సుందరకాండ సర్గ 12

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 12

స తస్య మధ్యే భవనస్య మారుతి-
ర్లతాగృహాంశ్చిత్రగృహాన్నిశాగృహాన్ .
జగామ సీతాం ప్రతి దర్శనోత్సుకో
న చైవ తాం పశ్యతి చారుదర్శనామ్ ..5.12.1..

స చిన్తయామాస తతో మహాకపిః
ప్రియామపశ్యన్రఘునన్దనస్య తామ్ .
ధ్రువం హి సీతా మ్రియతే యథా న మే
విచిన్వతో దర్శనమేతి మైథిలీ ..5.12.2..

సా రాక్షసానాం ప్రవరేణ జానకీ
స్వశీలసంరక్ష్ణతత్పరా సతీ .
అనేన నూనం ప్రతి దుష్టకర్మణా
హతా భవేదార్యపథే పరే స్థితా ..5.12.3..

విరూపరూపా వికృతా వివర్చసో
మహాననా దీర్ఘవిరూపదర్శనాః .
సమీక్ష్య సా రాక్షసరాజయోషితో
భయాద్వినష్టా జనకేశ్వరాత్మజా ..5.12.4..

సీతామదృష్ట్వా హ్యనవాప్య పౌరుషం
విహృత్య కాలం సహ వానరైశ్చిరమ్ .
న మే .?స్తి సుగ్రీవసమీపగా గతి:
సుతీక్ష్ణదణ్డో బలవాంశ్చ వానరః ..5.12.5..

దృష్టమన్తఃపురం సర్వం దృష్టా రావణయోషితః .
న సీతా దృశ్యతే సాధ్వీవృథా జాతో మమ శ్రమః ..5.12.6..

కిం ను మాం వానరాః సర్వే గతం వక్ష్యన్తి సఙ్గతాః .
గత్వా తత్ర త్వయా వీర కిం కృతం తద్వదస్వ న: ..5.12.7..

అదృష్ట్వా కిం ప్రవక్ష్యామి తామహం జనకాత్మజామ్ .
ధ్రువం ప్రాయముపైష్యన్తి కాలస్య వ్యతివర్తనే ..5.12.8..

కిం వా వక్ష్యతి వృద్ధశ్చ జామ్బవానాఙ్గదశ్చ సః .
గతం పారం సముద్రస్య వానరాశ్చ సమాగతాః ..5.12.9..

అనిర్వేదః శ్రియో మూలమనిర్వేదః పరం సుఖమ్ .
అనిర్వేదో హి సతతం సర్వార్థేషు ప్రవర్తకః ..5.12.10..

కరోతి సఫలం జన్తోః కర్మ యత్తత్కరోతి సః .
తస్మాదనిర్వేదకృతం యత్నం చేష్టే .?హముత్తమమ్ ..5.12.11..
భూయస్తావద్విచేష్యామి దేశాన్రావణపాలితాన్ .

ఆపానశాలా విచితాస్తథా పుష్పగృహాణి చ ..5.12.12..
చిత్రశాలాశ్చ విచితా భూయః క్రీడాగృహాణి చ .
నిష్కుటాన్తరరథ్యాశ్చ విమానాని చ సర్వశః ..5.12.13..

ఇతి సఞ్చిన్త్య భూయో .?పి విచేతుముపచక్రమే .
భూమీగృహాంశ్చైత్యగృహాన్ గృహాతిగృహకానపి ..5.12.14..

ఉత్పతన్నిష్పతంశ్చాపి తిష్ఠన్గచ్ఛన్ పునః పునః .
అపావృణ్వంశ్చ ద్వారాణి కవాటాన్యవఘాటయన్ ..5.12.15..
ప్రవిశన్నిష్పతంశ్చాపి ప్రపతన్నుత్పతన్నపి .
సర్వమప్యవకాశం స విచచార మహాకపిః ..5.12.16..

చతురఙ్గులమాత్రో .?పి నావకాశః స విద్యతే .
రావణాన్తఃపురే తస్మిన్ యం కపిర్న జగామ సః ..5.12.17..

ప్రాకారాన్తరరథ్యాశ్చ వేదికాశ్చైత్యసంశ్రయాః .
దీర్ఘికాః పుష్కరిణ్యశ్చ సర్వం తేనావలోకితమ్ ..5.12.18..

రాక్షస్యో వివిధాకారా విరూపా వికృతాస్తథా .
దృష్టా హనుమతా తత్ర న తు సా జనకాత్మజా ..5.12.19..

రూపేణాప్రతిమా లోకే వరా విద్యాధరస్త్రియః .
దృష్టా హనుమతా తత్ర న తు రాఘవనన్దినీ ..5.12.20..

నాగకన్యా వరారోహాః పూర్ణచన్ర్దనిభాననాః .
దృష్టా హనుమతా తత్ర న తు సీతా సుమధ్యమా ..5.12.21..

ప్రమథ్య రాక్షసేన్ద్రేణ నాగకన్యా బలాద్ధృతాః .
దృష్టా హనుమతా తత్ర న సా జనకనన్దినీ ..5.12.22..

సో .?పశ్యంస్తాం మహాబాహుః పశ్యంశ్చాన్యా వరస్త్రియః .
విషసాద ముహుర్ధీమాన్ హనుమాన్ మారుతాత్మజః ..5.12.23..

ఉద్యోగం వానరేన్ద్రాణాం ప్లవనం సాగరస్య చ .
వ్యర్థం వీక్ష్యానిలసుతశ్చిన్తాం పునరుపాగమత్ ..5.12.24..

