ముంగిలి » శ్రీ రామాయణం » కిష్కిందకాండ » కిష్కిందకాండ సర్గ 30

కిష్కిందకాండ సర్గ 30

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 30

గుహం ప్రవిష్టే సుగ్రీవే విముక్తే గగనే ఘనైః.
వర్షరాత్రోషితో రామః కామశోకాభిపీడితః.. 4.30.1..
పాణ్డురం గగనం దృష్ట్వా విమలం చన్ద్రమణ్డలమ్.
శారదీం రజనీం చైవ దృష్ట్వా జ్యోత్స్నానులేపనామ్.. 4.30.2..
కామవృత్తం చ సుగ్రీవం నష్టాం చ జనకాత్మజామ్.
బుద్ధ్వా కాలమతీతం చ ముమోహ పరమాతురః.. 4.30.3..

స తు సంజ్ఞాముపాగమ్య ముహూర్తాన్మతిమాన్పున:.
మనస్స్థామపి వైదేహీం చిన్తయామాస రాఘవః.. 4.30.4..

ఆసీనః పర్వతస్యాగ్రే హేమధాతువిభూషితే.
శారదం గగనం దృష్ట్వా జగామ మనసా ప్రియామ్.. 4.30.5..

దృష్ట్వా చ విమలం వ్యోమ గతవిద్యుద్వలాహకమ్.
సారసారావసఙ్ఘుష్ఠం విలలాపార్తయా గిరా.. 4.30.6..

సారసారావసన్నాదైస్సారసారవనాదినీ.
యా.?.?శ్రమే రమతే బాలా సా.?ద్య మే రమతే కథమ్.. 4.30.7..

పుష్పితాంశ్చాసనాన్ దృష్ట్వా కాఞ్చనానివ నిర్మలాన్.
కథం సా రమతే బాలా పశ్యన్తీ మామపశ్యతీ.. 4.30.8..

యా పురా కలహంసానాం స్వరేణ కలభాషిణీ.
బుధ్యతే చారుసర్వాఙ్గీ సా.?ద్య మే బుద్ధ్యతే కథమ్.. 4.30.9..

నిస్వనం చక్రవాకానాం నిశమ్య నహచారిణామ్.
పుణ్డరీకవిశాలాక్షీ కథమేషా భవిష్యతి.. 4.30.10..

సరాంసి సరితో వాపీః కాననాని వనాని చ.
తాం వినా మృగశాబాక్షీం చరన్నాద్య సుఖం లభే.. 4.30.11..

అపి తాం మద్వియోగాచ్ఛ సౌకుమార్యాచ్చ భామినీమ్.
సుదూరం పీడయేత్కామశ్శరద్గుణనిరన్తరః.. 4.30.12..

ఏవమాది నరశ్రేష్ఠో విలలాప నృపాత్మజః.
విహఙ్గ ఇవ సారఙ్గస్సలిలం త్రిదశేశ్వరాత్.. 4.30.13..

తతశ్చఞ్చూర్య రమ్యేషు ఫలార్థీ గిరిసానుషు.
దదర్శ పర్యుపావృత్తో లక్ష్మీవాన్లక్ష్మణో.?గ్రజమ్.. 4.30.14..

తం చిన్తయా దుస్సహయా పరీతం
విసంజ్ఞమేకం విజనే మనస్వీ.
భ్రాతుర్విషాదాత్పరితాపదీనః
సమీక్ష్య సౌమిత్రిరువాచ రామమ్.. 4.30.15..

కిమార్య కామస్య వశంగతేన
కిమాత్మపౌరుష్యపరాభవేన.
అయం సదా సంహ్రియతే సమాధిః
కిమత్ర యోగేన నివర్తితేన.. 4.30.16..

క్రియాభియోగం మనసః ప్రసాదం
సమాధియోగానుగతం చ కాలమ్.
సహాయసామర్థ్యమదీనసత్త్వ:
స్వకర్మ హేతుం చ కురుష్వ హేతుమ్.. 4.30.17..

న జానకీ మానవ వంశనాథ !
త్వయా సనాథా సులభా పరేణ.
న చాగ్నిచూడాం జ్వలితాముపేత్య
న దహ్యతే వీర వరార్హ! కచ్ఛిత్.. 4.30.18..

