ముంగిలి » శ్రీ రామాయణం » కిష్కిందకాండ » కిష్కిందకాండ సర్గ 24

కిష్కిందకాండ సర్గ 24

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 24

తాం చాశ్రువేగేన దురాసదేన
త్వభిప్లుతాం శోకమహార్ణవేన.
పశ్యంస్తదా వాల్యనుజస్తరస్వీ
భ్రాతుర్వధేనాప్రతిమేన తేపే.. 4.24.1..

స బాష్పపూర్ణేన ముఖేన వీక్ష్య
క్షణేన నిర్విణ్ణమనా మనస్వీ.
జగామ రామస్య శనైస్సమీపం
భృత్యైర్వృతసమ్పరిదూయమానః.. 4.24.2..

స తం సమాసాద్య గృహీతచాప-
ముదాత్తమాశీవిషతుల్యబాణమ్.
యశస్వినం లక్షణలక్షితాఙ్గ-
మవస్థితం రాఘవ మిత్యువాచ.. 4.24.3..

యథా ప్రతిజ్ఞాతమిదం నరేన్ద్ర!
కృతం త్వయా దృష్టఫలం చ కర్మ.
మమాద్య భోగేషు నరేన్ద్రపుత్ర!
మనో నివృత్తం సహజీవితేన.. 4.24.4..

అస్యాం మహిష్యాం తు భృశం రుదన్త్యా
పురే చ విక్రోశతి దుఃఖతప్తే.
హతే.?గ్రజే సంశయితే.?ఙ్గదే చ
న రామ! రాజ్యే రమతే మనో మే.. 4.24.5..

క్రోధాదమర్షాదతివిప్రధర్షా-
ద్భ్రాతుర్వధో మే.?నుమతః పురస్తాత్.
హతే త్విదానీం హరియూథపే.?స్మిన్
సుతీవ్రమిక్ష్వాకుకుమార! తప్స్యే..4.24.6..

శ్రేయో.?ద్య మన్యే మమ శైలముఖ్యే
తస్మిన్నివాసశ్చిరమృశ్యమూకే.
యథా తథా వర్తయతస్స్వవృత్త్యా
నేమం నిహత్య త్రిదివస్య లాభః.. 4.24.7..

న త్వాం జిఘాంసామి చరేతి యన్మా-
మయం మహాత్మా మతిమానువాచ.
తస్యైవ తద్రామ! వచో.?నురూప-
మిదం పునః కర్మ చ మే.?నురూపమ్.. 4.24.8..

భ్రాతా కథం నామ మహాగుణస్య
భ్రాతుర్వధం రాఘవ రోచయేత.
రాజ్యస్య దుఃఖస్య చ వీర! సారం
విచిన్తయన్కామపురస్కృత.?స్సన్.. 4.24.9..

వధో హి మే మతో నాసీత్స్వమాహాత్మ్యావ్యతిక్రమాత్.
మమా.?సీద్బుద్ధిదౌరాత్మ్యాత్ప్రాణహారీ వ్యతిక్రమః.. 4.24.10..

ద్రుమశాఖావభగ్నో.?హం ముహుర్తం పరినిష్టనన్.
సాన్త్వయిత్వా త్వనేనోక్తో న పునః కర్తుమర్హసి.. 4.24.11..

భ్రాతృత్వమార్యభావశ్చ ధర్మశ్చానేన రక్షితః.
మయా క్రోధశ్చ కామశ్చ కపిత్వం చ ప్రదర్శితమ్.. 4.24.12..

అచిన్తనీయం పరివర్జనీయ-
మనీప్సనీయం స్వనవేక్షణీయమ్.
ప్రాప్తో.?స్మి పాప్మానమిమం నరేన్ద్ర!
భ్రాతుర్వధాత్త్వాష్ట్రవధాదివేన్ద్ర:.. 4.24.13..

పాప్మానమిన్ద్రస్య మహీ జలం చ
వృక్షాశ్చ కామం జగృహుః స్త్రియశ్చ.
కో నామ పాప్మానమిమం క్షమేత
శాఖామృగస్య ప్రతిపత్తుమిచ్ఛేత్..4.24.14..

నార్హామి సమ్మానమిమం ప్రజానాం
న యౌవరాజ్యం కుత ఏవ రాజ్యమ్.
అధర్మయుక్తం కులనాశయుక్త-
మేవంవిధం రాఘవ! కర్మ కృత్వా.. 4.24.15..