అవతీర్య విమానాచ్చ హనుమాన్ మారుతాత్మజః .
చిన్తాముపజగామాథ శోకోపహతచేతనః ..5.12.25..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ద్వాదశస్సర్గః .

సుందరకాండ సర్గ 11

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 11

అవధూయ చ తాం బుద్ధిం బభూవావస్థితస్తదా .
జగామ చాపరాం చిన్తాం సీతాం ప్రతి మహాకపిః ..5.11.1..

న రామేణ వియుక్తా సా స్వప్తుమర్హతి భామినీ .
న భోక్తుం వాప్యలఙ్కర్తుం న పానముపసేవితుమ్ ..5.11.2..
నాన్యం నరముపస్థాతుం సురాణామపి చేశ్వరమ్ .
న హి రామసమః కశ్చిద్విద్యతే త్రిదశేష్వపి ..5.11.3..
అన్యేయమితి నిశ్చిత్య పానభూమౌ చచార సః .

క్రీడితేనాపరాః క్లాన్తా గీతేన చ తథా .?పరాః ..5.11.4..
నృత్తేన చాపరాః క్లాన్తాః పానవిప్రహతాస్తథా .

మురజేషు మృదఙ్గేషు పీఠికాసు చ సంస్థితాః ..5.11.5..
తథా .? .?స్తరణముఖ్యేషు సంవిష్టాశ్చాపరాః స్త్రియః .

అఙ్గనానాం సహస్రేణ భూషితేన విభూషణైః ..5.11.6..
రూపసల్లాపశీలేన యుక్తగీతార్థభాషిణా .
దేశకాలాభియుక్తేన యుక్తవాక్యాభిధాయినా ..5.11.7..
రతాభిరతసంసుప్తం దదర్శ హరియూథపః .

తాసాం మధ్యే మహాబాహుః శుశుభే రాక్షసేశ్వరః ..5.11.8..
గోష్ఠే మహతి ముఖ్యానాం గవాం మధ్యే యథా వృషః .

స రాక్షసేన్ద్రః శుశుభే తాభిః పరివృతస్స్వయమ్ ..5.11.9..
కరేణుభిర్యథా .?రణ్యే పరికీర్ణో మహాద్విపః .

సర్వకామైరుపేతాం చ పానభూమిం మహాత్మనః ..5.11.10..
దదర్శ హరిశార్దూలస్తస్య రక్షఃపతేర్గృహే .

మృగాణాం మహిషాణాం చ వరాహాణాం చ భాగశః ..5.11.11..
తత్ర న్యస్తాని మాంసాని పానభూమౌ దదర్శ సః .

రౌక్మేషు చ విశాలేషు భాజనేష్వర్ధభక్షితాన్ ..5.11.12..
దదర్శ హరిశార్దూలో మయూరాన్ కుక్కుటాంస్తథా .

వరాహవార్ధ్రాణసకాన్ దధిసౌవర్చలాయుతాన్ ..5.11.13..
శల్యాన్ మృగమయూరాంశ్చ హనుమానన్వవైక్షత .

క్రకరాన్వివిధాన్ సిద్ధాంశ్చకోరానర్ధభక్షితాన్ ..5.11.14..
మహిషానేకశల్యాంశ్చ ఛాగాంశ్చ కృతనిష్ఠితాన్ .
లేహ్యానుచ్చావచాన్పేయాన్ భోజ్యాని వివిధాని చ ..5.11.15..
తథా .? .?మ్లలవణోత్తంసైర్వివిధైరాగషాడబైః .
హారనూపురకేయూరైరపవిద్ధైర్మహాధనైః ..5.11.16..
పానభాజనవిక్షిప్తైః ఫలైశ్చ వివిధైరపి .
కృతపుష్పోపహారా భూరధికం పుష్యతి శ్రియమ్ ..5.11.17..

తత్ర తత్ర చ విన్యస్తై: సుశ్లిష్టైశ్శయనాసనైః .
పానభూమిర్వినా వహ్నిం ప్రదీప్తేవోపలక్ష్యతే ..5.11.18..

బహుప్రకారైర్వివిధైర్వరసంస్కారసంస్కృతై:!
మాంసైః కుశలసమ్పృక్తై: పానభూమిగతైః పృథక్ ..5.11.19..

దివ్యాః ప్రసన్నా వివిధాః సురాః కృతసురా అపి .
శర్కరా .?సవమాధ్వీకపుష్పాసవఫలాసవాః ..5.11.20..
వాసచూర్ణైశ్చ వివిధైర్మృష్టాస్తైస్తై: పృథక్ పృథక్ .

సన్తతా శుశుభే భూమిర్మాల్యైశ్చ బహుసంస్థితైః ..5.11.21..
హిరణ్మయైశ్చ వివిధైర్భాజనైః స్ఫాటికైరపి .
జామ్బూనదమయైశ్చాన్యైః కరకైరభిసంవృతా ..5.11.22..

రాజతేషు చ కుమ్భేషు జామ్బూనదమయేషు చ .
పానశ్రేష్ఠం తదా భూరి కపిస్తత్ర దదర్శ హ ..5.11.23..

సో .?పశ్యచ్ఛాతకుమ్భాని సీధోర్మలామణిమయాని చ .
రాజతాని చ పూర్ణాని భాజనాని మహాకపిః ..5.11.24..

క్వచిదల్పావశేషాణి క్వచిత్పీతాని సర్వశః .
క్వచిన్నైవ ప్రపీతాని పానాని స దదర్శ హ ..5.11.25..

క్వచిద్ భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్ క్వచిత్పానాని భాగశః .
క్వచిదన్నావశేషాణి పశ్యన్వై విచచార హ ..5.11.26..