సలక్షణం లక్ష్మణమప్రధృష్యం
స్వభావజం వాక్యమువాచ రామః.
హితం చ పథ్యం చ నయప్రసక్తం
ససామ ధర్మార్థసమాహితం చ.. 4.30.19..

నిస్సంశయం కార్యమవేక్షితవ్యం
క్రియావిశేషో.?హ్యనువర్తితవ్యః.
నను ప్రవృత్తస్య దురాసదస్య
కుమార! కార్యస్య ఫలం చ చిన్త్యమ్.. 4.30.20..

అథ పద్మపలాశాక్షీం మైథిలీమనుచిన్తయన్.
ఉవాచ లక్ష్మణం రామో ముఖేన పరిశుష్యతా.. 4.30.21..

తర్పయిత్వా సహస్రాక్షస్సలిలేన వసున్ధరామ్.
నిర్వర్తయిత్వా సస్యాని కృతకర్మా వ్యవస్థితః.. 4.30.22..

స్నిగ్ధగమ్భీరనిర్ఘోషాశ్శైలద్రుమపురోగమాః.
విసృజ్య సలిలం మేఘాః పరిశ్రాన్తా నృపాత్మజ!.. 4.30.23..

నీలోత్పలదలశ్యామాశ్శ్యామీకృత్వా దిశో దశ.
విమదా ఇవ మాతఙ్గాశ్శాన్తవేగాః పయోధరాః.. 4.30.24..

జలగర్భా మహామేఘా కుటజార్జునగన్ధినః.
చరిత్వా విరతాస్సౌమ్య ! వృష్టివాతాస్సముద్యతాః.. 4.30.25..

ఘనానాం వారణానాం చ మయూరాణాం చ లక్ష్మణ! .
నాదః ప్రస్రవణానాం చ ప్రశాన్తస్సహసా.?నఘ.. 4.30.26..

అభివృష్టా మహామేఘైర్నిర్మలాశ్చిత్రసానవః.
అనులిప్తా ఇవా.?భాన్తి గిరయశ్చిత్రదీప్తిభిః.. 4.30.27..

శాఖాసు సప్తచ్ఛదపాదపానాం
ప్రభాసు తారార్కనిశాకరాణామ్.
లీలాసు చైవోత్తమ వారణానాం
శ్రియం విభజ్యాద్య శరత్ప్రవృత్తా.. 4.30.28..

సమ్ప్రత్యనేకాశ్రయ చిత్రశోభా
లక్ష్మీశ్శరత్కాలగుణోపనీతా.
సూర్యాగ్రహస్తప్రతిబోధితేషు
పద్మాకరేష్వభ్యధికం విభాతి.. 4.30.29..

సప్తచ్ఛదానాం కుసుమోపగన్ధీ
షట్పాదబృన్దైరనుగీయమానః.
మత్తద్విపానాం పవనో.?నుసారీ
దర్పం వినేష్యన్నధికం కరోతి..4.30.30..

అభ్యాగతైశ్చారువిశాలపక్షై-
స్సరఃప్రియైః పద్మరజోవకీర్ణైః.
మహానదీనాం పులినోపయాతైః
క్రీడన్తి హంసాస్సహ చక్రవాకైః.. 4.30.31..

మదప్రగల్భేషు చ వారణేషు
గవాం సమూహేషు చ దర్పితేషు.
ప్రసన్నతోయాసు చ నిమ్నగాసు
విభాతి లక్ష్మీర్బహుధా విభక్తా.. 4.30.32..

నభస్సమీక్ష్యామ్బుధరైర్విముక్తం
విముక్తబర్హాభరణా వనేషు.
ప్రియాస్వసక్తా వినివృత్తశోభా
గతోత్సవా ధ్యానపరా మయూరాః.. 4.30.33..

మనోజ్ఞగన్ధైః ప్రియకైరనల్పైః
పుష్పాతిభారావనతాగ్రశాఖైః.
సువర్ణగౌరైర్నయనాభిరామై
రుద్యోతితానీవ వనాన్తరాణి.. 4.30.34..

