కిష్కిందకాండ సర్గ 48

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 48

సహ తారాఙ్గదాభ్యాం తు గత్వా స హనుమాన్కపిః.
సుగ్రీవేణ యథోద్దిష్టం తం దేశ ముపచక్రమే..4.48.1..

స తు దూరముపాగమ్య సర్వైస్తై: కపిసత్తమైః.
విచినోతి స్మ విన్ధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ..4.48.2..
పర్వతాగ్రాన్నదీదుర్గాన్సరాంసి విపులాన్ద్రుమాన్.
వృక్షషణ్డాంశ్చ వివిధాన్పర్వతాన్ఘనపాదపాన్..4.48.3..

అన్వేషమాణాస్తే సర్వే వానరాస్సర్వతో దిశమ్.
న సీతాం దదృశుర్వీరా మైథిలీం జనకాత్మజామ్..4.48.4..

తే భక్షయన్తో మూలాని ఫలాని వివిధాని చ.
అన్వేషమాణా దుర్ధర్షాన్యవసం స్తత్ర తత్ర హ..4.48.5..

స తు దేశో దురన్వేషో గుహాగహనవాన్మహాన్.
నిర్జలం నిర్జనం శూన్యం గహనం రోమహర్షణమ్..4.48.6..

త్యక్త్వా తు తం తదా దేశం సర్వే వై హరియూథపాః.
తాదృశాన్యప్యరణ్యాని విచిత్య భృశపీడితాః..4.48.7..
దేశమన్యం దురాధర్షం వివిశు శ్చాకుతో భయాః.

యత్ర వన్ధ్యఫలా వృక్షా విపుష్పాః పర్ణవర్జితాః..4.48.8..
నిస్తోయాస్సరితో యత్ర మూలం యత్ర సుదుర్లభమ్.

న సన్తి మహిషా యత్ర న మృగా న చ హస్తినః..4.48.9..
శార్దూలాః పక్షిణో వాపి యే చాన్యే వనగోచరాః.

న యత్రవృక్షా నౌషధ్యో న వల్ల్యో నాపి వీరుధః..4.48.10..
స్నిగ్ధపత్రాస్స్థలే యత్ర పద్మిన్యః ఫుల్లపఙ్కజాః.
ప్రేక్షణీయాస్సుగన్ధాశ్చ భ్రమరైశ్చాపివర్జితాః..4.48.11..

కణ్డుర్నామ మహాభాగస్సత్యవాదీ తపోధనః.
మహర్షిః పరమామర్షీ నియమైర్దుష్ప్రధర్షణః..4.48.12..

తస్య తస్మిన్వనే పుత్రో బాలష్షోడశవార్షికః.
ప్రణష్టో జీవితాన్తాయ క్రుద్ధస్తత్ర మహామునిః..4.48.13..

తేన ధర్మాత్మనా శప్తం కృత్స్నం తత్రమహద్వనమ్.
అశరణ్యం దురాధర్షం మృగపక్షివివర్జితమ్..4.48.14..

తస్య తే కాననాన్తాశ్చ గిరీణాం కన్దరాణి చ.
ప్రభవని నదీనాం చ విచిన్వన్తి సమాహితాః..4.48.15..

తత్ర చాపి మహాత్మానో నాపశ్యఞ్జనకాత్మజామ్.
హర్తారం రావణం వాపి సుగ్రీవప్రియకారిణః..4.48.16..

తే ప్రవిశ్యా.?శు తం భీమం లతాగుల్మసమావృతమ్.
దద్దృశుః క్రూరకర్మాణమసురం సురనిర్భయమ్..4.48.17..

తం దృష్ట్వా వానరా ఘోరం స్థితం శైలమివాపరమ్.
గాఢం పరిహితాస్సర్వే దృష్ట్వా తాన్పర్వతోపమమాన్..4.48.18..

సో.?పి తాన్వానరాన్సర్వాన్ నష్టా స్స్థేత్యబ్రవీద్బలీ.
అభ్యధావత సఙ్కృద్ధో ముష్టిముద్యమ్య సంహితమ్..4.48.19..

