ముంగిలి » శ్రీ రామాయణం » కిష్కిందకాండ » కిష్కిందకాండ సర్గ 28

కిష్కిందకాండ సర్గ 28

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 28

స తదా వాలినం హత్వా సుగ్రీవమభిషిచ్య చ.
వసన్మాల్యవతః పృష్ఠే రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్.. 4.28.1..

అయం స కాలస్సమ్ప్రాప్తస్సమయో.?ద్య జలాగమః.
సమ్పశ్య త్వం నభో మేఘైస్సంవృతం గిరిసన్నిభైః.. 4.28.2..

నవమాసధృతం గర్భం భాస్కరస్య గభస్తిభిః.
పీత్వా రసం సముద్రాణాం ద్యౌః ప్రసూతే రసాయనమ్.. 4.28.3..

శక్యమమ్బరమారుహ్య మేఘసోపానపఙ్క్తిభిః.
కుటజార్జునమాలాభిరలఙ్కర్తుం దివాకరమ్.. 4.28.4..

సన్ధ్యారాగోత్థితైస్తామ్రైరన్తేష్వధిక పాణ్డరైః.
స్నిగ్ధైరభ్రపటచ్ఛేదైర్బద్ధవ్రణమివామ్బరమ్.. 4.28.5..

మన్దమారుత నిశ్వాసం సన్ధ్యాచన్దనరఞ్జితమ్.
ఆపాణ్డుజలదం భాతి కామాతురమివామ్బరమ్.. 4.28.6..

ఏషా ఘర్మపరిక్లిష్టా నవవారిపరిప్లుతా.
సీతేవ శోకసన్తప్తా మహీ బాష్పం విముఞ్చతి.. 4.28.7..

మేఘోదరవినిర్ముక్తాః కహ్లారసుఖశీతలాః.
శక్యమఞ్జలిభిః పాతుం వాతాః కేతకిగన్ధినః.. 4.28.8..

ఏష ఫుల్లార్జునశ్శైలః కేతకైరధివాసితః.
సుగ్రీవ ఇవ శాన్తారిర్ధారాభిరభిషిచ్యతే.. 4.28.9..

మేఘకృష్ణాజినధరా: ధారాయజ్ఞోపవీతినః.
మారుతాపూరితగుహాః ప్రాధీతా ఇవ పర్వతాః.. 4.28.10..

కశాభిరివ హైమీభిర్విద్యుద్భిరివతాడితమ్.
అన్తస్త్సతనిర్ఘోషం సవేదనమివామ్బరమ్.. 4.28.11..

నీలమేఘాశ్రితా విద్యుత్స్ఫురన్తీ ప్రతిభాతి మా.
స్ఫురన్తీ రావణస్యాఙ్కే వైదేహీవ తపస్వినీ.. 4.28.12..

ఇమాస్తా మన్మథవతాం హితాః ప్రతిహతా దిశః.
అనులిప్తా ఇవ ఘనైర్నష్టగ్రహనిశాకరాః.. 4.28.13..

క్వచిద్బాష్పాభిసంరుద్ధాన్ వర్షాగమసముత్సుకాన్.
కుటజాన్పశ్య సౌమిత్రే! పుష్పితాన్గిరిసానుషు.. 4.28.14..
మమ శోకాభిభూతస్య కామసన్దీపనాన్ స్థితాన్.

రజః ప్రశాన్తం సహిమో.?ద్య వాయు-
ర్నిదాఘదోషప్రసరాః ప్రశాన్తాః.
స్థితా హి యాత్రా వసుధాధిపానాం
ప్రవాసినో యాన్తి నరాస్స్వదేశాన్.. 4.28.15..

సమ్ప్రస్థితా మానసవాసలుబ్ధాః
ప్రియాన్వితాః సమ్ప్రతి చక్రవాకాః.
అభీక్ష్ణవర్షోదకవిక్షతేషు
యానాని మార్గేషు న సమ్పతన్తి.. 4.28.16..

క్వచిత్ప్రకాశం క్వచిదప్రకాశం
నభః ప్రకీర్ణామ్బుధరం విభాతి.
క్వచిత్క్వచిత్పర్వతసన్నిరుద్ధం
రూపం యథా శాన్తమహార్ణవస్య.. 4.28.17..

వ్యామిశ్రితం సార్జకదమ్బపుష్పై-
ర్నవం జలం పర్వతధాతుతామ్రమ్.
మయూరకేకాభిరనుప్రయాతం
శైలాపగాశ్శీఘ్రతరం వహన్తి.. 4.28.18..