క్వచిత్ప్రభిన్నైః కరకైః క్వచిదాలోలితైర్ఘటైః .
క్వచిత్సంపృక్తమాల్యాని జలాని చ ఫలాని చ ..5.11.27..

శయనాన్యత్ర నారీణాం శుభ్రాణి బహుధా పునః .
పరస్పరం సమాశ్లిష్య కాశ్చిత్సుప్తా వరాఙ్గనాః ..5.11.28..

కాశ్చిచ్చ వస్త్రమన్యస్యాస్స్వపన్త్యాః పరిధాయ చ .
ఆహృత్య చాబలాః సుప్తా నిద్రాబలపరాజితాః ..5.11.29..

తాసాముచ్ఛవాసవాతేన వస్త్రం మాల్యం చ గాత్రజమ్ .
నాత్యర్థం స్పన్దతే చిత్రం ప్రాప్య మన్దమివానిలమ్ ..5.11.30..

చన్దనస్య చ శీతస్య శీధోర్మధురసస్య చ .
వివిధస్య చ మాల్యస్య ధూపస్య వివిధస్య చ ..5.11.31..
బహుధా మారుతస్తత్ర గన్ధం వివిధముద్వహన్ .
స్నానానాం చన్దనానాం చ ధూపానాం చైవ మూర్ఛితః ..5.11.32..
ప్రవవౌ సురభిర్గన్ధో విమానే పుష్పకే తదా .

శ్యామావదాతాస్తత్రాన్యాః కాశ్చిత్కృష్ణా వరాఙ్గనాః ..5.11.33..
కాశ్చిత్ కాఞ్చనవర్ణాఙ్గ్యః ప్రమదా రాక్షసాలయే .

తాసాం నిద్రావశత్వాచ్చ మదనేన విమూర్ఛితమ్ ..5.11.34..
పద్మినీనాం ప్రసుప్తానాం రూపమాసీద్యథైవ హి .

ఏవం సర్వమశేషేణ రావణాన్తః పురం కపిః ..5.11.35..
దదర్శ సుమహాతేజా: న దదర్శ చ జానకీమ్ .

నిరీక్షమాణశ్చ తదా తాః స్త్రియః స మహాకపిః ..5.11.36..
జగామ మహతీం చిన్తాం ధర్మసాధ్వసశఙ్కితః .

పరదారావరోధస్య ప్రసుప్తస్య నిరీక్షణమ్ ..5.11.37..
ఇదం ఖలు మమాత్యర్థం ధర్మలోపం కరిష్యతి .

న హి మే పరదారాణాం దృష్టిర్విషయవర్తినీ ..5.11.38..
అయం చాత్ర మయా దృష్టః పరదారాపరిగ్రహః .

తస్య ప్రాదురభూచ్చిన్తా పునరన్యా మనస్వినః ..5.11.39..
నిశ్చితైకాన్తచిత్తస్య కార్యనిశ్చయదర్శినీ .

కామం దృష్టా మయా సర్వా విశ్వస్తా రావణస్త్రియః ..5.11.40..
న హి మే మనసః కిఞ్చిద్వైకృత్యముపజాయతే .

మనో హి హేతుః సర్వేషామిన్ద్రియాణాం ప్రవర్తనే ..5.11.41..
శుభాశుభాస్వవస్థాసు తచ్చ మే సువ్యవస్థితమ్ .

నాన్యత్ర హి మయా శక్యా వైదేహీ పరిమార్గితుమ్ ..5.11.42..
స్త్రియో హి స్త్రీషు దృశ్యన్తే సదా సమ్పరిమార్గణే .

యస్య సత్త్వస్య యా యోనిస్తస్యాం తత్పరిమార్గ్యతే .
న శక్యా ప్రమదా నష్టా మృగీషు పరిమార్గితుమ్ ..5.11.43..

తదిదం మార్గితం తావచ్ఛుద్ధేన మనసా మయా ..5.11.44..
రావణాన్తఃపురం సర్వం దృశ్యతే న తు జానకీ .

దేవగన్ధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ వీర్యవాన్ ..5.11.45..
అవేక్షమాణో హనుమాన్నైవాపశ్యత జానకీమ్ .

తామపశ్యన్కపిస్తత్ర పశ్యఞ్శ్చాన్యా పరస్త్రియః ..5.11.46..
అపక్రమ్య తదా వీరః ప్రధ్యాతుముపచక్రమే .

స భూయస్తు పరం శ్రీమాన్ మారుతిర్యత్నమాస్థితః ..5.11.47..
ఆపానభూమిముత్సృజ్య తద్విచేతుం ప్రచక్రమే .

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే ఏకాదశస్సర్గః ..

సుందరకాండ సర్గ 10

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 10

తత్ర దివ్యోపమం ముఖ్యం స్ఫాటికం రత్నభూషితమ్ .
అవేక్షమాణో హనుమాన్ దదర్శ శయనాసనమ్ ..5.10.1..
దాన్తకాఞ్చనచిత్రాఙ్గైర్వైడూర్యైశ్చ వరాసనైః .
మహార్హాస్తరణోపేతైరుపపన్నం మహాధనైః ..5.10.2..

తస్య చైకతమే దేశే సో .?గ్య్రమాలావిభూషితమ్ .
దదర్శ పాణ్డురం ఛత్రం తారాధిపతిసన్నిభమ్ ..5.10.3..

జాతరూపపరిక్షిప్తం చిత్రభానుసమప్రభమ్ .
అశోకమాలావితతం దదర్శ పరమాసనమ్ ..5.10.4..
వాలవ్యజనహస్తాభిర్వీజ్యమానం సమన్తతః .
గన్ధైశ్చ వివిధైర్జుష్టం వరధూపేన ధూపితమ్ ..5.10.5..
పరమాస్తరణాస్తీర్ణమావికాజినసంవృతమ్ .
దామభిర్వరమాల్యానాం సమన్తాదుపశోభితమ్ ..5.10.6..