పాపస్య కర్తా.?స్మి విగర్హితస్య
క్షుద్రస్య లోకాపకృతస్య చైవ.
శోకో మహాన్మామభివర్తతే.?యం
వృష్టేర్యథా నిమ్నమివామ్బువేగః.. 4.24.16..

సోదర్యఘాతాపరగాత్రవాలః
సన్తాపహస్తాక్షిశిరోవిషాణః.
ఏనోమయో మామభిహన్తి హస్తీ
దృప్తో నదీకూలమివ ప్రవృద్ధః..4.24.17..

అంహో బతేదం నృవరావిషహ్యం
నివర్తతే మే హృది సాధువృత్తమ్.
వివర్ణమగ్నౌ పరితప్యమానం
కిట్టం యథా రాఘవ! జాతరూపమ్.. 4.24.18..

మహాబలానాం హరియూథపానా-
మిదం కులం రాఘవ! మన్నిమిత్తమ్.
అస్యాఙ్గదప్యాపి చ శోకతాపా
దర్ధస్థితప్రాణమితీవ మన్యే..4.24.19..

సుతస్సులభ్యస్సుజనస్సువశ్యః
కుతస్తు పుత్రస్సదృశో.?ఙ్గదేన.
న చాపి విద్యేత స వీర! దేశో
యస్మిన్భవేత్సోదరసన్నికర్షః.. 4.24.20..

యద్యఙ్గదో వీరవరార్హ జీవేత్
జీవేచ్ఛ మాతా పరిపాలనార్థమ్.
వినా తు పుత్రం పరితాపదీనా
తారా న జీవేదితి నిశ్చితం మే.. 4.24.21..

సో.?హం ప్రవేక్ష్యామ్యతిదీప్తమగ్నిం
భ్రాత్రా చ పుత్రేణ చ సఖ్యమిచ్ఛన్.
ఇమే విచేష్యన్తి హరిప్రవీరా-
స్సీతాం నిదేశే తవ వర్తమానాః.. 4.24.22..

కృత్స్నం తు తే సేత్స్యతి కార్యమేత-
న్మయ్యప్రతీతే మనుజేన్ద్రపుత్ర
కులస్య హన్తారమజీవనార్హం
రామానుజానీహి కృతాగసం మామ్.. 4.24.23..

ఇత్యేవమార్తస్య రఘుప్రవీరః
శ్రుత్వా వచో వాల్యనుజస్య తస్య.
సఞ్జాతబాష్పః పరవీరహన్తా
రామో ముహూర్తం విమనా బభూవ.. 4.24.24..

తస్మిన్ క్షణే.?భీక్ష్ణమవేక్ష్యమాణః
క్షితిక్షమావాన్భువనస్య గోప్తా.
రామో రుదన్తీం వ్యసనే నిమగ్నాం
సముత్సుకః సో.?థ దదర్శ తారామ్.. 4.24.25..

తాం చారునేత్రాం కపిసింహనాథాం
పతిం సమాశ్లిష్య తదా శయానామ్.
ఉత్థాపయామాసురదీనసత్త్వాం
మన్త్రిప్రధానాః కపివీరపత్నీమ్.. 4.24.26..

సా విస్ఫురన్తీ పరిరభ్యమాణా
భర్తుస్సకాశాదపనీయమానా.
దదర్శ రామం శరచాపపాణిం
స్వతేజసా సూర్యమివ జ్వలన్తమ్.. 4.24.27..

సుసంవృతం పార్థిపలక్షణైశ్చ
తం చారునేత్రం మృగశాబనేత్రా.
అదృష్టపూర్వం పురుషప్రధాన-
మయం స కాకుత్స్థ ఇతి ప్రజజ్ఞే.. 4.24.28..

తస్యేన్ద్రకల్పస్య దురాసదస్య
మహానుభావస్య సమీపమార్యా.
ఆర్తా.?తితూర్ణం వ్యసనాభిపన్నా
జగామ తారా పరివిహ్వలన్తీ.. 4.24.29..

సా తం సమాసాద్య విశుద్ధసత్త్వా
శోకేన సమ్భ్రాన్తశరీరభావా.
మనస్వినీ వాక్యమువాచ తారా
రామం రణోత్కర్షణలబ్ధలక్షమ్.. 4.24.30..

