్చ హృదయచ్ఛిదః .
రాక్షసీనాం సుఘోరాణాం త్వత్కృతే మర్షయామ్యహమ్ ..5.40.9..

ధారయిష్యామి మాసం తు జీవితం శత్రుసూదన .
ఊర్ధ్వం మాసాన్న జీవిష్యే త్వయా హీనా నృపాత్మజ ..5.40.10..

ఘోరో రాక్షసరాజో .?యం దృష్టిశ్చ న సుఖా మయి .
త్వాం చ శ్రుత్వా విపద్యన్తం న జీవేయమహం క్షణమ్ ..5.40.11..

వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాశ్రు భాషితమ్ .
అథాబ్రవీన్మహాతేజా హనుమాన్మారుతాత్మజః ..5.40.12..

త్వచ్ఛోకవిముఖో రామో దేవి సత్యేన తే శపే .
రామే దుఃఖాభిభూతే తు లక్ష్మణః పరితప్యతే ..5.40.13..

కథఞ్చిద్భవతీ దృష్టా న కాలః పరిశోచితుమ్ .
ఇమం ముహూర్తం దుఃఖానామన్తం ద్రక్ష్యసి భామిని ..5.40.14..

తావుభౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రాజపుత్రావరిన్దమౌ .
త్వద్దర్శనకృతోత్సాహౌ లఙ్కాం భస్మీకరిష్యతః ..5.40.15..

హత్త్వా చ సమరే క్రూరం రావణం సహబాన్ధవమ్ .
రాఘవౌ త్వాం విశాలాక్షి స్వాం పురీం ప్రాపయిష్యతః ..5.40.16..

యత్తు రామో విజానీయాదభిజ్ఞానమనిన్దితే .
ప్రీతిసఞ్జననం తస్య భూయస్త్వం దాతుమర్హసి ..5.40.17..

సాబ్రవీద్దత్తమేవేతి మయాభిజ్ఞానముత్తమమ్ .
ఏతదేవ హి రామస్య దృష్ట్వా మత్కేశభూషణమ్ ..5.40.18..
శ్రద్ధేయం హనుమన్వాక్యం తవ వీర భవిష్యతి .

స తం మణివరం గృహ్య శ్రీమాన్ప్లవగసత్తమః ..5.40.19..
ప్రణమ్య శిరసా దేవీం గమనాయోపచక్రమే .

తముత్పాతకృతోత్సాహమవేక్ష్య హరిపుఙ్గవమ్ ..5.40.20..
వర్ధమానం మహావేగమువాచ జనకాత్మజా .
అశ్రుపూర్ణముఖీ దీనా బాష్పగద్గదయా గిరా ..5.40.21..

హనుమన్సింహసఙ్కాశౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ .
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం సర్వాన్ బ్రూయాహ్యనామయమ్ ..5.40.22..

యథా చ స మహాబాహుర్మాం తారయతి రాఘవః .
అస్మాద్దు:ఖామ్బుసమ్రోధాత్త్వం సమాధాతుమర్హసి ..5.40.23..

ఇమం చ తీవ్రం మమ శోకవేగం రక్షోభిరేభిః పరిభర్త్సనం చ .
బ్రూయాస్తు రామస్య గతస్సమీపమ్ శివశ్చ తే .?ధ్వా .?స్తు హరిప్రవీర ..5.40.24..

స రాజపుత్ర్య్రాప్రతివేదితార్థః కపిః కృతార్థః పరిహృష్టచేతాః .
అల్పావశేషం ప్రసమీక్ష్య కార్యం దిశం హ్యుదీచీం మనసా జగామ ..5.40.25..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే చత్వారింశస్సర్గః ..

సుందరకాండ సర్గ 39

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 39

మణిం దత్త్వా తతః సీతా హనూమన్తమథాబ్రవీత్ .
అభిజ్ఞానమభిజ్ఞాతమేతద్రామస్య తత్త్వతః ..5.39.1..