తస్మిన్ జీమూతసంకాశం ప్రదీప్తోత్తమకుణ్డలమ్ .
లోహితాక్షం మహాబాహుం మహారజతవాససమ్ ..5.10.7..
లోహితేనానులిప్తాఙ్గం చన్దనేన సుగన్ధినా .
సన్ధ్యారక్తమివాకాశే తోయదం సతటిద్గణమ్ ..5.10.8..
వృతమాభరణైర్దివ్యైః సురూపం కామరూపిణమ్ .
సవృక్షవనగుల్మాఢ్యం ప్రసుప్తమివ మన్దరమ్ ..5.10.9..
క్రీడిత్వోపరతం రాత్రౌ వరాభరణభూషితమ్ .
ప్రియం రాక్షసకన్యానాం రాక్షసానాం సుఖావహమ్ ..5.10.10..
పీత్వా .?ప్యుపరతం చాపి దదర్శ స మహాకపిః .
భాస్వరే శయనే వీరం ప్రసుప్తం రాక్షసాధిపమ్ ..5.10.11..

నిఃశ్వసన్తం యథా నాగం రావణం వానరర్షభః .
ఆసాద్య పరమోద్విగ్నస్సోపాసర్పత్సుభీతవత్ ..5.10.12..

అథా .? .?రోహణమాసాద్య వేదికా .?న్తరమాశ్రితః .
సుప్తం రాక్షసశార్దూలం ప్రేక్షతే స్మ మహాకపిః ..5.10.13..

శుశుభే రాక్షసేన్ద్రస్య స్వపతః శయనోత్తమమ్ .
గన్ధహస్తిని సంవిష్టే యథా ప్రస్రవణం మహత్ ..5.10.14..

కాఞ్చనాఙ్గదసన్నధ్దై చ దదర్శ స మహాత్మనః .
విక్షిప్తౌ రాక్షసేన్ద్రస్య భుజావిన్ద్రధ్వజోపమౌ ..5.10.15..
ఐరావతవిషాణాగ్రైరాపీడనకృతవ్రణౌ .
వజ్రోల్లిఖితపీనాంసౌ విష్ణుచక్రపరిక్షతౌ ..5.10.16..
పీనౌ సమసుజాతాంసౌ సంగతౌ బలసంయుతౌ .
సులక్షణనఖాఙ్గుష్ఠా స్వఙ్గులీతలలక్షితౌ ..5.10.17..
సంహతౌ పరిఘాకారౌ వృత్తౌ కరికరోపమౌ .
విక్షిప్తౌ శయనే శుభ్రే పఞ్చశీర్షావివోరగౌ ..5.10.18..
శశక్షతజకల్పేన సుశీతేన సుగన్ధినా .
చన్దనేన పరార్ధ్యేన స్వనులిప్తౌ స్వలఙ్కృతౌ ..5.10.19..
ఉత్తమస్త్రీవిమృదితౌ గన్ధోత్తమనిషేవితౌ .
యక్షపన్నగగన్ధర్వదేవదానవరావిణౌ ..5.10.20..

దదర్శ స కపిస్తత్ర బాహూ శయనసంస్థితౌ .
మన్దరస్యాంతరే సుప్తౌ మహాహీ రుషితావివ ..5.10.21..

తాభ్యాం స పరిపూర్ణాభ్యాం భుజాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః .
శుశుభే .?చలసఙ్కాశః శృఙ్గాభ్యామివ మన్దరః ..5.10.22..

చూతపున్నాగసురభిర్వకుళోత్తమసంయుతః .
మృష్టాన్నరససంయుక్తః పానగన్ధపురస్కృతః ..5.10.23..
తస్య రాక్షససింహస్య నిశ్చక్రామ మహాముఖాత్ .
శయానస్య వినిఃశ్వాసః పూరయన్నివ తద్ గృహమ్ ..5.10.25..

ముక్తామణివిచిత్రేణ కాఞ్చనేన విరాజితమ్ .
మకుటేనాపవృత్తేన కుణ్డలోజ్వలితాననమ్ ..5.10.25..
రక్తచన్దనదిగ్ధేన తథా హారేణ శోభినా .
పీనాయతవిశాలేన వక్షసా .?భివిరాజితమ్ ..5.10.26..
పాణ్డరేణాపవిద్ధేన క్షౌమేణ క్షతజేక్షణమ్ .
మహార్హేణ సుసంవీతం పీతేనోత్తమవాససా ..5.10.27..
మాషరాశిప్రతీకాశం నిశ్శ్వసన్తం భుజఙ్గవత్ .
గాఙ్గే మహతి తోయాన్తే ప్రసుప్తమివ కుఞ్జరమ్ ..5.10.28..
చతుర్భిః కాఞ్చనైర్దీపైద్ధీప్యమానచతుర్దిశమ్ .
ప్రకాశీకృతసర్వాఙ్గం మేఘం విద్యుద్గణైరివ ..5.10.29..
పాదమూలగతాశ్చాపి దదర్శ సుమహాత్మనః .
పత్నీ: స ప్రియభార్యస్య తస్య రక్షఃపతేర్గృహే ..5.10.30..

శశిప్రకాశవదనాశ్చారుకుణ్డలభూషితాః .
అమ్లానమాల్యాభరణా దదర్శ హరియూథపః ..5.10.31..