రసాకులం షట్పదసన్నికాశం
ప్రభుజ్యతే జమ్బుఫలం ప్రకామమ్.
అనేకవర్ణం పవనావధూతం
భూమౌ పతత్యామ్రఫలం విపక్వమ్.. 4.28.19..

విద్యుత్పతాకాస్సబలాకమాలాః
శైలేన్ద్రకూటాకృతిసన్నికాశాః.
గర్జన్తి మేఘాః సముదీర్ణనాదాః
మత్తా గజేన్ద్రా ఇవ సంయుగస్థాః.. 4.28.20..

వర్షోదకాప్యాయితశాద్వలాని
ప్రవృత్తనృత్తోత్సవబర్హిణాని.
వనాని నిర్వృష్టవలాహకాని
పశ్యాపరాహ్ణేష్వధికం విభాన్తి.. 4.28.21..

సముద్వహన్త స్సలిలాతిభారం
బలాకినో వారిధరా నదన్తః.
మహత్సు శృఙ్గేషు మహీధరాణాం
విశ్రమ్య విశ్రమ్య పునః ప్రయాన్తి.. 4.28.22..

మేఘాభికామా పరిసమ్పతన్తీ
సమ్మోదితా భాతి బలాకపఙ్క్తిః .
వాతావధూతా వరపౌణ్డరీకీ
లమ్బేవ మాలా రచితామ్బరస్య.. 4.28.23..

బాలేన్ద్రగోపాన్తరచిత్రితేన
విభాతి భూమిర్నవశాద్వలేన.
గాత్రానుపృక్తేన శుకప్రభేణ
నారీవ లాక్షోక్షితకమ్బలేన.. 4.28.24..

నిద్రా శనైః కేశవమభ్యుపైతి
ద్రుతం నదీ సాగరమభ్యుపైతి.
హృష్టా బలాకా ఘనమభ్యుపైతి
కాన్తా సకామా ప్రియమభ్యుపైతి.. 4.28.25..

జాతా వనాన్తాశ్శిఖిసమ్ప్రనృత్తా
జాతాః కదమ్బాః సకదమ్బశాఖాః.
జాతా వృషా గోషు సమానకామా
జాతా మహీ సస్యవనాభిరామా.. 4.28.26..

వహన్తి వర్షన్తి నదన్తి భాన్తి
ధ్యాయన్తి నృత్యన్తి సమాశ్వసన్తి.
నద్యో ఘనా మత్తగజా వనాన్తాః
ప్రియావిహీనాశ్శిఖినః ప్లవఙ్గమాః.. 4.28.27..

ప్రహర్షితాః కేతకపుష్పగన్ధ-
మాఘ్రాయ హృష్టా వననిర్ఝరేషు.
ప్రపాతశబ్దాకులితా గజేన్ద్రా-
స్సార్ధం మయూరై స్సమదా నదన్తి.. 4.28.28..

ధారానిపాతైరభిహన్యమానాః
కదమ్బశాఖాసు విలమ్బమానాః.
క్షణార్జితం పుష్పరసావగాఢం
శనైర్మదం షట్చరణాస్త్యజన్తి.. 4.28.29..

అఙ్గారచూర్ణోత్కరసన్నికాశైః
ఫలైస్సుపర్యాప్తరసైస్సమృద్ధైః.
జమ్బూద్రుమాణాం ప్రవిభాన్తి శాఖాః
నిలీయమానా ఇవ షట్పదౌఘైః.. 4.28.30..

తటిత్పతాకాభిరలఙ్కృతానా-
ముదీర్ణగమ్భీరమహారవాణామ్.
విభాన్తి రూపాణి బలాహకానాం
రణోద్యతానామివ వానరణానామ్.. 4.28.31..

మార్గానుగశ్శైలవనానుసారీ
సమ్ప్రస్థితో మేఘరవం నిశమ్య.
యుద్ధాభికామః ప్రతినాదశఙ్కీ
మత్తో గజేన్ద్రః ప్రతిసన్నివృత్తః.. 4.28.32..

క్వచిత్ప్రగీతా ఇవ షట్పదౌఘైః
క్వచిత్ప్రనృత్తా ఇవ నీలకణ్ఠైః.
క్వచిత్ప్రమత్తా ఇవ వారణేన్ద్రై-
ర్విభాన్త్యనేకాశ్రయిణో వనాన్తాః.. 4.28.33..

