ముంగిలి » శ్రీ రామాయణం » కిష్కిందకాండ » కిష్కిందకాండ సర్గ 31

కిష్కిందకాండ సర్గ 31

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 31

స కామినం దీనమదీనసత్త్వం
శోకాభిపన్నం సముదీర్ణకోపమ్.
నరేన్ద్రసూనుర్నరదేవపుత్రం
రామానుజః పూర్వజమిత్యువాచ.. 4.31.1..

న వానరః స్థాస్యతి సాధువృత్తే
న మంస్యతే కర్మఫలానుషఙ్గాన్.
న భోజ్యతే వానరరాజ్యలక్ష్మీం
తథాహి నాభిక్రమతే.?స్య బుద్ధి:.. 4.31.2..

మతిక్షయాద్గ్రామ్యసుఖేషు సక్త
స్తవ ప్రసాదాప్రతికారబుద్ధిః.
హతో.?గ్రజం పశ్యతు వీర! తస్య
న రాజ్యమేవం విగుణస్య దేయమ్.. 4.31.3..

న ధారయే కోపముదీర్ణవేగం
నిహన్మి సుగ్రీవమసత్యమద్య.
హరిప్రవీరైస్సహ వాలిపుత్రో
నరేన్ద్రపత్న్యా విచయం కరోతు.. 4.31.4..

తమాత్తబాణాసనముత్పతన్తం
నివేదితార్థం రణచణ్డకోపమ్.
ఉవాచ రామః పరవీరహన్తా
స్వవేక్షితం సానునయం చ వాక్యమ్.. 4.31.5..

న హి వై త్వద్విధో లోకే పాపమేవం సమాచరేత్.
పాపమార్యేణ యో హన్తి స వీరః పురుషోత్తమః.. 4.31.6..

నేదమత్ర త్వయా గ్రాహ్యం సాధువృత్తేన లక్ష్మణ!.
తాం ప్రీతిమనువర్తస్వ పూర్వవృత్తం చ సఙ్గతమ్.. 4.31.7..

సామోపహితయా వాచా రూక్షాణి పరివర్జయన్.
వక్తుమర్హసి సుగ్రీవం వ్యతీతం కాలపర్యయే.. 4.31.8..

సో.?గ్రజేనానుశిష్టార్థో యథావత్పురుషర్షభః.
ప్రవివేశ పురీం వీరో లక్ష్మణః పరవీరహా!.. 4.31.9..

తతశ్శుభమతిః ప్రాజ్ఞో భ్రాతుః ప్రియహితే రతః.
లక్ష్మణః ప్రతిసంరబ్ధో జగామ భవనం కపేః.. 4.31.10..
శక్రబాణాసనప్రఖ్యం ధను: కాలాన్తకోపమ:.
ప్రగృహ్య గిరిశృఙ్గాభం మన్దర: సానుమానివ..4.31.11..

యథోక్తకారీ వచనముత్తరం చైవ సోత్తరమ్.
బృహస్పతిసమో బుద్ధ్యా మత్వా రామానుజస్తదా.. 4.31.12..
కామక్రోధసముత్థేన భ్రాతుః కోపాగ్నినా వృతః.
ప్రభఞ్జన ఇవాప్రీతః ప్రయయౌ లక్ష్మణస్తదా.. 4.31.13..

సాలతాలాశ్వకర్ణాంశ్చ తరసా పాతయన్బహూన్.
పర్యస్యన్గిరికూటాని ద్రుమానన్యాంశ్చ వేగతః.. 4.31.14..
శిలాశ్చ శకలీకుర్వన్పద్భ్యాం గజ ఇవాశుగః.
దూరామేకపదం త్యక్త్వా యయౌ కార్యవశాద్ద్రుతమ్.. 4.31.15..

తామపశ్యద్బలాకీర్ణాం హరిరాజమహాపురీమ్.
దుర్గామిక్ష్వాకుశార్దూలః కిష్కిన్ధాం గిరిసఙ్గటే.. 4.31.16..