మణిం తు దృష్ట్వా రామో వై త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి .
వీరో జనన్యా మమ చ రాజ్ఞో దశరథస్య చ ..5.39.2..

స భూయస్త్వం సముత్సాహే చోదితో హరిసత్తమ .
అస్మిన్కార్యసమారమ్భే ప్రచిన్తయ యదుత్తరమ్ ..5.39.3..

త్వమస్మిన్కార్యనిర్యోగే ప్రమాణం హరిసత్తమ .
హనుమన్యత్నమాస్థాయ దుఃఖక్షయకరో భవ ..5.39.4..
తస్య చిన్తయతో యత్నో దుఃఖక్షయకరో భవేత్ .

స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ మారుతిర్భీమవిక్రమః ..5.39.5..
శిరసా వన్ధ్య వైదేహీం గమనాయోపచక్రమే .

జ్ఞాత్వా సమ్ప్రస్థితం దేవీ వానరం మారుతాత్మజమ్ ..5.39.6..
బాష్పగద్గదయా వాచా మైథిలీ వాక్యమబ్రవీత్ .

కుశలం హనుమన్బ్రూయాః సహితౌ రామలక్ష్మణౌ ..5.39.7..
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం వృద్ధాన్ సర్వాంశ్చ వానరాన్ .
బ్రూయాస్త్వం వానరశ్రేష్ఠ కుశలం ధర్మసంహితమ్ ..5.39.8..

యథా స చ మహాబాహుర్మాం తారయతి రాఘవః .
అస్మాద్ధుఃఖామ్బుసంరోధాత్త్వం సమాధాతుమర్హసి ..5.39.9..

జీవన్తీం మాం యథా రామః సమ్భావయతి కీర్తిమాన్ .
తత్తథా హనుమన్వాచ్యం: వాచా ధర్మమవాప్నుహి ..5.39.10..

నిత్యముత్సాహయుక్తాశ్చ వాచశ్రుత్వా త్వయేరితాః .
వర్ధిష్యతే దాశరథేః పౌరుషం మదవాప్తయే ..5.39.11..

మత్సన్దేశయుతా వాచస్త్వత్తశ్శ్రుత్వా చ రాఘవః .
పరాక్రమవిధిం వీరో విధివత్సంవిధాస్యతి ..5.39.12..

సీతాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్మారుతాత్మజః .
శిరస్యఞ్జలిమాధాయ వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ..5.39.13..

క్షిప్రమేష్యతి కాకుత్స్థో హార్యృక్షప్రవరైర్వృతః .
యస్తే యుధి విజిత్యారీన్శోకం వ్యపనయిష్యతి ..5.39.14..

న హి పశ్యామి మర్త్యేషు నాసురేషు సురేషు వా .
యస్తస్య క్షిపతో బాణాన్స్థాతుముత్సహతే .?గ్రతః ..5.39.15..

అప్యర్కమపి పర్జన్యమపి వైవస్వతం యమమ్ .
స హి సోఢుం రణే శక్తస్తవ హేతోర్విశేషతః ..5.39.16..

స హి సాగరపర్యన్తాం మహీం శాసితుమీహతి .
త్వన్నిమిత్తో హి రామస్య జయో జనకనన్దిని ..5.39.17..

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సమ్యక్సత్యం సుభాషితమ్ .
జానకీ బహుమేనే .?థ వచనం చేదమబ్రవీత్ ..5.39.18..

తతస్తం ప్రస్థితం సీతా వీక్షమాణా పునః పునః .
భర్తృస్నేహాన్వితం వాక్యం సౌహార్దాదనుమానయత్ ..5.39.19..

యది వా మన్యసే వీర వసైకాహమరిన్దమ .
కస్మింశ్చిత్సంవృతే దేశే విశ్రాన్త:శ్వో గమిష్యసి ..5.39.20..