నృత్తవాదిత్రకుశలా రాక్షసేన్ద్రభుజాఙ్కగాః .
వరాభరణధారిణ్యో నిషణ్ణా దదృశే హరిః ..5.10.32..

వజ్రవైడూర్యగర్భాణి శ్రవణాన్తేషు యోషితామ్ .
దదర్శ తాపనీయాని కుణ్డలాన్యఙ్గదాని చ ..5.10.33..

తాసాం చన్ద్రోపమైర్వక్త్రైశ్శుభైర్లలితకుణ్డలైః .
విరరాజ విమానం తన్నభస్తారాగణైరివ ..5.10.34..

మదవ్యాయామఖిన్నాస్తా రాక్షసేన్ద్రస్య యోషితః .
తేషు తేష్వవకాశేషు ప్రసుప్తాస్తనుమధ్యమాః ..5.10.35..

అఙ్గహారైస్తథైవాన్యా కోమలైర్నృత్తశాలినీ .
విన్యస్తశుభసర్వాఙ్గీ ప్రసుప్తా వరవర్ణినీ ..5.10.36..

కాచిద్వీణాం పరిష్వజ్య ప్రసుప్తా సమ్ప్రకాశతే .
మహానదీప్రకీర్ణేవ నలినీ పోతమాశ్రితా ..5.10.37..

అన్యా కక్షగతేనైవ మడ్డుకేనాసితేక్షణా .
ప్రసుప్తా భామినీ భాతి బాలపుత్రేవ వత్సలా ..5.10.38..

పటహం చారుసర్వాఙ్గీ పీడ్య శేతే శుభస్తనీ .
చిరస్య రమణం లబ్ధ్వా పరిష్వజ్యేవ భామినీ ..5.10.39..

కాచిద్వంశం పరిష్వజ్య సుప్తా కమలలోచనా .
రహః ప్రియతమం గృహ్య సకామేవ చ కామినీ ..5.10.40..

విపఞ్చీం పరిగృహ్యాన్యా నియతా నృత్తశాలినీ .
నిద్రావశమనుప్రాప్తా సహ కాన్తేవ భామినీ ..5.10.41..

అన్యా కనకసఙ్కాశైర్మృదుపీనైర్మనోరమైః .
మృదఙ్గం పరిపీడ్యాఙ్గైః ప్రసుప్తా మత్తలోచనా ..5.10.42..

భుజపార్శ్వాన్తరస్థేన కక్షగేన కృశోదరీ .
పణవేవ సహానిన్ద్యా సుప్తా మదకృతశ్రమా ..5.10.43..

డిణ్డిమం పరిగృహ్యాన్యా తథైవాసక్తడిణ్డిమా .
ప్రసుప్తా తరుణం వత్సముపగూహ్యేవ భామినీ ..5.10.44..

కాచిదాడమ్బరం నారీ భుజసంయోగపీడితమ్ .
కృత్వా కమలపత్రాక్షీ ప్రసుప్తా మదమోహితా ..5.10.45..

కలశీమపవిధ్యాన్యా ప్రసుప్తా భాతి భామినీ .
వసన్తే పుష్పశబలా మాలేవ పరిమార్జితా ..5.10.46..

పాణిభ్యాం చ కుచౌ కాచిత్సువర్ణకలశోపమౌ .
ఉపగూహ్యాబలా సుప్తా నిద్రాబలపరాజితా ..5.10.47..

అన్యా కమలపత్రాక్షీ పూర్ణేన్దుసదృశాననా .
అన్యామాలిఙ్గ్య సుశ్రోణీం ప్రసుప్తా మదవిహ్వలా ..5.10.48..

ఆతోద్యాని విచిత్రాణి పరిష్వజ్య వరస్త్రియః .
నిపీడ్య చ కుచైస్సుప్తా కామిన్యః కాముకానివ ..5.10.49..

తాసామేకాన్తవిన్యస్తే శయానాం శయనే శుభే .
దదర్శ రూపసమ్పన్నామపరాం స కపిః స్త్రియమ్ ..5.10.50..

ముక్తామణిసమాయుక్తైర్భూషణైః సువిభూషితామ్ .
విభూషయన్తీమివ తత్స్వశ్రియా భవనోత్తమమ్ ..5.10.51..
గౌరీం కనకవర్ణాభామిష్టామన్తః పురేశ్వరీమ్ .
కపిర్మన్దోదరీం తత్ర శయానాం చారురూపిణీమ్ ..5.10.52..

స తాం దృష్ట్వా మహాబాహుర్భూషితాం మారుతాత్మజః .
తర్కయామాస సీతేతి రూపయౌవనసమ్పదా ..5.10.53.
హర్షేణ మహతా యుక్తో ననన్ద హరియూథపః .

ఆస్ఫోటయామాస చుచుమ్బ పుచ్ఛం ననన్ద చిక్రీడ జగౌ జగామ .
స్తమ్భానరోహన్నిపపాత భూమౌ నిదర్శయన్ స్వాం ప్రకృతిం కపీనామ్ ..5.10.54..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే దశమస్సర్గః .

సుందరకాండ సర్గ 9

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 9

తస్యాలయవరిష్ఠస్య మధ్యే విపులమాయతం .
దదర్శ భవనశ్రేష్ఠం హనుమాన్మారుతాత్మజః ..5.9.1..

అర్ధయోజనవిస్తీర్ణమాయతం యోజనం హి తత్ .
భవనం రాక్షసేన్ద్రస్య బహుప్రాసాదసఙ్కులమ్ ..5.9.2..

మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతామాయతలోచనామ్ .
సర్వతః పరిచక్రామ హనూమానరిసూదనః ..5.9.3..

