కిష్కిందకాండ సర్గ 48

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 48

సహ తారాఙ్గదాభ్యాం తు గత్వా స హనుమాన్కపిః.
సుగ్రీవేణ యథోద్దిష్టం తం దేశ ముపచక్రమే..4.48.1..

స తు దూరముపాగమ్య సర్వైస్తై: కపిసత్తమైః.
విచినోతి స్మ విన్ధ్యస్య గుహాశ్చ గహనాని చ..4.48.2..
పర్వతాగ్రాన్నదీదుర్గాన్సరాంసి విపులాన్ద్రుమాన్.
వృక్షషణ్డాంశ్చ వివిధాన్పర్వతాన్ఘనపాదపాన్..4.48.3..

అన్వేషమాణాస్తే సర్వే వానరాస్సర్వతో దిశమ్.
న సీతాం దదృశుర్వీరా మైథిలీం జనకాత్మజామ్..4.48.4..

తే భక్షయన్తో మూలాని ఫలాని వివిధాని చ.
అన్వేషమాణా దుర్ధర్షాన్యవసం స్తత్ర తత్ర హ..4.48.5..

స తు దేశో దురన్వేషో గుహాగహనవాన్మహాన్.
నిర్జలం నిర్జనం శూన్యం గహనం రోమహర్షణమ్..4.48.6..

త్యక్త్వా తు తం తదా దేశం సర్వే వై హరియూథపాః.
తాదృశాన్యప్యరణ్యాని విచిత్య భృశపీడితాః..4.48.7..
దేశమన్యం దురాధర్షం వివిశు శ్చాకుతో భయాః.

యత్ర వన్ధ్యఫలా వృక్షా విపుష్పాః పర్ణవర్జితాః..4.48.8..
నిస్తోయాస్సరితో యత్ర మూలం యత్ర సుదుర్లభమ్.

న సన్తి మహిషా యత్ర న మృగా న చ హస్తినః..4.48.9..
శార్దూలాః పక్షిణో వాపి యే చాన్యే వనగోచరాః.

న యత్రవృక్షా నౌషధ్యో న వల్ల్యో నాపి వీరుధః..4.48.10..
స్నిగ్ధపత్రాస్స్థలే యత్ర పద్మిన్యః ఫుల్లపఙ్కజాః.
ప్రేక్షణీయాస్సుగన్ధాశ్చ భ్రమరైశ్చాపివర్జితాః..4.48.11..

కణ్డుర్నామ మహాభాగస్సత్యవాదీ తపోధనః.
మహర్షిః పరమామర్షీ నియమైర్దుష్ప్రధర్షణః..4.48.12..

తస్య తస్మిన్వనే పుత్రో బాలష్షోడశవార్షికః.
ప్రణష్టో జీవితాన్తాయ క్రుద్ధస్తత్ర మహామునిః..4.48.13..

తేన ధర్మాత్మనా శప్తం కృత్స్నం తత్రమహద్వనమ్.
అశరణ్యం దురాధర్షం మృగపక్షివివర్జితమ్..4.48.14..

తస్య తే కాననాన్తాశ్చ గిరీణాం కన్దరాణి చ.
ప్రభవని నదీనాం చ విచిన్వన్తి సమాహితాః..4.48.15..

తత్ర చాపి మహాత్మానో నాపశ్యఞ్జనకాత్మజామ్.
హర్తారం రావణం వాపి సుగ్రీవప్రియకారిణః..4.48.16..

తే ప్రవిశ్యా.?శు తం భీమం లతాగుల్మసమావృతమ్.
దద్దృశుః క్రూరకర్మాణమసురం సురనిర్భయమ్..4.48.17..

తం దృష్ట్వా వానరా ఘోరం స్థితం శైలమివాపరమ్.
గాఢం పరిహితాస్సర్వే దృష్ట్వా తాన్పర్వతోపమమాన్..4.48.18..

సో.?పి తాన్వానరాన్సర్వాన్ నష్టా స్స్థేత్యబ్రవీద్బలీ.
అభ్యధావత సఙ్కృద్ధో ముష్టిముద్యమ్య సంహితమ్..4.48.19..

తమాపతన్తం సహసా వాలిపుత్రో.?ఙ్గదస్తదా.
రావణో.?యమితి జ్ఞాత్వా తలేనాభిజఘాన హ..4.48.20..