మమ చేదల్పభాగ్యాయా సాన్నిధ్యాత్తవ వానర .
అస్య శోకస్య మహతో ముహూర్తం మోక్షణం భవేత్ ..5.39.21..

గతే హి హరిశార్దూల పునరాగమనాయ తు .
ప్రాణానామపి సన్దేహో మమ స్యాన్నాత్ర సంశయః ..5.39.22..

తవాదర్శనజః శోకో భూయో మాం పరితాపయేత్ .
దుఃఖాద్ధుఃఖపరామృష్టాం దీపయన్నివ వానర ..5.39.23..

అయం చ వీర సన్దేహస్తిష్ఠతీవ మమాగ్రతః .
సుమహాంస్త్వత్సహాయేషు హర్యృక్షేషు హరీశ్వరః ..5.39.24..

కథం ను ఖలు దుష్పారం తరిష్యన్తి మహోదధిమ్ .
తాని హర్యృక్షసైన్యాని తౌ వా నరవరాత్మజౌ ..5.39.25..

త్రయాణామేవ భూతానాం సాగరస్యాస్య లఙ్ఘనే .
శక్తిస్స్యాద్వైనతేయస్య తవ వా మారుతస్య వా ..5.39.26..

తదస్మిన్కార్యనిర్యోగే వీరైవం దురతిక్రమే .
కిం పశ్యసి సమాధానం త్వం హి కార్యవిదాం వరః ..5.39.27..

కామమస్య త్వమేవైకః కార్యస్య పరిసాధనే .
పర్యాప్తః పరవీరఘ్న యశస్యస్తే ఫలోదయః ..5.39.28..

బలైస్సమగ్రైర్యది మాం రావణం జిత్య సంయుగే .
విజయీ స్వపురం యాయాత్తత్తస్య సదృశం భవేత్ ..5.39.29..

శరైస్తు సఙ్కులాం కృత్వా లఙ్కాం పరబలార్దనః .
మాం నయేద్యది కాకుత్స్థః తత్తస్య సదృశం భవేత్ ..5.39.30..

తద్యథా తస్య విక్రాన్తమనురూపం మహాత్మనః .
భవేదాహవశూరస్య తథా త్వముపపాదయ ..5.39.31..

తదర్థోపహితం వాక్యం ప్రశ్రితం హేతుసంహితమ్ .
నిశమ్య హనుమాన్శేషం వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ..5.39.32..

దేవి హర్యృక్షసైన్యానామీశ్వరః ప్లవతాం వరః .
సుగ్రీవస్సత్త్వసమ్పన్నస్తవార్థే కృతనిశ్చయః ..5.39.33..

స వానరసహస్రాణాం కోటీభిరభిసంవృతః .
క్షిప్రమేష్యతి వైదేహి రాక్షసానాం నిబర్హణః ..5.39.34..

తస్య విక్రమసమ్పన్నాస్సత్త్వవన్తో మహాబలాః .
మనస్సఙ్కల్పసమ్పాతా నిదేశే హరయః స్థితాః ..5.39.35..

యేషాం నోపరి నాధస్తాన్న తిర్యక్సజ్జతే గతిః .
న చ కర్మసు సీదన్తి మహత్స్వమితతేజసః ..5.39.36..

అసకృత్తైర్మహోత్సాహైస్ససాగరధరాధరా .
ప్రదక్షిణీకృతా భూమిర్వాయుమార్గానుసారిభిః ..5.39.37..

మద్విశిష్టాశ్చ తుల్యాశ్చ సన్తి తత్ర వనౌకసః .
మత్తః ప్రత్యవరః కశ్చిన్నాస్తి సుగ్రీవసన్నిధౌ ..5.39.38..

అహం తావదిహ ప్రాప్తః కిం పునస్తే మహాబలాః .
న హి ప్రకృష్టాః ప్రేష్యన్తే ప్రేష్యన్తే హీతరే జనాః ..5.39.39..