తమాపతన్తం సహసా వాలిపుత్రో.?ఙ్గదస్తదా.
రావణో.?యమితి జ్ఞాత్వా తలేనాభిజఘాన హ..4.48.20..

స వాలిపుత్రాభిహతో వక్త్రాచ్ఛోణితముద్వమన్.
అసురో.?భ్యపతద్భూమౌ పర్యస్త ఇవ పర్వతః..4.48.21..

తే.?పి తస్మిన్నిరుచ్ఛవాసే వానరా జితకాశినః.
వ్యచిన్వన్ప్రాయశస్తత్ర సర్వం తద్గిరిగహ్వరమ్..4.48.22..

విచితం తు తతః కృత్వా సర్వే తే కాననం పునః.
అన్యదేవాపరం ఘోరం వివిశుర్గిరిగహ్వరమ్..4.48.23..

తే విచిత్య పునః ఖిన్నా వినిష్పత్య సమాగతాః.
ఏకాన్తే వృక్షమూలే తు నిషేదుర్దీనమానసాః..4.48.24..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 47

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 47

దర్శనార్థం తు వైదేహ్యాస్సర్వతః కపియూధపాః.
వ్యాదిష్టాః కపిరాజేన యథోక్తం జగ్మురఞ్జసా..4.47.1..

సరాంసి సరిత కాక్షానాకాశం నగరాణి చ.
నదీదుర్గాంస్తథా శైలాన్విచిన్వన్తి సమన్తతః..4.47.2..

సుగ్రీవేణ సమాఖ్యాతాస్సర్వే వానరయూథపాః.
ప్రదేశాన్ప్రవిచిన్వన్తి సశైలవనకాననాన్..4.47.3..

విచిత్య దివసం సర్వే సీతాధిగమనే ధృతాః.
సమాయాన్తి స్మ మేదిన్యాం నిశాకాలేషు వానరాః..4.47.4..

సర్వర్తుకమాన్ దేశేషు వానారాస్సఫలద్రుమాన్.
ఆసాద్య రజనీం శయ్యాం చక్రుస్సర్వేష్వహస్సు తే..4.47.5..

తదహః ప్రథమం కృత్వా మాసే ప్రశ్రవణం గతాః.
కపిరాజేన సఙ్గమ్య నిరాశాః కపియూధపాః..4.47.6..

విచిత్య తు దిశం పూర్వాం యథోక్తాం సచివైస్సహ.
అదృష్ట్వా వినతస్సీతామాజగామ మహాబలః..4.47.7..

ఉత్తరాం చ దిశం సర్వాం విచిత్య స మహాకపిః.
ఆగతస్సహ సైన్యేన వీరశ్శతవలిస్తదా..4.47.8..

సుషేణః పశ్చిమా మాశాం విచిత్య సహ వానరైః.
సమేత్య మాసే సమ్పూర్ణే సుగ్రీవముపచక్రమే..4.47.9..

తం ప్రస్రవణపృష్ఠస్థం సమాసాద్యాభివాద్య చ.
ఆసీనం సహ రామేణ సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్..4.47.10..

విచితాః పర్వతాస్సర్వే వనాని గహనాని చ.
నిమ్నగాస్సాగరాన్తాశ్చ సర్వే జనపదాశ్చ యే..4.47.11..

గుహాశ్చ విచితాస్సర్వాస్త్వయా యాః పరికీర్తితాః.
విచితాశ్చ మహాగుల్మా లతావితతసన్తతా:..4.47.12..

గహనేషు చ దేశేషు దుర్గేషు విషమేషు చ.
సత్త్వాన్యతిప్రమాణాని విచితాని హతాని చ..4.47.13..
యే చైవ గహనా దేశా విచితాస్తే పునః పునః.

ఉదారసత్త్వాభిజనో మహాత్మా
స మైథిలీం ద్రక్ష్యతి వానరేన్ద్రః.
దిశం తు యామేవ గతా తు సీతా
తామాస్థితోవాయుసుతో హనూమాన్..4.47.14..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే సప్తచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 46

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 46

గతేషు వానరేన్ద్రేషు రామస్సుగ్రీవమబ్రవీత్.
కథం భవాన్విజానీతే సర్వం వై మణ్డలం భువః..4.46.1..