స వాలిపుత్రాభిహతో వక్త్రాచ్ఛోణితముద్వమన్.
అసురో.?భ్యపతద్భూమౌ పర్యస్త ఇవ పర్వతః..4.48.21..

తే.?పి తస్మిన్నిరుచ్ఛవాసే వానరా జితకాశినః.
వ్యచిన్వన్ప్రాయశస్తత్ర సర్వం తద్గిరిగహ్వరమ్..4.48.22..

విచితం తు తతః కృత్వా సర్వే తే కాననం పునః.
అన్యదేవాపరం ఘోరం వివిశుర్గిరిగహ్వరమ్..4.48.23..

తే విచిత్య పునః ఖిన్నా వినిష్పత్య సమాగతాః.
ఏకాన్తే వృక్షమూలే తు నిషేదుర్దీనమానసాః..4.48.24..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 47

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 47

దర్శనార్థం తు వైదేహ్యాస్సర్వతః కపియూధపాః.
వ్యాదిష్టాః కపిరాజేన యథోక్తం జగ్మురఞ్జసా..4.47.1..

సరాంసి సరిత కాక్షానాకాశం నగరాణి చ.
నదీదుర్గాంస్తథా శైలాన్విచిన్వన్తి సమన్తతః..4.47.2..

సుగ్రీవేణ సమాఖ్యాతాస్సర్వే వానరయూథపాః.
ప్రదేశాన్ప్రవిచిన్వన్తి సశైలవనకాననాన్..4.47.3..

విచిత్య దివసం సర్వే సీతాధిగమనే ధృతాః.
సమాయాన్తి స్మ మేదిన్యాం నిశాకాలేషు వానరాః..4.47.4..

సర్వర్తుకమాన్ దేశేషు వానారాస్సఫలద్రుమాన్.
ఆసాద్య రజనీం శయ్యాం చక్రుస్సర్వేష్వహస్సు తే..4.47.5..

తదహః ప్రథమం కృత్వా మాసే ప్రశ్రవణం గతాః.
కపిరాజేన సఙ్గమ్య నిరాశాః కపియూధపాః..4.47.6..

విచిత్య తు దిశం పూర్వాం యథోక్తాం సచివైస్సహ.
అదృష్ట్వా వినతస్సీతామాజగామ మహాబలః..4.47.7..

ఉత్తరాం చ దిశం సర్వాం విచిత్య స మహాకపిః.
ఆగతస్సహ సైన్యేన వీరశ్శతవలిస్తదా..4.47.8..

సుషేణః పశ్చిమా మాశాం విచిత్య సహ వానరైః.
సమేత్య మాసే సమ్పూర్ణే సుగ్రీవముపచక్రమే..4.47.9..

తం ప్రస్రవణపృష్ఠస్థం సమాసాద్యాభివాద్య చ.
ఆసీనం సహ రామేణ సుగ్రీవమిదమబ్రవీత్..4.47.10..

విచితాః పర్వతాస్సర్వే వనాని గహనాని చ.
నిమ్నగాస్సాగరాన్తాశ్చ సర్వే జనపదాశ్చ యే..4.47.11..

గుహాశ్చ విచితాస్సర్వాస్త్వయా యాః పరికీర్తితాః.
విచితాశ్చ మహాగుల్మా లతావితతసన్తతా:..4.47.12..

గహనేషు చ దేశేషు దుర్గేషు విషమేషు చ.
సత్త్వాన్యతిప్రమాణాని విచితాని హతాని చ..4.47.13..
యే చైవ గహనా దేశా విచితాస్తే పునః పునః.

ఉదారసత్త్వాభిజనో మహాత్మా
స మైథిలీం ద్రక్ష్యతి వానరేన్ద్రః.
దిశం తు యామేవ గతా తు సీతా
తామాస్థితోవాయుసుతో హనూమాన్..4.47.14..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే సప్తచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 46

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 46

గతేషు వానరేన్ద్రేషు రామస్సుగ్రీవమబ్రవీత్.
కథం భవాన్విజానీతే సర్వం వై మణ్డలం భువః..4.46.1..

సుగ్రీవస్తు తతో రామమువాచ ప్రణతాత్మవాన్.
శ్రూయతాం సర్వమాఖ్యాస్యే విస్తరేణ నరర్షభ! ..4.46.2..

యదా తు దున్దుభిం నామ దానవం మహిషాకృతిమ్.
పరికాలయతే వాలీ మలయం ప్రతి పర్వతమ్..4.46.3..
తదా వివేశ మహిషో మలయస్య గుహాం ప్రతి.
వివేశ వాలీ తత్రాపి మలయం తజ్జిఘాంసయా..4.46.4..