ఉత్తమం రాక్షసావాసం హనుమానవలోకయన్ .
ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేన్ద్రనివేశనమ్ ..5.9.4..
చతుర్విషాణైర్ద్విరదైస్త్రివిషాణైస్తథైవ చ .
పరిక్షిప్తమసమ్బాధం రక్ష్యమాణముదాయుధైః ..5.9.5..

రాక్షసీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్ .
ఆహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభిరావృతమ్ ..5.9.6..
తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమిఙ్గిలఝషాకులమ్ .
వాయువేగసమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్ ..5.9.7..

యా హి వైశ్రవణే లక్ష్మీర్యా చేన్ద్రే హరివాహనే .
సా రావణగృహే సర్వా నిత్యమేవానపాయినీ ..5.9.8..

యా చ రాజ్ఞః కుబేరస్య యమస్య వరుణస్య చ .
తాదృశీ తద్విశిష్టా వా ఋద్ధీ రక్షోగృహేష్విహ ..5.9.9..

తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థం వేశ్మ చాన్యత్సునిర్మితం .
బహునిర్యూహసఙ్కీర్ణం దదర్శ పవనాత్మజః ..5.9.10..

బ్రహ్మణో .?ర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్విశ్వకర్మణా .
విమానం పుష్పకం నామ సర్వరత్నవిభూషితమ్ ..5.9.11..
పరేణ తపసా లేభే యత్కుబేరః పితామహాత్ .
కుబేరమోజసా జిత్వా లేభే తద్రాక్షసేశ్వరః ..5.9.12..

ఈహామృగసమాయుక్త్తై: కార్తస్వరహిరమణ్మయైః .
సుకృతైరాచితం స్తమ్భైః ప్రదీప్తమివ చ శ్రియా ..5.9.13..
మేరుమన్దరసఙ్కాశైరుల్లిఖద్భిరివామ్బరం .
కూటాగారైశ్శుభాకారైస్సర్వతస్సమలఙ్కృతమ్ ..5.9.14..

జ్వలనార్కప్రతీకాశం సుకృతం విశ్వకర్మణా .
హేమసోపానసంయుక్తం చారుప్రవరవేదికమ్ ..5.9.15..

జాలవాతాయనైర్యుక్తం కాఞ్చనైః స్స్ఫాటికైరపి .
ఇన్ద్రనీలమహానీలమణిప్రవరవేదికమ్ ..5.9.16..

విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చ మహాఘనైః .
నిస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిస్తలేనాభివిరాజితమ్ ..5.9.17..

చన్దనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ .
సుపుణ్యగన్ధినా యుక్తమాదిత్యతరుణోపమమ్ ..5.9.18..

కూటాగారైర్వరాకారైర్వివిధైస్సమలఙ్కృతమ్ .
విమానం పుష్పకం దివ్యమారురోహ మహాకపిః ..5.9.19..

తత్రస్థస్స తదా గన్ధం పానభక్ష్యాన్నసమ్భవమ్ .
దివ్యం సమ్మూర్ఛితం జిఘ్రద్రూపవన్తమివానిలమ్ ..5.9.20..

స గన్ధస్తం మహాసత్త్వం బన్ధుర్బన్ధుమివోత్తమమ్ .
ఇత ఏహీత్యువాచేన తత్ర యత్ర స రావణః ..5.9.21..

తతస్తాం ప్రస్థితశ్శాలాం దదర్శ మహతీం శుభామ్ .
రావణస్య మనః కాన్తాం కాన్తామివ వరస్త్రియమ్ ..5.9.22..

మణిసోపానవికృతాం హేమజాలవిభూషితామ్ .
స్ఫాటికైరావృతతలాం దన్తాన్తరితరూపికామ్ ..5.9.23..

ముక్తాభిశ్చ ప్రవాలైశ్చ రూప్యచామీకరైరపి .
విభూషితాం మణిస్తమ్భైస్సుబహుస్తమ్భభూషితామ్ ..5.9.24..

నమ్రైరృజుభిరత్యుచ్చైస్సమన్తాత్సువిభూషితైః .
స్తమ్భై: పక్షైరివాత్యుచ్చైర్దివం సంప్రస్థితామివ ..5.9.25..

మహత్యా కుథయాస్తీర్ణాం పృథివీలక్షణాఙ్కయా .
పృథివీమివ విస్తీర్ణాం సరాష్ట్రగృహమాలినీమ్ ..5.9.26..

నాదితాం మత్తవిహగైర్దివ్యగన్ధాధివాసితామ్ .
పరార్ధ్యాస్తరణోపేతాం రక్షోధిపనిషేవితామ్ ..5.9.27..

ధూమ్రామగరుధూపేన విమలాం హంసపాణ్డురామ్ .
చిత్రాం పుష్పోపహారేణ కల్మాషీమివ సుప్రభామ్ ..5.9.28..

మనస్సంహ్లాదజననీం వర్ణస్యాపి ప్రసాదినీమ్ .
తాం శోకనాశినీం దివ్యాం శ్రియః సఞ్జననీమివ ..5.9.29..

ఇన్ద్రియాణీన్ద్రియార్థైస్తు పఞ్చ పఞ్చభిరుత్తమైః .
తర్పయామాస మాతేవ తదా రావణపాలితా ..5.9.30..

స్వర్గో .?యం దేవలోకో .?యమిన్ద్రస్యేయం పురీ భవేత్ .
సిద్ధిర్వేయం పరా హి స్యాదిత్యమన్యత మారుతిః ..5.9.31..

ప్రధ్యాయత ఇవాపశ్యత్ప్రదీపాంస్తత్ర కాఞ్చనాన్ .
ధూర్తానివ మహాధూతైర్దేవనేన పరాజితాన్ ..5.9.32..