తదలం పరితాపేన దేవి శోకో వ్యపైతు తే .
ఏకోత్పాతేన తే లఙ్కామేష్యన్తి హరియూథపాః ..5.39.40..

మమ పృష్ఠగతౌ తౌ చ చన్ద్రసూర్యావివోదితౌ .
త్వత్సకాశం మహాసత్త్వౌ నృసింహావాగమిష్యతః ..5.39.41..

తతో వీరౌ నరవరౌ సహితౌ రామలక్ష్మణౌ .
ఆగమ్య నగరీం లఙ్కాం సాయకైర్విధమిష్యతః ..5.39.42..

సగణం రావణం హత్త్వా రాఘవో రఘునన్దనః .
త్వామాదాయ వరారోహే స్వపురీం ప్రతియాస్యతి ..5.39.43..

తదాశ్వసిహి భద్రం తే భవ త్వం కాలకాఙ్క్షిణీ .
నచిరాద్ద్రక్ష్యసే రామం ప్రజ్వలన్తమివానలమ్ ..5.39.44..

నిహతే రాక్షసేన్ద్రే .?స్మిన్సపుత్రామాత్యబాన్ధవే .
త్వం సమేష్వసి రామేణ శశాఙ్కేనేవ రోహిణీ ..5.39.45..

క్షిప్రం త్వం దేవి శోకస్య పారం యాస్యసి మైథిలి .
రావణం చైవ రామేణ నిహతం ద్రక్ష్యసే .?చిరాత్ ..5.39.46..

ఏవమాశ్వాస్య వైదేహీం హనుమాన్మారుతాత్మజః .
గమనాయ మతిం కృత్వా వైదేహీం పునరబ్రవీత్ ..5.39.47..

తమరిఘ్నం కృతాత్మానం క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి రాఘవమ్ .
లక్ష్మణం చ ధనుష్పాణిం లఙ్కాద్వారముపాగతమ్ ..5.39.48..

నఖదంష్ట్రాయుధాన్వీరాన్సిమ్హశార్దూలవిక్రమాన్ .
వానరాన్వారణేన్ద్రాభాన్క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి సఙ్గతాన్ ..5.39.49..

శైలామ్బుదనికాశానాం లఙ్కామలయసానుషు
నర్దతాం కపిముఖ్యానామార్యే యూధాన్యనేకశః ..5.39.50..

స తు మర్మణి ఘోరేణ తాడితో మన్మథేషుణా .
న శర్మ లభతే రామస్సింహార్ధిత ఇవ ద్విపః ..5.39.51..

మా రుదో దేవి శోకేన మాభూత్తే మనసో .?ప్రియమ్ .
శచీవ పత్యా శక్రేణ భర్త్రా నాథవతీ హ్యసి ..5.39.52..

రామాద్విశిష్టః కో .?న్యో .?స్తి కశ్చిత్సౌమిత్రిణా సమః .
అగ్నిమారుతకల్పౌ తౌ భ్రాతరౌ తవ సంశ్రయౌ ..5.39.53..

నాస్మింశ్చిరం వత్స్యసి దేవి దేశే రక్షోగణైరధ్యుషితే .?తిరౌద్రే .
న తే చిరాదామగమనం ప్రియస్య క్షమస్వ మత్సఙ్గమకాలమాత్రమ్ ..5.39.54..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ..

సుందరకాండ సర్గ 38

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 38

తతస్స కపిశార్దూలస్తేన వాక్యేన తోషితః .
సీతామువాచ తచ్ఛృత్వా వాక్యం వాక్యవిశారదః ..5.38.1..

యుక్తరూపం త్వయా దేవి భాషితం శుభదర్శనే .
సదృశం స్త్రీస్వభావస్య సాధ్వీనాం వినయస్య చ ..5.38.2..