కదమ్బసర్జార్జునకన్దలాఢ్యా
వనాన్తభూమిర్నవవారిపూర్ణా.
మయూరమత్తాభిరుతప్రనృత్తై-
రాపానభూమిప్రతిమా విభాతి.. 4.28.34..

ముక్తాసకాశం సలిలం పతద్వై
సునిర్మలం పత్రపుటేషు లగ్నమ్.
హృష్టా వివర్ణచ్ఛదనా విహఙ్గా-
స్సురేన్ద్రదత్తం తృషితాః పిబన్తి.. 4.28.35..

షట్పాదతన్త్రీమధురాభిధానం
ప్లవఙ్గమోదీరితకణ్ఠతాలమ్.
ఆవిష్కృతం మేఘమృదఙ్గనాదై-
ర్వనేషు సఙ్గీతమివ ప్రవృత్తమ్.. 4.28.36..

క్వచిత్ప్రనృత్తై: క్వచిదున్నదద్భి:
క్వచిచ్చ వృక్షాగ్రనిషణ్ణకాయైః.
వ్యాలమ్బబర్హాభరణైర్మయూరై-
ర్వనేషు సఙ్గీతమివ ప్రవృత్తమ్.. 4.28.37..

స్వనైర్ఘనానాం ప్లవగాః ప్రబుద్ధాః
విహాయ నిద్రాం చిరసన్నిరుద్ధామ్.
అనేకరూపాకృతివర్ణనాదాః
నవామ్బుధారాభిహతా నదన్తి.. 4.28.38..

నద్యస్సముద్వాహితచక్రవాకా-
స్తటాని శీర్ణాన్యపవాహయిత్వా.
దృప్తా నవప్రాభృతపూర్ణభోగాః
ద్రుతం స్వభర్తారముపోపయాన్తి.. 4.28.39..

నీలేషు నీలా: ప్రవిభాన్తి సక్తా:
మేఘేషు మేఘా నవవారిపూర్ణా:.
దవాగ్నిదగ్ధేషు దవాగ్నిదగ్ధా-
శ్శైలేషు శైలా ఇవ బద్ధమూలాః.. 4.28.40..

ప్రహృష్టసన్నాదితబర్హిణాని
సశక్రగోపాకులశాద్వలాని.
చరన్తి నీపార్జునవాసితాని
గజాస్సురమ్యాణి వనాన్తరాణి.. 4.28.41..

నవామ్బుధారాహతకేసరాణి
ద్రుతం పరిత్యజ్య సరోరుహాణి.
కదమ్బపుష్పాణి సకేసరాణి
నవాని హృష్టా భ్రమరాః పతన్తిః.. 4.28.42..

మత్తా గజేన్ద్రా ముదితా గవేన్ద్రా
వనేషు విశ్రాన్తతరా మృగేన్ద్రా.
రమ్యా నగేన్ద్రా నిభృతా నరేన్ద్రాః
ప్రక్రీడితో వారిధరైస్సురేన్ద్రః.. 4.28.43..

మేఘాస్సముద్ధూతసముద్రనాదాః
మహాజలౌఘైర్గగనావలమ్బాః.
నదీస్తటాకాని సరాంసి వాపీ-
ర్మహీం చ కృత్స్నామపవాహయన్తి.. 4.28.44..

వర్షప్రవేగా విపులాః పతన్తి
ప్రవాన్తి వాతాస్సముదీర్ణఘోషాః.
ప్రణష్టకూలాః ప్రవహన్తి శీఘ్రం
నద్యోజలైర్విప్రతిపన్నమార్గాః.. 4.28.45..

నరైర్నరేన్ద్రా ఇవ పర్వతేన్ద్రా-
స్సురేన్ద్రదత్తై: పవనోపనీతైః.
ఘనామ్బుకుమ్భైరభిషిచ్యమానా
రూపం శ్రియం స్వామివ దర్శయన్తి.. 4.28.46..

ఘనోపగూఢం గగనం సతారం
న భాస్కరో దర్శనమభ్యుపైతి.
నవైర్జలౌఘైర్ధరణీ విసృప్తా
తమో విలిప్తా న దిశః ప్రకాశాః.. 4.28.47..

మహాన్తి కూటాని మహీధరాణాం
ధారాభిధౌతాన్యధికం విభాన్తి.
మహాప్రమాణైర్విపులైః ప్రపాతై-
ర్ముక్తాకలాపైరివ లమ్బమానైః.. 4.28.48..