దీపానాం చ ప్రకాశేన తేజసా రావణస్య చ .
అర్చిర్భిర్భూషణానాం చ ప్రదీప్తేత్యభ్యమన్యత ..5.9.33..

తతో .?పశ్యత్కుథా .? .?సీనం నానావరాయమ్బరస్రజమ్ .
సహస్రం వరనారీణాం నానావేషవిభూషితమ్ ..5.9.34..

పరివృత్తే .?ర్ధరాత్రే తు పాననిద్రావశం గతమ్ .
క్రీడిత్వోపరతం రాత్రౌ సుష్వాప బలవత్తదా ..5.9.35..

తత్ప్రసుప్తం విరురుచే నిశ్శబ్దాన్తరభూషణమ్ .
నిఃశబ్దహంసభ్రమరం యథా పద్మవనం మహత్ ..5.9.36..

తాసాం సంవృతదన్తాని మీలితాక్షీణి మారుతిః .
అపశ్యత్పద్మగన్ధీని వదనాని సుయోషితామ్ ..5.9.37..

ప్రబుద్ధానీవ పద్మాని తాసాం భూత్వా క్షపాక్షయే .
పునస్సంవృతపత్రాణి రాత్రావివ బభుస్తదా ..5.9.38..

ఇమాని ముఖపద్మాని నియతం మత్తషట్పదాః .
అమ్బుజానీవ ఫుల్లాని ప్రార్థయన్తి పునః పునః ..5.9.39..

ఇతి చామన్యత శ్రీమానుపపత్త్యా మహాకపిః .
మేనే హి గుణతస్తాని సమాని సలిలోద్భవైః ..5.9.40..

సా తస్య శుశుభే శాలా తాభిస్త్రీభిర్విరాజితా .
శారదీవ ప్రసన్నా ద్యౌస్తారాభిరభిశోభితా ..5.9.41..

స చ తాభిః పరివృతశ్శుశుభే రాక్షసాధిపః .
యథా హ్యుడుపతిశ్శీమాంస్తారాభిరభిసంవృతః ..5.9.42..

యాశ్చ్యవన్తే .?మ్బరాత్తారాః పుణ్యశేషసమావృతాః .
ఇమాస్తాస్సఙ్గతాః కృత్స్నా ఇతి మేనే హరిస్తదా ..5.9.43..
తారాణామివ సువ్యక్తం మహతీనాం శుభార్చిషామ్ .
ప్రభావర్ణప్రసాదాశ్చ విరేజుస్తత్ర యోషితామ్ ..5.9.44..

వ్యావృత్తగురుపీనస్రక్ప్రకీర్ణవరభూషణాః .
పానవ్యాయామకాలేషు నిద్రాపహృతచేతసః ..5.9.45..

వ్యావృత్తతిలకాః కాశ్చిత్కాశ్చిదుద్భ్రన్తనూపురాః .
పార్శ్వే గలితహారాశ్చ కాశ్చిత్పరమయోషితః ..5.9.46..

ముక్తాహారా .?వృతాశ్చాన్యాః కాశ్చిద్విస్రస్తవాససః .
వ్యావిద్ధరశనాదామాః కిశోర్య ఇవ వాహితాః ..5.9.47..

సుకుణ్డలధరాశ్చాన్యా విచ్ఛిన్నమృదితస్రజః .
గజేన్ద్రమృదితాః ఫుల్లా లతా ఇవ మహావనే ..5.9.48..

చన్ద్రాంశుకిరణాభాశ్చ హారాః కాసాంచిదుత్కటాః .
హంసా ఇవ బభుస్సుప్తాః స్తనమధ్యేషు యోషితామ్ ..5.9.49..

అపరాసాం చ వైడూర్యాః కాదమ్బా ఇవ పక్షిణః .
హేమసూత్రాణి చాన్యాసాం చక్రవాకా ఇవాభవన్ ..5.9.50..

హంసకారణ్డవాకీర్ణాశ్చక్రవాకోపశోభితాః .
ఆపగా ఇవ తా రేజుర్జఘనైః పులినైరివ ..5.9.51..

కిఙ్కిణీజాలసఙ్కోశాస్తా హైమవిపులామ్బుజాః .
భావగ్రాహా యశస్తీరాః సుప్తా నద్య ఇవా .? .?బభుః ..5.9.52..

మృదుష్వఙ్గేషు కాసాఞ్చిత్కుచాగ్రేషు చ సంస్థితాః .
బభుర్వర్భూషణానీవ శుభా భూషణరాజయః ..5.9.53..

అంశుకాన్తాశ్చ కాసాఞ్చిన్ముఖమారుతకమ్పితాః .
ఉపర్యుపరి వక్త్రాణాం వ్యాధూయన్తే పునః పునః ..5.9.54..

తాః పతాకా ఇవోద్ధూతాః పత్నీనాం రుచిరప్రభాః .
నానావర్ణసువర్ణానాం వక్త్రమూలేషు రేజిరే ..5.9.55..

వవల్గుశ్చాత్ర కాసాంచిత్కుణ్డలాని శుభార్చిషామ్ .
ముఖమారుతసంసర్గాన్మన్దం మన్దం సుయోషితామ్ ..5.9.56..

శర్కరా .?సవగన్ధైశ్చ ప్రకృత్యా సురభిః సుఖః .
తాసాం వదననిశ్వాసస్సిషేవే రావణం తదా ..5.9.57..

రావణాననశఙ్కాశ్చ కాశ్చిద్రావణయోషితః .
ముఖాని స్మ సపత్నీనాముపాజిఘ్రన్పునః పునః ..5.9.58..