స్త్రీత్వం న తు సమర్థం హి సాగరం వ్యతివర్తితుమ్ .
మామధిష్ఠాయ విస్తీర్ణం శతయోజనమాయతమ్ ..5.38.3..

ద్వితీయం కారణం యచ్చ బ్రవీషి వినయాన్వితే .
రామాదన్యస్య నార్హామి సంస్పర్శమితి జానకి ..5.38.4..
ఏతత్తే సదృశం దేవి పత్న్యాస్తస్య మహాత్మనః .
కా హ్యన్యా త్వామృతే దేవి బ్రూయాద్వచనమీదృశమ్ ..5.38.5..

శ్రోష్యతే చైవ కాకుత్స్థ: సర్వం నిరవశేషతః .
చేష్టితం యత్త్వయా దేవి భాషితం మమ చాగ్రతః ..5.38.6..

కారణైర్బహుభిర్దేవి రామప్రియచికీర్షయా .
స్నేహప్రస్కన్నమనసా మయైతత్సముదీరితమ్ ..5.38.7..

లఙ్కాయా దుష్ప్రవేశత్వాద్దుస్తరత్వాన్మహోదధేః .
సామర్థ్యాదాత్మనశ్చైవ మయైతత్సముదీరితమ్ ..5.38.8..

ఇచ్ఛామి త్వాం సమానేతుమద్యైవ రఘుబన్ధునా .
గురుస్నేహేన భక్త్యా చ నాన్యథైతదుదాహృతమ్ ..5.38.9..

యది నోత్సహసే యాతుం మయా సార్థమనిన్దితే .
అభిజ్ఞానం ప్రయచ్ఛ త్వం జానీయాద్రాఘవో హి యత్ ..5.38.10..

ఏవముక్తా హనుమతా సీతా సురసుతోపమా .
ఉవాచ వచనం మన్దం బాష్పప్రగ్రథితాక్షరమ్ ..5.38.11..
ఇదం శ్రేష్ఠమభిజ్ఞానం బ్రూయాస్త్వం తు మమ ప్రియమ్ .

శైలస్య చిత్రకూటస్య పాదే పూర్వోత్తరే పురా ..5.38.12..
తాపసాశ్రమవాసిన్యాః ప్రాజ్యమూలఫలోదకే .
తస్మిన్సిద్ధాశ్రమే దేశే మన్దాకిన్యా విదూరతః ..5.38.13..
తస్యోపవనషణ్డేషు నానాపుష్పసుగన్ధిషు .
విహృత్య సలిలే క్లిన్నా మమాఙ్కే సముపావిశమ: ..5.38.14..

తతో మాంససమాయుక్తో వాయసః పర్యతుణ్డయత్ .
తమహం లోష్టముద్యమ్య వారయామిస్మ వాయసమ్ ..5.38.15..

దారయన్స చ మాం కాకస్తత్త్రైవ పరిలీయతే .
న చాప్యుపారమన్మాంసాద్భక్షార్థి బలిభోజనః ..5.38.16..

ఉత్కర్షన్త్యాం చ రశనాం క్రుద్ధాయాం మయి పక్షిణి .
స్రస్యమానే చ వసనే తతో దృష్టా త్వయా హ్యహమ్ ..5.38.17..

త్వయా .?పహసితా చాహం క్రుద్ధా సంలజ్జితా తదా .
భక్షగృధ్నేన కాకేన దారితా త్వాముపాగతా ..5.38.18..

ఆసీనస్య చ తే శ్రాన్తా పునరుత్సఙ్గమావిశమ్ .
క్రుధ్యన్తీ చ ప్రహృష్టేన త్వయా .?హం పరిసాన్త్వితా ..5.38.19..

బాష్పపూర్ణముఖీ మన్దం చక్షుషీ పరిమార్జతీ .
లక్షితా .?హం త్వయా నాథ వాయసేన ప్రకోపితా ..5.38.20..