సుగ్రీవస్తు తతో రామమువాచ ప్రణతాత్మవాన్.
శ్రూయతాం సర్వమాఖ్యాస్యే విస్తరేణ నరర్షభ! ..4.46.2..

యదా తు దున్దుభిం నామ దానవం మహిషాకృతిమ్.
పరికాలయతే వాలీ మలయం ప్రతి పర్వతమ్..4.46.3..
తదా వివేశ మహిషో మలయస్య గుహాం ప్రతి.
వివేశ వాలీ తత్రాపి మలయం తజ్జిఘాంసయా..4.46.4..

తతో.?హం తత్ర నిక్షిప్తో గుహాద్వారి వినీతవత్.
న చ నిష్క్రామతే వాలీ తదా సంవత్సరే గతే.. 4.46.5..

తతః క్షతజవేగేన ఆపుపూరే తదా బిలమ్.
తదహం విస్మితో దృష్ట్వా భ్రాతృశోకవిషార్దితః..4.46.6..

అథా.?హం కృతబుద్ధిస్తు సువ్యక్తం నిహతో గురుః.
శిలా పర్వతసఙ్కాశా బిలద్వారి మయా కృతా..4.46.7..
అశక్నువ న్నిష్క్రమితుం మహిషో వినశేదితి.

తతో.?హమాగాం కిష్కిన్ధాం నిరాశస్తస్య జీవితే..4.46.8..
రాజ్యం చ సుమహత్ప్రాప్య తారయా రుమయా సహ.
మిత్రైశ్చ సహితస్తత్ర వసామి విగతజ్వరః..4.46.9..

ఆజగామ తతో వాలీ హత్వా తం దానవర్షభమ్.
తతో.?హమదదాం రాజ్యం గౌరవాద్భయయన్త్రితః..4.46.10..

స మాం జిఘాంసుర్దుష్టాత్మా వాలీ ప్రవ్యథితేన్ద్రియః.
పరికాలయతే క్రోధాద్ధావన్తం సచివైస్సహ..4.46.11..

తతో.?హం వాలినా తేన సా.?నుబద్ధః ప్రధావితః.
నదీశ్చ వివిధాః పశ్యన్వనాని నగరాణి చ..4.46.12..

ఆదర్శతలసఙ్కాశా తతో వై పృథివీ మయా.
అలాతచక్రప్రతిమా దృష్టా గోష్పదవత్తదా..4.46.13..

పూర్వాం దిశం తతో గత్వా పశ్యామి వివిధాన్ ద్రుమాన్.
పర్వతన్శ్చ నదీ రమ్యాస్సరాంసి వివిధాని చ..4.46.14..

ఉదయం తత్ర పశ్యామి పర్వతం ధాతుమణ్డితమ్.
క్షీరోదం సాగరం చైవ నిత్యమప్సరసాలయమ్..4.46.15..

పరికాలయమానస్తు వాలినా.?భిద్రుత స్తదా.
పునరావృత్య సహసా ప్రస్థితో.?హం తదా విభో!..4.46.16..

పునరావర్తమానస్తు వాలినా.?భిద్రుతోద్రుతమ్.
దిశస్తస్యాస్తతో భూయః ప్రస్థితో దక్షిణాం దిశమ్.
విన్ధ్యపాదపసఙ్కీర్ణాం చన్దనద్రుమశోభితామ్..4.46.17..

ద్రుమశైలాంస్తతః పశ్యన్భూయో దక్షిణతో.?పరామ్.
పశ్చిమాం చ దిశం ప్రాప్తా వాలినా సమభిద్రుతః..4.46.18..

సమ్పశ్యన్వివిధాన్దేశానస్తం చ గిరిసత్తమమ్.
ప్రాప్య చాస్తం గిరిశ్రేష్ఠముత్తరాం సమ్ప్రధావితః..4.46.19..

హిమవన్తం చ మేరుం చ సముద్రం చ తథోత్తరమ్.
యదా న విన్దం శరణం వాలినా సమభిద్రుతః..4.46.20..
తదా మాం బుద్ధిసమ్పన్నో హనూమాన్వాక్యమబ్రవీత్.