శైలోపలప్రస్ఖలమానవేగా-
శ్శైలోత్తమానాం విపులాః ప్రపాతాః.
గుహాసు సన్నాదితబర్హిణాసు
హారా వికీర్యన్త ఇవావభాన్తి.. 4.28.49..

శీఘ్రప్రవేగా విపులాః ప్రపాతాః
నిర్ధౌతశృఙ్గోపతలా గిరీణామ్.
ముక్తాకలాపప్రతిమాః పతన్తో
మహాగుహోత్సఙ్గతలైర్ధ్రియన్తే.. 4.28.50..

సురతామర్దవిచ్ఛిన్నాస్స్వర్గస్త్రీహారమౌక్తికాః.
పతన్తి చాతులా దిక్షు తోయధారాస్సమన్తత:.. 4.28.51..

నిలీయమానైర్విహగైర్నిమీలద్భిశ్చ పఙ్కజైః.
వికసన్త్యా చ మాలత్యా గతో.?స్తం జ్ఞాయతే రవిః.. 4.28.52..

వృత్తా యాత్రా నరేన్ద్రాణాం సేనా ప్రతినివర్తతే.
వైరాణి చైవ మార్గాశ్చ సలిలేన సమీకృతాః.. 4.28.53..

మాసి ప్రోష్ఠపదే బ్రహ్మ బ్రాహ్మణానాం వివక్షతామ్.
అయమధ్యాయసమయస్సామగానాముపస్థితః.. 4.28.54..

నివృత్తకర్మాయతనో నూనం సఞ్చితసఞ్చయః.
ఆషాఢీమభ్యుపగతో భరతః కోసలాధిపః.. 4.28.55..

నూనమాపూర్యమాణాయాస్సర్వవ్యా వర్ధతే రయః.
మాం సమీక్ష్య సమాయాన్తమయోధ్యాయా ఇవ స్వనః.. 4.28.56..

ఇమాస్ఫీతగుణా వర్షాస్సుగ్రీవస్సుఖమశ్నుతే.
విజితారిః సదారశ్చ రాజ్యే మహతి చ స్థితః.. 4.28.57..

అహం తు హృతదారశ్చ రాజ్యాచ్య మహతశ్చ్యుతః.
నదీకూలమివ క్లిన్నమవసీదామి లక్ష్మణ!..4.28.58..

శోకశ్చ మమ విస్తీర్ణో వర్షాశ్చ భృశదుర్గమాః.
రావణశ్చ మహాన్ శత్రురపారం ప్రతిభాతి మే.. 4.28.59..

అయాత్రాం చైవ దృష్ట్వేమాం మార్గాంశ్చ భృశదుర్గమాన్.
ప్రణతే చైవ సుగ్రీవే న మయా కిఞ్చిదీరితమ్.. 4.28.60..

అపి చాతిపరిక్లిష్టం చిరాద్దారైస్సమాగతమ్.
ఆత్మకార్యగరీయస్త్వాద్వక్తుం నేచ్ఛామి వానరమ్.. 4.28.61..

స్వయమేవ హి విశ్రమ్య జ్ఞాత్వా కాలముపాగతమ్.
ఉపకారం చ సుగ్రీవో వేత్స్యతే నాత్ర సంశయః.. 4.28.62..

తస్మాత్కాలప్రతీక్షో.?హం స్థితో.?స్మి శుభలక్షణ! .
సుగ్రీవస్య నదీనాం చ ప్రసాదమమనుపాలయన్.. 4.28.63..

ఉపకారేణ వీరస్తు ప్రతీకారేణ యుజ్యతే.
అకృతజ్ఞో.?ప్రతికృతో హన్తి సత్త్వవతాం మనః.. 4.28.64..

అథైవముక్తః ప్రణిధాయ లక్ష్మణః.
కృతాఞ్జలిస్తత్ప్రతిపూజ్య భాషితమ్.
ఉవాచ రామం స్వభిరామదర్శనం.
ప్రదర్శయన్దర్శనమాత్మనశ్శుభమ్.. 4.28.65..

యథోక్తమేతత్తవ సర్వమీప్సితం
నరేన్ద్ర! కర్తా నచిరాద్ధరీశ్వరః.
శరత్ప్రతీక్షః క్షమతామిమం భవాన్
జలప్రపాతం రిపునిగ్రహే ధృతః.. 4.28.66..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కింధాకాణ్డే అష్టావింశస్సర్గః.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s