అత్యర్థం సక్తమనసో రావణే తా వరస్త్రియః .
అస్వతన్త్రాః సపత్నీనాం ప్రియమేవా .?చరంస్తదా ..5.9.59..

బాహూనుపనిధాయాన్యాః పారిహార్యవిభూషితాన్ .
అంశుకాని చ రమ్యాణి ప్రమదాస్తత్ర శిశ్యిరే ..5.9.60..

అన్యా వక్షసి చాన్యస్యాస్తస్యాః కాచిత్పునర్భుజమ్ .
అపరా త్వఙ్కమన్యస్యాస్తస్యాశ్చాప్యపరా భుజౌ ..5.9.61..

ఊరుపార్శ్వకటీపృష్ఠమన్యోన్యస్య సమాశ్రితాః .
పరస్పరనివిష్టాఙ్గ్యో మదస్నేహవశానుగాః ..5.9.62..

అన్యోన్యభుజసూత్రేణ స్త్రీమాలా గ్రథితా హి సా .
మాలేవ గ్రథితా సూత్రే శుశుభే మత్తషట్పదా ..5.9.63..

లతానాం మాధవే మాసి ఫుల్లానాం వాయుసేవనాత్ .
అన్యోన్య మాలాగ్రథితం సంసక్తకుసుమోచ్చయమ్ ..5.9.64..
వ్యతివేష్టితసుస్కన్ధమన్యోన్యభ్రమరాకులమ్ .
ఆసీద్వనమివోద్ధూతం స్త్రీవనం రావణస్య తత్ ..5.9.65..

ఉచితేష్వపి సువ్యక్తం న తాసాం యోషితాం తదా .
వివేకః శక్య ఆధాతుం భూషణాఙ్గామ్బరస్రజామ్ ..5.9.66..

రావణే సుఖసంవిష్టే తాస్త్రియో వివిధప్రభాః .
జ్వలన్తః కాఞ్చనా దీపాః ప్రైక్షన్తానిమిషా ఇవ ..5.9.67..

రాజర్షిపితృదైత్యానాం గన్ధర్వాణాం చ యోషితః .
రాక్షసానాం చ యాః కన్యాస్తస్య కామవశం గతాః ..5.9.68..

యుద్ధకామేన తాః సర్వా రావణేన హృతాః స్త్రియః .
సమదా మదనేనైవ మోహితాః కాశ్చిదాగతాః ..5.9.69..

న తత్ర కాచిత్ప్రమదా ప్రసహ్య వీర్యోపపన్నేన గుణేన లబ్ధా .
న చాన్యకామాపి న చాన్యపూర్వా వినా వరార్హాం జనకాత్మజాం తామ్ ..5.9.70..

న చాకులీనా న చ హీనరూపా నాదక్షిణా నానుపచారయుక్తా .
భార్యాభవత్తస్య న హీనసత్త్వా న చాపి కాన్తస్య న కామనీయా ..5.9.71..

బభూవ బుద్ధిస్తు హరీశ్వరస్య యదీదృశీ రాఘవధర్మపత్నీ .
ఇమా యథా రాక్షసరాజభార్యాః సుజాతమస్యేతి హి సాధుబుద్ధేః ..5.9.72..

పునశ్చ సో .?చిన్తయాదాత్తరూపో ధ్రువం విశిష్టా గుణతో హి సీతా .
అథాయమస్యాం కృతవాన్మహాత్మా లఙ్కేశ్వరః కష్టమనార్యకర్మ ..5.9.73..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే నవమస్సర్గః .

సుందరకాండ సర్గ 8

శ్రీ రామాయణం సుందరకాండ సర్గ 8

స తస్య మధ్యే భవనస్య సంస్థితం
మహద్విమానం మణివజ్రచిత్రితమ్ .
ప్రతప్తజామ్బూనదజాలకృత్రిమం
దదర్శ వీరః పవనాత్మజః కపిః ..5.8.1..

తదప్రమేయాప్రతికారకృత్రిమం
కృతం స్వయం సాధ్వితి విశ్వకర్మణా .
దివం గతం వాయుపథప్రతిష్ఠితం
వ్యరాజతాదిత్యపథస్య లక్ష్మవత్ ..5.8.2..

న తత్ర కిఞ్చిన్న కృతం ప్రయత్నతో
న తత్ర కిఞ్చిన్న మహార్హరత్నవత్ .
న తే విశేషా నియతాః సురేష్వపి
న తత్ర కిఞ్చిన్న మహావిశేషవత్ ..5.8.3..

తపః సమాధానపరాక్రమార్జితం
మనః సమాధానవిచారచారిణమ్ .
అనేకసంస్థానవిశేషనిర్మితం
తతస్తతస్తుల్యవిశేషదర్శనమ్ ..5.7.4..

విశేషమాలమ్బ్య విశేషసంస్థితం
విచిత్రకూటం బహుకూటమణ్డితమ్ .
మనో .?భిరామం శరదిన్దునిర్మలం
విచిత్రకూటం శిఖరం గిరేర్యథా ..5.7.5..

వహన్తి యం కుణ్డలశోభితాననా:
మహాశనా వ్యోమచరా నిశాచరాః .
వివృత్తవిధ్వస్తవిశాలలోచనాః
మహాజవా భూతగణాః సహస్రశః ..5.8.6..

వసన్తపుష్పోత్కరచారుదర్శనం
వసన్తమాసాదపి కాన్తదర్శనమ్ .
స పుష్పకం తత్ర విమానముత్తమం
దదర్శ తద్వానరవీరసత్తమః ..5.8.7..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే సున్దరకాణ్డే అష్టమస్సర్గః ..