పరిశ్రమాత్ప్రసుప్తా చ రాఘవాఙ్కే .?ప్యహం చిరమ్ .
పర్యాయేణ ప్రసుప్తశ్చ మమాఙ్కే భరతాగ్రజః ..5.38.21..

స తత్ర పునరేవాథ వాయసస్సముపాగమత్ .
తతస్సుప్తప్రబుద్ధాం మాం రామస్యాఙ్కాత్సముత్థితామ్ ..5.38.22..
వాయసస్సహసాగమ్య విదదార స్తనాన్తరే .
పునః పునరథోత్పత్య విదదార స మాం భృశమ్ ..5.38.23..

తతస్సముక్షితో రామో ముక్తైశ్శోణితబిన్దుభిః .
వాయసేన తతస్తేన బలవత్క్లిశ్యమానయా ..5.38.24..
స మయా బోధితశ్శ్రీమాన్సుఖసుప్తః పరన్తపః .

స మాం దృష్ట్వా మహాబాహుర్వితున్నాం స్తనయోస్తదా ..5.38.25..
ఆశీవిష ఇవ క్రుద్ధశ్వసన్వాక్యమభాషత .

కేన తే నాగనాసోరు విక్షతం వై స్తనాన్తరమ్ ..5.38.26..
కః క్రీడతి సరోషేణ పఞ్చవక్త్రేణ భోగినా .

వీక్షమాణస్తతస్తం వై వాయసం సముదైక్షత ..5.38.27..
నఖైస్సరుధిరైస్తీక్ష్ణైర్మామేవాభిముఖం స్థితమ్ .

పుత్త్రః కిల స శక్రస్య వాయసః పతతాం వరః ..5.38.28..
ధరాన్తరగతశ్శీఘ్రం పవనస్య గతౌ సమః .

తతస్తస్మిన్మహాబాహుః కోపసంవర్తితేక్షణః ..5.38.29..
వాయసే కృతవాన్క్రూరాం మతిం మతిమతాం వరః .

స దర్భం సంస్తరాద్గృహ్య బ్రాహ్మేణాస్త్రేణ యోజయత్ ..5.38.30..
స దీప్త ఇవ కాలాగ్నిర్జజ్వాలాభిముఖో ద్విజమ్ .

స తం ప్రదీప్తం చిక్షేప దర్భం తం వాయసం ప్రతి ..5.38.31..
తతస్తం వాయసం దర్భస్సోమ్బరే .?నుజగామ హ .

అనుసృష్టస్తదా కాకో జగామ వివిధాం గతిమ్ ..5.38.32..
లోకకామ ఇమం లోకం సర్వం వై విచచార హ .

స పిత్రా చ పరిత్యక్తస్సురైశ్చ సమహర్షిభిః ..5.38.33..
త్రీన్లోకాన్సమ్పరిక్రమ్య తమేవ శరణం గతః .

స తం నిపతితం భూమౌ శరణ్యశ్శరణాగతమ్ ..5.38.34..
వధార్హమపి కాకుత్స్థ: కృపయా పర్యపాలయత్ .

పరిద్యూనం విషణ్ణం చ స తమాయాన్తమబ్రవీత్ ..5.38.35..
మోఘం కర్తుం న శక్యం తు బ్రాహ్మమస్త్రం తదుచ్యతామ్ .

హినస్తు దక్షిణాక్షి త్వచ్ఛర ఇత్యథ సో .?బ్రవీత్ ..5.38.36..
తతస్తస్యాక్షి కాకస్య హినస్తి స్మ స దక్షిణమ్ .
దత్త్వా స దక్షిణం నేత్రం ప్రాణేభ్యః పరిరక్షితః ..5.38.37..

స రామాయ నమస్కృత్య రాజ్ఞే దశరథాయ చ .
విసృష్టస్తేన వీరేణ ప్రతిపేదే స్వమాలయమ్ ..5.38.38..