తతో.?హం తత్ర నిక్షిప్తో గుహాద్వారి వినీతవత్.
న చ నిష్క్రామతే వాలీ తదా సంవత్సరే గతే.. 4.46.5..

తతః క్షతజవేగేన ఆపుపూరే తదా బిలమ్.
తదహం విస్మితో దృష్ట్వా భ్రాతృశోకవిషార్దితః..4.46.6..

అథా.?హం కృతబుద్ధిస్తు సువ్యక్తం నిహతో గురుః.
శిలా పర్వతసఙ్కాశా బిలద్వారి మయా కృతా..4.46.7..
అశక్నువ న్నిష్క్రమితుం మహిషో వినశేదితి.

తతో.?హమాగాం కిష్కిన్ధాం నిరాశస్తస్య జీవితే..4.46.8..
రాజ్యం చ సుమహత్ప్రాప్య తారయా రుమయా సహ.
మిత్రైశ్చ సహితస్తత్ర వసామి విగతజ్వరః..4.46.9..

ఆజగామ తతో వాలీ హత్వా తం దానవర్షభమ్.
తతో.?హమదదాం రాజ్యం గౌరవాద్భయయన్త్రితః..4.46.10..

స మాం జిఘాంసుర్దుష్టాత్మా వాలీ ప్రవ్యథితేన్ద్రియః.
పరికాలయతే క్రోధాద్ధావన్తం సచివైస్సహ..4.46.11..

తతో.?హం వాలినా తేన సా.?నుబద్ధః ప్రధావితః.
నదీశ్చ వివిధాః పశ్యన్వనాని నగరాణి చ..4.46.12..

ఆదర్శతలసఙ్కాశా తతో వై పృథివీ మయా.
అలాతచక్రప్రతిమా దృష్టా గోష్పదవత్తదా..4.46.13..

పూర్వాం దిశం తతో గత్వా పశ్యామి వివిధాన్ ద్రుమాన్.
పర్వతన్శ్చ నదీ రమ్యాస్సరాంసి వివిధాని చ..4.46.14..

ఉదయం తత్ర పశ్యామి పర్వతం ధాతుమణ్డితమ్.
క్షీరోదం సాగరం చైవ నిత్యమప్సరసాలయమ్..4.46.15..

పరికాలయమానస్తు వాలినా.?భిద్రుత స్తదా.
పునరావృత్య సహసా ప్రస్థితో.?హం తదా విభో!..4.46.16..

పునరావర్తమానస్తు వాలినా.?భిద్రుతోద్రుతమ్.
దిశస్తస్యాస్తతో భూయః ప్రస్థితో దక్షిణాం దిశమ్.
విన్ధ్యపాదపసఙ్కీర్ణాం చన్దనద్రుమశోభితామ్..4.46.17..

ద్రుమశైలాంస్తతః పశ్యన్భూయో దక్షిణతో.?పరామ్.
పశ్చిమాం చ దిశం ప్రాప్తా వాలినా సమభిద్రుతః..4.46.18..

సమ్పశ్యన్వివిధాన్దేశానస్తం చ గిరిసత్తమమ్.
ప్రాప్య చాస్తం గిరిశ్రేష్ఠముత్తరాం సమ్ప్రధావితః..4.46.19..

హిమవన్తం చ మేరుం చ సముద్రం చ తథోత్తరమ్.
యదా న విన్దం శరణం వాలినా సమభిద్రుతః..4.46.20..
తదా మాం బుద్ధిసమ్పన్నో హనూమాన్వాక్యమబ్రవీత్.

ఇదానీం మే స్మృతం రాజన్యథా వాలీ హరీశ్వరః..4.46.21..
మతఙ్గేన తదా శప్తో హ్యస్మిన్నాశ్రమమణ్డలే.
ప్రవిశేద్యది వై వాలీ మూర్ధా.?స్య శతధా భవేత్..4.46.22..
తత్ర వాసస్సుఖో.?స్మాకం నిరుద్విగ్నో భవిష్యతి.

తతః పర్వతమాసాద్య ఋష్యమూకం నృపాత్మజ! ..4.46.23..
న వివేశ తదా వాలీ మతఙ్గస్య భయాత్తదా.