ప్రియాన్వితానాం నలినీప్రియాణాం
వనే రతానాం కుసుమోద్ధతానామ్.
మదోత్కటానాం మదలాలసానాం
గజోత్తమానాం గతయో.?ద్య మన్దాః.. 4.30.35..

వ్యభ్రం నభశ్శస్త్రవిధౌతవర్ణం
కృశప్రవాహాని నదీజలాని.
కహ్లారశీతాః పవనాః ప్రవాన్తి
తమోవిముక్తాశ్చ దిశః ప్రకాశాః.. 4.30.36..

సూర్యాతపక్రామణనష్టపఙ్కా
భూమిశ్చిరోదధాటితసాన్ద్రరేణుః.
అన్యోన్యవైరేణసమాయుతానా-
ముద్యోగకాలో.?ద్య నరాధిపానామ్.. 4.30.37..

శరద్గుణాప్యాయితరూపశోభాః
ప్రహర్షితాః పాంశుసముత్క్షితాఙ్గాః.
మదోత్కటాస్సమ్ప్రతి యుద్ధలుబ్ధా
వృషా గవాం మధ్యగతా నదన్తి.. 4.30.38..

సమన్మథం తీవ్రగతానురాగా:
కులాన్వితా మన్దగతిం కరిణ్యః.
మదాన్వితం సమ్పరివార్య యాన్తం
వనేషు భర్తారమనుప్రయాన్తి.. 4.30.39..

త్యక్త్వా వరాణ్యాత్మవిభూషణాని
బర్హాణి తీరోపగతా నదీనామ్.
నిర్భర్త్స్యమానా ఇవ సారసౌఘైః
ప్రయాన్తి దీనా విమదా మయూరాః.. 4.30.40..

విత్రాస్య కారణ్డవచక్రవాకా-
న్మహారవైర్భిన్నకటా గజేన్ద్రాః.
సరస్సు బద్ధామ్బుజభూషణేషు
విక్షోభ్య విక్షోభ్య జలం పిబన్తి.. 4.30.41..

వ్యపేతపఙ్కాసు సవాలుకాసు
ప్రసన్నతోయాసు సగోకులాసు.
ససారసారావనినాదితాసు
నదీషు హృష్టా నిపతన్తి హంసాః.. 4.30.42..

నదీఘనప్రస్రవణోదకానా-
మతిప్రవృద్ధానిలబర్హిణానామ్.
ప్లవఙ్గమానాం చ గతోత్సవానాం
ద్రుతం రవాస్సమ్ప్రతి సమ్ప్రణష్టాః.. 4.30.43..

అనేకవర్ణాస్సువినష్టకాయా
నవోదితేష్వమ్బుధరేషు నష్టాః.
క్షుధార్దితా ఘోరవిషా బిలేభ్య-
శ్చిరోషితా విప్రసరన్తి సర్పాః.. 4.30.44..

చఞ్చచ్చన్ద్రకరస్పర్శహర్షోన్మీలితతారకా.
అహో రాగవతీ సన్ధ్యా జహాతి స్వయమమ్బరమ్.. 4.30.45..

రాత్రిశ్శశాఙ్కోదితసౌమ్యవక్త్రా
తారాగణోన్మీలితచారునేత్రా.
జ్యోత్స్నాంశుకప్రావరణా విభాతి
నారీవ శుక్లాంశుకసంవృతాఙ్గీ.. 4.30.46..

విపక్వశాలిప్రసవాని భుక్త్వా
ప్రహర్షితా సారసచారుపఙ్క్తి:.
నభస్సమాక్రామతి శీఘ్రవేగాః
వాతావధూతా గ్రథితేవ మాలా.. 4.30.47..

సుప్తైకహంసం కుముదైరుపేతం
మహాహ్రదస్థం సలిలం విభాతి.
ఘనైర్విముక్తం నిశి పూర్ణచన్ద్రం
తారాగణాకీర్ణమివాన్తరిక్షమ్.. 4.30.48..

ప్రకీర్ణహంసాకులమేఖలానాం
ప్రబుద్ధపద్మోత్పలమాలినీనామ్.
వాప్యుత్తమానామధికా.?ద్య లక్ష్మీ-
ర్వరాఙ్గనానామివ భూషితానామ్.. 4.30.49..