మత్కృతే కాకమాత్రే తు బ్రహ్మాస్త్రం సముదీరితమ్ .
కస్మాద్యో మాం హరేత్త్వత్తః క్షమసే తం మహీపతే ..5.38.39..

స కురుష్వ మహోత్సాహః కృపాం మయి నరర్షభ .
త్వయా నాథవతీ నాథ హ్యనాథా ఇవ దృశ్యతే ..5.38.40..

ఆనృశంస్యం పరో ధర్మస్తవత్త్త ఐవ మయా శ్రుతః .
జానామి త్వాం మహావీర్యం మహోత్సాహం మహాబలమ్ ..5.38.41..
అపారపారమక్షోభ్యం గామ్భీర్యాత్సాగరోపమమ్ .
భర్తారం ససముద్రాయా ధరణ్యా వాసవోపమమ్ ..5.38.42..

ఏవమస్త్రవిదాం శ్రేష్ఠస్సత్యవాన్బలవానపి .
కిమర్థమస్త్రం రక్షస్సు న యోజయసి రాఘవ ..5.38.43..

న నాగా నా .?పి గన్ధర్వా నాసురా న మరుద్గణాః .
రామస్య సమరే వేగం శక్తాః ప్రతిసమాధితుం ..5.38.44..

తస్య వీర్యవతః కశ్చిద్యద్యస్తి మయి సమ్భ్రమః .
కిమర్థం న శరైస్తీక్ష్ణై: క్షయం నయతి రాక్షసాన్ ..5.38.45..

భ్రాతురాదేశమాదాయ లక్ష్మణో వా పరన్తపః .
కస్య హేతోర్న మాం వీరః పరిత్రాతి మహాబలః ..5.38.46..

యది తౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ వాయ్వగ్నిసమతేజసౌ .
సురాణామపి దుర్ధర్షౌ కిమర్థం మాముపేక్షతః ..5.38.47..

మమైవ దుష్కృతం కిఞ్చిన్మహదస్తి న సంశయః .
సమర్థావపి తౌ యన్మాం నావేక్షేతే పరన్తపౌ ..5.38.48..

వైదేహ్యా వచనం శ్రుత్వా కరుణం సాశ్రుభాషితమ్ .
అథాబ్రవీన్మహాతేజా హనుమాన్మారుతాత్మజః ..5.38.49..

త్వచ్ఛోకవిముఖో రామో దేవి సత్యేన తే శపే .
రామే దుఃఖాభిపన్నే చ లక్ష్మణః పరితప్యతే ..5.38.50..

కథఞ్చిద్భవతీ దృష్టా న కాలః పరిదేవితుమ్ .
ఇమం ముహూర్తం దుఃఖానాం ద్రక్ష్యస్యన్తమనిన్దితే ..5.38.51..

తావుభౌ పురుషవ్యాఘ్రౌ రాజపుత్రౌ మహాబలౌ .
త్వద్దర్శనకృతోత్సాహౌ లఙ్కాం భస్మీకరిష్యతః ..5.38.52..

హత్త్వా చ సమరే క్రూరం రావణం సహబాన్ధవమ్ .
రాఘవస్త్వాం విశాలాక్షి నేష్యతి స్వాం పురీం ప్రతి ..5.38.53..

బ్రూహి యద్రాఘవో వాచ్యో లక్ష్మణశ్చ మహాబలః .
సుగ్రీవో వాపి తేజస్వీ హరయో .?పి సమాగతాః ..5.38.54..

ఇత్యుక్తవతి తస్మింస్తు సీతా సురసుతోపమా .
ఉవాచ శోకసన్తప్తా హనుమన్తం ప్లవఙ్గమమ్ ..5.38.55..

కౌసల్యా లోకభర్తారం సుషువే యం మనస్వినీ .
తం మమార్థే సుఖం పృచ్ఛ శిరసా చాభివాదయ ..5.38.56..