ఏవం మయా తదా రాజన్ప్రత్యక్షముపలక్షితమ్..4.46.24..
పృథివీమణ్డలం కృత్స్నం గుహామస్యాగతస్తతః.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షటచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 45

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 45

సర్వాంశ్చాహూయ సుగ్రీవః ప్లవగాన్ ప్లవగర్షభః.
సమస్తానబ్రవీద్భూయో రామకార్యర్థసిద్ధయే..4.45.1..
ఏవమేతద్విచేతవ్యం యన్మయా పరికీర్తితమ్.

తదుగ్రశాసనం భర్తుర్విజ్ఞాయ హరిపుఙ్గవాః..4.45.2..
శలభా ఇవ సఞ్ఛాద్య మేదినీం సమ్ప్రతస్థిరే.

రామః ప్రస్రవణే తస్మిన్యవసత్సహలక్ష్మణః..4.45.3..
ప్రతీక్షమాణస్తం మాసం యస్సీతాధిగమే కృతః.

ఉత్తరాం తు దిశం రమ్యాం గిరిరాజసమావృతామ్..4.45.4..
ప్రతస్థే సహసా వీరో హరిశ్శతవలిస్తదా.

పూర్వాం దిశం ప్రతియయౌ వినతో హరియూథపః..4.45.5..
తారాఙ్గదాదిసహితః ప్లవఙ్గో మారుతాత్మజః.
అగత్యాచరితామాశాం దక్షిణాం హరియూథపః..4.45.6..

పశ్చిమాం తు భృశం ఘోరాం సుషేణః ప్లవగేశ్వరః.
ప్రతస్థే హరిశార్దూలో దిశం వరుణపాలితామ్..4.45.7..

తతస్సర్వా దిశో రాజా చోదయిత్వా యథాతథమ్.
కపిసేనాపతీన్ముఖ్యాన్ముమోద సుఖితస్సుఖమ్..4.45.8..

ఏవం సమ్బోధితాస్సర్వే రాజ్ఞా వానరయూథపాః.
స్వాం స్వాం దిశమభిప్రత్త్య త్వరితా సమ్ప్రతస్థిరే..4.45.9..

నదన్తశ్చోన్నదన్తశ్చ గర్జన్తశ్చ ప్లవఙ్గమాః.
క్ష్వేలన్తో ధావమానాశ్చ వినదన్తో మహాబలాః..4.45.10..

ఏవం సమ్బోదితాస్సర్వే రాజ్ఞా వానరయూథపాః.
ఆనయిష్యామహే సీతాం హనిష్యామశ్చ రావణమ్..4.45.11..

అహమేకో హనిష్యామి రావణం ప్రాప్తమాహవే.
తతశ్చోన్మథ్య సహసా హరిష్యే జనకాత్మజామ్..4.45.12..

వేపమానాం శ్రమేణాద్య భవద్భిః స్థీయతామితి.
ఏక ఏవాహరిష్యామి పాతాళాదపి జానకీమ్..4.45.13..

వధిష్యామ్యహం వృక్షాన్ దారయిష్యామ్యహం గిరీన్.
ధరణీం దారయిష్యామి క్షోభయిష్యామి సాగరాన్..4.45.14..

అహం యోజనసఙ్ఖ్యాయాః ప్లవితా నాత్ర సంశయః.
శతం యోజనసఙ్ఖ్యాయాశ్శతం సమధికం హ్యహమ్..4.45.15..

భూతలే సాగరే వా.?పి శైలేషు చ వనేషు చ.
పాతాలస్యాపి వా మధ్యే న మమాచ్ఛిద్యతే గతిః..4.45.16..

ఇత్యేకైకం తదా తత్ర వానరా బలదర్పితాః.
ఊచుశ్చ వచనం తత్ర హరిరాజస్య సన్నిధౌ..4.45.17..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 44

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 44

విశేషేణ తు సుగ్రీవో హనూమత్యర్థముక్తవాన్.
స హి తస్మిన్హరిశ్రేష్ఠే నిశ్చితార్థో.?ర్థసాధనే..4.44.1..

అబ్రవీచ్చ హనూమన్తం విక్రాన్తమనిలాత్మజమ్.
సుగ్రీవః పరమప్రీతః ప్రభు స్సర్వవనౌకసామ్..4.44.2..

న భూమౌ నాన్తరిక్షే వా నామ్బరే నామరాలయే.
నాప్సు వా గతిసఙ్గం తే పశ్యామి హరిపుఙ్గవ! ..4.44.3..