వేణుస్వనవ్యఞ్జితతూర్యమిశ్రః
ప్రత్యూషకాలానిలసమ్ప్రవృద్ధః.
సమ్మూర్ఛితో గర్గరగోవృషాణా-
మన్యోన్యమాపూరయతీవ శబ్దః.. 4.30.50..

నవైర్నదీనాం కుసుమప్రభాసై-
ర్వ్యాధూయమానైర్మృదుమారుతేన.
ధౌతామలక్షౌమపటప్రకాశైః
కూలాని కాశైరుపశోభితాని.. 4.30.51..

వనప్రచణ్డా మధుపానశౌణ్డా:
ప్రియాన్వితాష్షట్చరణాః ప్రహ్రృష్టాః.
వనేషు మత్తాః పవనానుయాత్రాం
కుర్వన్తి పద్మాసనరేణుగౌరాః.. 4.30.52..

జలం ప్రసన్నం కుముదం ప్రభాసం
క్రౌఞ్చస్వనశ్శాలివనం విపక్వమ్
మృదుశ్చ వాయుర్విమలశ్చ చన్ద్ర-
శ్శంసన్తి వర్షవ్యపనీతకాలమ్.. 4.30.53..

మీనోపసన్దర్శితమేఖలానాం
నదీవధూనాం గతయో.?ద్య మన్దాః.
కాన్తోపభుక్తాలసగామినీనాం
ప్రభాతకాలేష్వివ కామినీనామ్.. 4.30.54..

సచక్రవాకాని సశైవలాని
కాశైర్దుకూలైరివ సంవృతాని.
సపత్రలేఖాని సరోచనాని
వధూముఖానీవ నదీముఖాని.. 4.30.55..

ప్రఫుల్లబాణాసనచిత్రితేషు
ప్రహృష్టషట్పాదనికూజితేషు.
గృహీతచాపోద్యతచణ్డదణ్డః
ప్రచణ్డచారో.?ద్య వనేషు కామః.. 4.30.56..

లోకం సువృష్ట్యా పరితోషయిత్వా
నదీస్తటాకాని చ పూరయిత్వా.
నిష్పన్నసస్యాం వసుధాం చ కృత్వా
త్యక్త్వా నభస్తోయధరాః ప్రణష్టాః.. 4.30.57..

దర్శయన్తి శరన్నద్యః పులినాని శనైః శనైః.
నవసఙ్గమసవ్రీడా జఘనానీవ యోషితః.. 4.30.58..

ప్రసన్నసలిలాస్సౌమ్య కురరీభిర్వినాదితాః.
చక్రవాకగణాకీర్ణా విభాన్తి సలిలాశయాః.. 4.30.59..

అసనాస్సప్తపర్ణాశ్చ కోవిదారాశ్చ పుష్పితాః.
దృశ్యన్తే బన్ధుజీవాశ్చ శ్యామాశ్చ గిరిసానుషు.. 4.30.60..

హంససారసచక్రాహ్వైః కురరైశ్చ సమన్తతః.
పులినాన్యవకీర్ణాని నదీనాం పశ్య లక్ష్మణ! .. 4.30.61..

అన్యోన్యబద్ధవైరాణాం జిగీషూణాం నృపాత్మజ!.
ఉద్యోగసమయస్సౌమ్య! పార్థివానాముపస్థితః.. 4.30.62..

ఇయం సా ప్రథమా యాత్రా పార్థివానాం నృపాత్మజ!
న చ పశ్యామి సుగ్రీవముద్యోగం వా తథావిధమ్.. 4.30.63..

చత్వారో వార్షికా మాసా గతా వర్షశతోపమాః.
మమ శోకాభిభూతస్య సౌమ్య సీతామపశ్యతః.. 4.30.64..

చక్రవాకీవ భర్తారం పృష్ఠతో.?నుగతా వనమ్.
విషమం దణ్డకారణ్యముద్యానమివ యా.?గతా.. 4.30.65..

ప్రియావిహీనే దుఃఖార్తే హృతరాజ్యే వివాసితే.
కృపాం న కురుతే రాజా సుగ్రీవో మయి లక్ష్మణ.. 4.30.66..