స్రజశ్చ సర్వరత్నాని ప్రియా యాశ్చ వరాఙ్గనాః .
ఐశ్వర్యం చ విశాలాయాం పృథివ్యామపి దుర్లభమ్ ..5.38.57..
పితరం మాతరం చైవ సమ్మాన్యాభిప్రసాద్య చ .
అనుప్రవ్రజితో రామం సుమిత్రా యేన సుప్రజాః ..5.38.58..

ఆనుకూల్యేన ధర్మాత్మా త్యక్త్వా సుఖమనుత్తమమ్ .
అనుగచ్ఛతి కాకుత్స్థం భ్రాతరం పాలయన్వనే ..5.38.59..

సింహస్కన్ధో మహాబాహుర్మనస్వీ ప్రియదర్శినః .
పితృవద్వర్తతే రామే మాతృవన్మాం సమాచరన్ ..5.38.60..

హ్రియమాణాం తదా వీరో న తు మాం వేద లక్ష్మణః .
వృద్ధోపసేవీ లక్ష్మీవాన్ శక్తో న బహుభాషితా ..5.38.61..
రాజపుత్రః ప్రియః శ్రేష్ఠః సదృశః శ్వశురస్య మే .

మమ: ప్రియతరో నిత్యం భ్రాతా రామస్య లక్ష్మణః ..5.38.62..
నియుక్తో ధురి యస్యాం తు తాముద్వహతి వీర్యవాన్ .

యం దృష్ట్వా రాఘవో నైవ వృత్తమార్యమనుస్మరేత్ ..5.38.63..
స మమార్థాయ కుశలం వక్తవ్యో వచనాన్మమ .

మృదుర్నిత్యం శుచిర్దక్షః ప్రియో రామస్య లక్ష్మణః ..5.38.64..
యథా హి వానరశ్రేష్ఠ దుఃఖక్షయకరో భవేత్ .
త్వమస్మిన్కార్యనిర్యోగే ప్రమాణం హరిసత్తమః ..5.38.65..

రాఘవస్త్వత్సమారమ్భాన్మయి యత్నపరో భవేత్ .
ఇదం బ్రూయాశ్చ మే నాథం శూరం రామం పునః పునః ..5.38.66..

జీవితం ధారయిష్యామి మాసం దశరథాత్మజ .
ఊర్ధ్వం మాసాన్న జీవేయం సత్యేనాహం బ్రవీమి తే ..5.38.67..

రావణేనోపరుద్ధాం మాం నికృత్య పాపకర్మణా .
త్రాతుమర్హసి వీర త్వం పాతాలాదివ కౌశికీమ్ ..5.38.68..

తతో వస్త్రగతం ముక్త్వా దివ్యం చూడామణిం శుభమ్ .
ప్రదేయో రాఘవాయేతి సీతా హనుమతే దదౌ ..5.38.69..

ప్రతిగృహ్య తతో వీరో మణిరత్నమనుత్తమమ్ .
అఙ్గుల్యా యోజయామాస న హ్యస్య ప్రాభవద్భుజః ..5.38.70..

మణిరత్నం కపివరః ప్రతిగృహ్యాభివాద్య చ .
సీతాం ప్రదక్షిణం కృత్వా ప్రణతః పార్వ్శతః స్థితః ..5.38.71..

హర్షేణ మహతా యుక్తః సీతాదర్శనజేన సః .
హృదయేన గతో రామం శరీరేణ తు విష్ఠితః ..5.38.72..

మణివరముపగృహ్య తం మహార్హం జనకనృపాత్మజయా ధృతం ప్రభావాత్ .
గిరిరివ పవనావధూతముక్తః సుఖితమనాః ప్రతిసఙ్క్రమం ప్రపేదే ..5.38.73..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే అష్టత్రింశస్సర్గః ..