త్వమప్రమేయశ్చ దురాసదశ్చ
జితేన్ద్రియశ్చోత్తమధార్మికశ్చ.
అక్షయ్యకీర్తిశ్చ విచక్షణశ్చ
క్షితిక్షమావాన్క్షతజోపమాక్షః.. 4.24.31..

త్వమాత్తబాణాసనబాణపాణి
ర్మహాబలస్సంహననోపపన్నః.
మనుష్యదేహాభ్యుదయం విహాయ
దివ్యేన దేహాభ్యుదయేన యుక్తః..4.24.32..

యేనైక బాణేన హతః ప్రియో మే
తేనైవ మాం త్వం జహి సాయకేన.
హతా గమిష్యామి సమీపమస్య
న మామృతే రామ! రమేత వాలీ.. 4.24.33..

స్వర్గే.?పి పద్మామలపత్రనేత్ర
స్సమేత్య సమ్ప్రేక్ష్య చ మామపశ్యన్.
న హ్యేష ఉచ్చావచతామ్రచూడా
విచిత్రవేషాప్సరసో.?భజిష్యత్..4.24.34..

స్వర్గే.?పి శోకం చ వివర్ణతాం చ
మయా వినా ప్రాప్ప్యతి వీర! వాలీ.
రమ్యే నగేన్ద్రస్య తటావకాశే
విదేహకన్యారహితో యథా త్వమ్.. 4.24.35..

త్వం వేత్థ యావద్వనితావిహీనః
ప్రాప్నోతి దుఃఖం పురుషః కుమారః.
తత్త్వం ప్రజానన్ జహి మాం న వాలీ
దుఃఖం మమాదర్శనజం భజేత.. 4.24.36..

యచ్చాపి మన్యేత భవాన్మహాత్మా
స్త్రీఘాతదోషో న భవేత్తు మహ్యమ్.
ఆత్మేయమస్యేతి చ మాం జహి త్వం
న స్త్రీవధస్స్యాన్మనుజేన్ద్రపుత్ర!..4.24.37..

శాస్త్రప్రయోగాద్వివిధాచ్చ వేదా
దాత్మాహ్యనన్యః పురుషస్య దారాః.
దారాప్రదానాన్నహి దానమన్య-
త్ప్రదృశ్యతే జ్ఞానవతాం హి లోకే.. 4.24.38..

త్వం చాపి మాం తస్య మమ ప్రియస్య
ప్రదాస్య సే ధర్మమవేక్ష్య వీర!
అనేన దానేన న లప్స్యసే త్వ-
మధర్మయోగం మమ వీర ఘాతాత్.. 4.24.39..

ఆర్తామనాథామపనీయమానా-
మేవం విధామర్హసి మాం నిహన్తుమ్.
అహం హి మాతఙ్గవిలాసగామినా
ప్లవఙ్గమానామృషభేణ ధీమతా.. 4.24.40..
వినా వరార్హోత్తమహేమమాలినా
చిరం న శక్ష్యామి నరేన్ద్ర జీవితుమ్.
ఇత్యేవముక్తస్తు విభుర్మహాత్మా
తారాం సమాశ్వాస్య హితం బభాషే.. 4.24.41..

మా వీరభార్యే! విమతిం కురుష్వ
లోకో హి సర్వో విహితో విధాత్రా.
తం చైవ సర్వం సుఖదుఃఖయోగం
లోకో.?బ్రవీత్తేన కృతం విధాత్రా..4.24.42..

త్రయో.?హి లోకా విహితం విధానం
నాతిక్రమన్తే వశగా హి తస్య.
ప్రీతిం పరాం ప్రాప్స్యసి తాం తథైవ
పుత్రస్తు తే ప్రాప్స్యతి యౌవరాజ్యమ్.
ధాత్రా విధానం విహితం తథైవ
న శూరపత్నయః పరిదేవయన్తి.. 4.24.43..

ఆశ్వాసితా తేన తు రాఘవేణ
ప్రభావయుక్తేన పరన్తపేన.
సా వీరపత్నీ ధ్వనతా ముఖేన
సువేషరూపా విరరామ తారా.. 4.24.44..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే చతుర్వింశస్సర్గః.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s