అనాథో హృతరాజ్యో.?యం రావణేన చ ధర్షితః.
దీనో దూరగృహః కామీ మాం చైవ శరణం గతః.. 4.30.67..
ఇత్యేతైః కారణైస్సౌమ్య! సుగ్రీవస్య దురాత్మనః.
అహం వానరరాజస్య పరిభూతః పరన్తప!.. 4.30.68..

స కాలం పరిసఙ్ఖ్యాయ సీతాయాః పరిమార్గణే.
కృతార్థస్సమయం కృత్వా దుర్మతిర్నావబుధ్యతే.. 4.30.69..

త్వం చ కిష్కిన్ధాం ప్రవిశ్య బ్రూహి వానరపుఙ్గవమ్.
మూర్ఖం గ్రామ్యసుఖే సక్తం సుగ్రీవం వచనాన్మమ.. 4.30.70..

అర్థినాముపపన్నానాం పూర్వం చాప్యుపకారిణామ్.
ఆశాం సంశ్రుత్య యో హన్తి స లోకే పురుషాధమః.. 4.30.71..

శుభం వా యది వా పాపం యో హి వాక్యముదీరితమ్.
సత్యేన ప్రతిగృహ్ణాతి స వీరః పురుషోత్తమః.. 4.30.72..

కృతార్థా హ్యకృతార్థానాం మిత్రాణాం న భవన్తి యే.
తాన్మృతానపి క్రవ్యాదాః కృతఘ్నాన్నోపభుఞ్జతే.. 4.30.73..

నూనం కాఞ్చనపృష్ఠస్య వికృష్టస్య మయా రణే.
ద్రష్టుమిచ్ఛతి చాపస్య రూపం విద్యుద్గణోపమమ్.. 4.30.74..

ఘోరం జ్యాతలనిర్ఘోషం క్రుద్ధస్య మమ సంయుగే.
నిర్ఘోషమివ వజ్రస్య పునస్సంశ్రోతుమిచ్ఛసి.. 4.30.75..

కామమేవంగతే.?ప్యస్య పరిజ్ఞాతే పరాక్రమే.
త్వత్సహాయస్య మే వీర! న చిన్తా స్యాన్నృపాత్మజ.. 4.30.76..

యదర్థమయమారమ్భః కృతః పరపురఞ్జయః.
సమయం నాభిజానాతి కృతార్థః ప్లవగేశ్వరః.. 4.30.77..

వర్షాసమయకాలం తు ప్రతిజ్ఞాయ హరీశ్వరః.
వ్యతీతాంశ్చతురో మాసాన్విహరన్నావబుధ్యతే.. 4.30.78..

సామాత్యపరిషత్క్రీడన్పానమేవోపసేవతే.
శోకదీనేషు నాస్మాసు సుగ్రీవః కురుతే దయామ్.. 4.30.79..

ఉచ్యతాం గచ్ఛ సుగ్రీవస్త్వయా వత్స! మహాబల! .
మమ రోషస్య యద్రూపం బ్రూయాశ్చైవమిదం వచః.. 4.30.80..

న చ సఙ్కుచితః పన్థా యేన వాలీ హతో గతః.
సమయే తిష్ఠ సుగ్రీవ! మా వాలిపథమన్వగాః.. 4.30.81..

ఏక ఏవ రణే వాలీ శరేణ నిహతో మయా.
త్వాం తు సత్యాదతిక్రాన్తం హనిష్యామి సబాన్ధవమ్.. 4.30.82..

తదేవం విహితే కార్యే యద్ధితం పురుషర్షభ! .
తత్తద్భ్రూహి నరశ్రేష్ఠత్వర కాలవ్యతిక్రమః.. 4.30.83..

కురుష్వ సత్యం మయి వానరేశ్వర!
ప్రతిశ్రుతం ధర్మమవేక్ష్య శాశ్వతమ్.
మా వాలినం ప్రేత్య గతో యమక్షయం
త్వమద్య పశ్యేర్మమ చోదితైశ్శరైః.. 4.30.84..

స పూర్వజం తీవ్రవివృద్ధకోపం
లాలప్యమానం ప్రసమీక్ష్య దీనమ్.
చకార తీవ్రాం మతిముగ్రతేజా
హరీశ్వరే మానవవంశనాథః.. 4.30.85..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే త్రింశస్సర్గః..

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s