ఇదానీం మే స్మృతం రాజన్యథా వాలీ హరీశ్వరః..4.46.21..
మతఙ్గేన తదా శప్తో హ్యస్మిన్నాశ్రమమణ్డలే.
ప్రవిశేద్యది వై వాలీ మూర్ధా.?స్య శతధా భవేత్..4.46.22..
తత్ర వాసస్సుఖో.?స్మాకం నిరుద్విగ్నో భవిష్యతి.

తతః పర్వతమాసాద్య ఋష్యమూకం నృపాత్మజ! ..4.46.23..
న వివేశ తదా వాలీ మతఙ్గస్య భయాత్తదా.

ఏవం మయా తదా రాజన్ప్రత్యక్షముపలక్షితమ్..4.46.24..
పృథివీమణ్డలం కృత్స్నం గుహామస్యాగతస్తతః.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షటచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 45

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 45

సర్వాంశ్చాహూయ సుగ్రీవః ప్లవగాన్ ప్లవగర్షభః.
సమస్తానబ్రవీద్భూయో రామకార్యర్థసిద్ధయే..4.45.1..
ఏవమేతద్విచేతవ్యం యన్మయా పరికీర్తితమ్.

తదుగ్రశాసనం భర్తుర్విజ్ఞాయ హరిపుఙ్గవాః..4.45.2..
శలభా ఇవ సఞ్ఛాద్య మేదినీం సమ్ప్రతస్థిరే.

రామః ప్రస్రవణే తస్మిన్యవసత్సహలక్ష్మణః..4.45.3..
ప్రతీక్షమాణస్తం మాసం యస్సీతాధిగమే కృతః.

ఉత్తరాం తు దిశం రమ్యాం గిరిరాజసమావృతామ్..4.45.4..
ప్రతస్థే సహసా వీరో హరిశ్శతవలిస్తదా.

పూర్వాం దిశం ప్రతియయౌ వినతో హరియూథపః..4.45.5..
తారాఙ్గదాదిసహితః ప్లవఙ్గో మారుతాత్మజః.
అగత్యాచరితామాశాం దక్షిణాం హరియూథపః..4.45.6..

పశ్చిమాం తు భృశం ఘోరాం సుషేణః ప్లవగేశ్వరః.
ప్రతస్థే హరిశార్దూలో దిశం వరుణపాలితామ్..4.45.7..

తతస్సర్వా దిశో రాజా చోదయిత్వా యథాతథమ్.
కపిసేనాపతీన్ముఖ్యాన్ముమోద సుఖితస్సుఖమ్..4.45.8..

ఏవం సమ్బోధితాస్సర్వే రాజ్ఞా వానరయూథపాః.
స్వాం స్వాం దిశమభిప్రత్త్య త్వరితా సమ్ప్రతస్థిరే..4.45.9..

నదన్తశ్చోన్నదన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవఙ్గమాః.
క్ష్వేలన్తో ధావమానాశ్చ వినదన్తో మహాబలాః..4.45.10..

ఏవం సమ్బోదితాస్సర్వే రాజ్ఞా వానరయూథపాః.
ఆనయిష్యామహే సీతాం హనిష్యామశ్చ రావణమ్..4.45.11..

అహమేకో హనిష్యామి రావణం ప్రాప్తమాహవే.
తతశ్చోన్మథ్య సహసా హరిష్యే జనకాత్మజామ్..4.45.12..

వేపమానాం శ్రమేణాద్య భవద్భిః స్థీయతామితి.
ఏక ఏవాహరిష్యామి పాతాళాదపి జానకీమ్..4.45.13..

వధిష్యామ్యహం వృక్షాన్ దారయిష్యామ్యహం గిరీన్.
ధరణీం దారయిష్యామి క్షోభయిష్యామి సాగరాన్..4.45.14..

అహం యోజనసఙ్ఖ్యాయాః ప్లవితా నాత్ర సంశయః.
శతం యోజనసఙ్ఖ్యాయాశ్శతం సమధికం హ్యహమ్..4.45.15..