రోషాత్ప్రస్ఫురమాణోష్ఠ స్సుగ్రీవం ప్రతి లక్ష్మణః.
దదర్శ వానరాన్భీమాకనిష్కిన్ధాయా బహిశ్చరాన్.. 4.31.17..

తం దృష్ట్వా వానరాస్సర్వే లక్ష్మణం పురుషర్షభమ్.
శైలశృఙ్గాణి శతశః ప్రవృద్ధాంశ్చ మహీరుహాన్.. 4.31.18..
జగృహుః కుఞ్జరప్రఖ్యా వానరాః పర్వతాన్తరే.

తాన్గృహీతప్రహరణాన్సర్వాన్దృష్ట్వా తు లక్ష్మణః.. 4.31.19..
బభూవ ద్విగుణం క్రుద్ధో బహ్విన్ధన ఇవానలః.

తం తే భయపరీతాఙ్గాః క్రుద్ధం దృష్ట్వా ప్లవఙ్గమాః.. 4.31.20..
కాలమృత్యుయుగాన్తాభం శతశో విద్రుతా దిశః.

తతస్సుగ్రీవభవనం ప్రవిశ్య హరిపుఙ్గవాః.. 4.31.21..
క్రోధమాగమనం చైవ లక్ష్మణస్య న్యవేదయన్.

తారయా సహితః కామీ సక్తః కపివృషో రహః.. 4.31.22..
న తేషాం కపివీరాణాం శుశ్రావ వచనం తదా.

తతస్సచివసన్దిష్టా హరయో రోమహర్షణాః.
గిరికుఞ్జర మేఘాభా నగర్యా నిర్యయుస్తదా..4.31.23..

నఖదంష్ట్రాయుధా ఘోరాస్సర్వే వికృతదర్శనాః.. 4.31.24..
సర్వే శార్దూలదర్పాశ్చ సర్వే చ వికృతాననాః.

దశనాగబలాః కేచిత్కేచిద్దశగుణోత్తరాః.. 4.31.25..
కేచిన్నాగసహస్రస్య బభూవుస్తుల్యవిక్రమాః.

కృత్స్నాంహి కపిభిర్వ్యాప్తాం ద్రుమహస్సైర్మహాబలైః.. 4.31.26..
అపశ్యల్లక్ష్మణః క్రుద్ధః కిష్కిన్ధాం తాం దురాసదామ్.

తతస్తే హరయస్సర్వే ప్రాకారపరిఘాన్తరాత్.. 4.31.27..
నిష్క్రమ్యోదగ్రసత్త్వాస్తు తస్థురావిష్కృతం తదా.

సుగ్రీవస్య ప్రమాదం చ పూర్వజం చార్తమాత్మవాన్.. 4.31.28..
బుద్ధ్వా కోపవశం వీరః పునరేవ జగామ సః.

స దీర్ఘోష్ణమహోచ్ఛవాసః కోపసంరక్తలోచనః.. 4.31.29..
బభూవ నరశార్దూల స్సధూమ ఇవ పావకః.

బాణశల్యస్ఫురజ్జిహ్వస్సాయకాసనభోగవాన్.. 4.31.30..
స్వతేజోవిషసఙ్ఘాతః పఞ్చాస్య ఇవ పన్నగః.

తం దీప్తమివ కాలాగ్నిం నాగేన్ద్రమివ కోపితమ్.. 4.31.31..
సమాసాద్యాఙ్గదస్త్రాసాద్విషాదమగమద్భృశమ్.

సో.?ఙ్గదం రోషతామ్రాక్షస్సన్దిదేశ మహాయశాః.. 4.31.32..
సుగ్రీవః కథ్యతాం వత్స! మమాగమనమిత్యుత.

ఏష రామానుజః ప్రాప్తస్వత్సకాశమరిన్దమ.. 4.31.33..
భ్రాతుర్వ్యసనసన్తప్తో ద్వారి తిష్ఠతి లక్ష్మణః.
తస్య వాక్యం యది రుచిః క్రియతాం సాధు వానర.. 4.31.34..
ఇత్యుక్త్వా శీఘ్రమాగచ్ఛ వత్స వాక్యమరిన్దమ .