భూతలే సాగరే వా.?పి శైలేషు చ వనేషు చ.
పాతాలస్యాపి వా మధ్యే న మమాచ్ఛిద్యతే గతిః..4.45.16..

ఇత్యేకైకం తదా తత్ర వానరా బలదర్పితాః.
ఊచుశ్చ వచనం తత్ర హరిరాజస్య సన్నిధౌ..4.45.17..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 44

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 44

విశేషేణ తు సుగ్రీవో హనూమత్యర్థముక్తవాన్.
స హి తస్మిన్హరిశ్రేష్ఠే నిశ్చితార్థో.?ర్థసాధనే..4.44.1..

అబ్రవీచ్చ హనూమన్తం విక్రాన్తమనిలాత్మజమ్.
సుగ్రీవః పరమప్రీతః ప్రభు స్సర్వవనౌకసామ్..4.44.2..

న భూమౌ నాన్తరిక్షే వా నామ్బరే నామరాలయే.
నాప్సు వా గతిసఙ్గం తే పశ్యామి హరిపుఙ్గవ! ..4.44.3..

సాసురాస్సహగన్ధర్వాస్సనాగనరదేవతాః.
విదితా స్సర్వలోకాస్తే ససాగరధరాధరాః..4.44.4..

గతిర్వేగశ్చ తేజశ్చ లాఘవం చ మహాకపే .
పితుస్తే సదృశం వీర! మారుతస్య మహౌజసః..4.44.5..

తేజసా వాపి తే భూతం న సమం భువి న విద్యతే.
తద్యథా లభ్యతే సీతా తత్త్వమేవోపపాదయ..4.44.6..

త్వయ్యేవ హనుమ! న్నస్తి బలం బుద్ధిః పరాక్రమః.
దేశకాలానువృత్తిశ్చ నయశ్చ నయపణ్డిత..4.44.7..

తతః కార్యసమాసఙ్గమవగమ్య హనూమతి.
విదిత్వా హనుమన్తం చ చిన్తయామాస రాఘవః..4.44.8..

సర్వథా నిశ్చితార్థో.?యం హనూమతి హరీశ్వరః.
నిశ్చితార్థకరశ్చాపి హనూమాన్కార్యసాధనే..4.44.9..

తదేవం ప్రస్థితస్యాస్య పరిజ్ఞాతస్య కర్మభిః.
భర్త్రా పరిగృహీతస్య ధ్రువః కార్యఫలోదయః..4.44.10..

తం సమీక్ష్య మహాతేజా వ్యవసాయోత్తరం హరిమ్.
కృతార్థ ఇవ సంవృత్తః ప్రహృష్టేన్ద్రియమానసః..4.44.11..

దదౌ తస్య తతః ప్రీతస్స్వనామాఙ్కోపశోభితమ్.
అఙ్గులీయమభిజ్ఞానం రాజపుత్ర్యాః పరన్తపః..4.44.12..

అనేన త్వాం హరిశ్రేష్ఠ! చిహ్నేన జనకాత్మజా.
మత్సకాశాదనుప్రాప్తమనుద్విగ్నా.?నుపశ్యతి..4.44.13..

వ్యవసాయశ్చ తే వీర! సత్త్వయుక్తశ్చ విక్రమః.
సుగ్రీవస్య చ సన్దేశస్సిద్ధిం కథయతీవ మే..4.44.14..

స తద్గృహ్య హరిశ్రేష్ఠః స్థాప్య మూర్ధ్ని కృతాఞ్జలిః.
వన్దిత్వా చరణౌ చైవ ప్రస్థితః ప్లవగోత్తమః..4.44.15..

స తత్ప్రకర్షన్ హరీణాం మహద్బలం
బభూవ వీరః పవనాత్మజః కపిః.
గతామ్బుదే వ్యోమ్ని విశుద్ధమణ్డలః
శశీవ నక్షత్రగణోపశోభితః..4.44.16..

అతిబల! బలమాశ్రితస్తవాహం
హరివరవిక్రమ విక్రమైరనల్పైః.
పవనసుత! యథా.?భిగమ్యతే సా
జనకసుతా హనుమం! స్తథా కురుష్వ..4.44.17..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే చతుశ్చత్వారింశస్సర్గః.