లక్ష్మణస్య వచః శ్రుత్వా శోకావిష్టో.?ఙ్గదో.?బ్రవీత్.
పితుస్సమీపమాగమ్య సౌమిత్రిరయమాగతః.. 4.31.35..

అథాఙ్గదస్తస్య వచో నిశమ్య
సమ్భ్రాన్తభావః పరిదీనవక్త్రః.
నిపత్య తూర్ణం నృపతేస్తరస్వీ
తతః రుమాయాశ్చరణౌ వవన్దే.. 4.31.36..

సంఙ్గృహ్య పాదౌ పితురగ్ర్యతేజాః
జగ్రాహ మాతుః పునరేవ పాదౌ.
పాదౌ రుమాయాశ్చ నిపీడయిత్వా
నివేదయామాస తతస్తమర్థమ్.. 4.31.37..

స నిద్రామదసంవీతో వానరో న విబుద్ధవాన్.
బభూవ మదమత్తశ్చ మదనేన చ మోహితః.. 4.31.38..

తతః కిలకిలాం చక్రుర్లక్ష్మణం ప్రేక్ష్య వానరాః.
ప్రసాదయన్తస్తం క్రుద్ధం భయమోహితచేతసః.. 4.31.39..

తే మహౌఘనిభం దృష్ట్వా వజ్రాశనిసమస్వనమ్.
సింహనాదం సమం చక్రుర్లక్ష్మణస్య సమీపతః.. 4.31.40..

తేన శబ్దేన మహతా ప్రత్యబుధ్యత వానరః.
మదవిహ్వలతామ్రాక్షో వ్యాకులస్రగ్విభూషణః.. 4.31.41..

అథాఙ్గదవచః శ్రుత్వా తేనైవ చ సమాగతౌ.
మన్త్రిణౌ వానరేన్ద్రస్య సమ్మతౌ దారదర్శినౌ.. 4.31.42..
ప్లక్షశ్చైవ ప్రభావశ్చ మన్త్రిణావర్థధర్మయోః.
వక్తుముచ్చావచం ప్రాప్తం లక్ష్మణం తౌ శశంసతు: .. 4.31.43..

ప్రసాదయిత్వా సుగ్రీవం వచనైస్సామనిశ్చితైః.
ఆసీనం పర్యుపాసీనౌ యథా శక్రం మరుత్పతిమ్.. 4.31.44..

సత్యసన్ధౌ మహాభాగౌ భ్రాతరౌ రామలక్ష్మణౌ.
వయస్యభావం సమ్ప్రాప్తౌ రాజ్యార్హౌ రాజ్యదాయినౌ.. 4.31.45..

తయోరేకో ధనుష్పాణిర్ద్వారి తిష్ఠతి లక్ష్మణః.
యస్య భీతాః ప్రవేపన్తో నాదాన్ముఞ్చన్తి వానరాః.. 4.31.46..

స ఏష రాఘవభ్రాతా లక్ష్మణో వాక్యసారథిః.
వ్యవసాయరథః ప్రాప్తస్తస్య రామస్య శాసనాత్.. 4.31.47..

అయం చ దయితో రాజంస్తారాయా స్తనయో.?ఙ్గదః.
లక్ష్మణేన సకాశం తే ప్రేషితస్త్వరయా.?నఘ! .. 4.31.48..

సో.?యం రోషపరీతాక్షో ద్వారి తిష్ఠతి వీర్యవాన్.
వానరాన్వానరపతే! చక్షుషా ప్రదహన్నివ.. 4.31.49..

తస్య మూర్ధ్నా ప్రణమ్య త్వం సపుత్రస్సహబన్ధుభిః.
గచ్ఛ శీఘ్రం మహారాజ! రోషో హ్యస్య నివర్త్యతామ్.. 4.31.50..

యదాహ రామో ధర్మాత్మా తత్కురుష్వ సమాహితః.
రాజం! స్తిష్ఠస్వ సమయే భవ సత్యప్రతిశ్రవాః.. 4.31.51..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకత్రింశస్సర్గః..

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s