సాసురాస్సహగన్ధర్వాస్సనాగనరదేవతాః.
విదితా స్సర్వలోకాస్తే ససాగరధరాధరాః..4.44.4..

గతిర్వేగశ్చ తేజశ్చ లాఘవం చ మహాకపే .
పితుస్తే సదృశం వీర! మారుతస్య మహౌజసః..4.44.5..

తేజసా వాపి తే భూతం న సమం భువి న విద్యతే.
తద్యథా లభ్యతే సీతా తత్త్వమేవోపపాదయ..4.44.6..

త్వయ్యేవ హనుమ! న్నస్తి బలం బుద్ధిః పరాక్రమః.
దేశకాలానువృత్తిశ్చ నయశ్చ నయపణ్డిత..4.44.7..

తతః కార్యసమాసఙ్గమవగమ్య హనూమతి.
విదిత్వా హనుమన్తం చ చిన్తయామాస రాఘవః..4.44.8..

సర్వథా నిశ్చితార్థో.?యం హనూమతి హరీశ్వరః.
నిశ్చితార్థకరశ్చాపి హనూమాన్కార్యసాధనే..4.44.9..

తదేవం ప్రస్థితస్యాస్య పరిజ్ఞాతస్య కర్మభిః.
భర్త్రా పరిగృహీతస్య ధ్రువః కార్యఫలోదయః..4.44.10..

తం సమీక్ష్య మహాతేజా వ్యవసాయోత్తరం హరిమ్.
కృతార్థ ఇవ సంవృత్తః ప్రహృష్టేన్ద్రియమానసః..4.44.11..

దదౌ తస్య తతః ప్రీతస్స్వనామాఙ్కోపశోభితమ్.
అఙ్గులీయమభిజ్ఞానం రాజపుత్ర్యాః పరన్తపః..4.44.12..

అనేన త్వాం హరిశ్రేష్ఠ! చిహ్నేన జనకాత్మజా.
మత్సకాశాదనుప్రాప్తమనుద్విగ్నా.?నుపశ్యతి..4.44.13..

వ్యవసాయశ్చ తే వీర! సత్త్వయుక్తశ్చ విక్రమః.
సుగ్రీవస్య చ సన్దేశస్సిద్ధిం కథయతీవ మే..4.44.14..

స తద్గృహ్య హరిశ్రేష్ఠః స్థాప్య మూర్ధ్ని కృతాఞ్జలిః.
వన్దిత్వా చరణౌ చైవ ప్రస్థితః ప్లవగోత్తమః..4.44.15..

స తత్ప్రకర్షన్ హరీణాం మహద్బలం
బభూవ వీరః పవనాత్మజః కపిః.
గతామ్బుదే వ్యోమ్ని విశుద్ధమణ్డలః
శశీవ నక్షత్రగణోపశోభితః..4.44.16..

అతిబల! బలమాశ్రితస్తవాహం
హరివరవిక్రమ విక్రమైరనల్పైః.
పవనసుత! యథా.?భిగమ్యతే సా
జనకసుతా హనుమం! స్తథా కురుష్వ..4.44.17..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే చతుశ్చత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 43

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 43

తతస్సన్దిశ్య సుగ్రీవశ్శ్వశురం పశ్చిమాం దిశమ్.
వీరం శతవలిం నామ వానరం వానరర్షభః..4.43.1..

ఉవాచ రాజా ధర్మజ్ఞస్సర్వవానరసత్తమమ్.
వాక్యమాత్మ హితం చైవ రామస్య చ హితం తథా..4.43.2..

వృతశ్శతసహస్రేణ త్వద్విధానాం వనౌకసామ్.
వైవస్వతసుతైస్సార్ధం ప్రతిష్ఠస్వ స్వమన్త్రిభిః..4.43.3..

దిశం హ్యుదీచీం విక్రాన్తాం హిమశైలావతంసకామ్.
సర్వతః పరిమార్గధ్వం రామపత్నీమనిన్దితామ్..4.43.4..

అస్మిన్కార్యేవినిర్వృత్తే కృతే దాశరథేః ప్రియే.
ఋణాన్ముక్తా భవిష్యామః కృతార్థార్థవిదాం వరాః..4.43.5..

కృతం హి ప్రియమస్మాకం రాఘవేణ మహాత్మనా.
తస్య చేత్ప్రతికారో.?స్తి సఫలం జీవితం భవేత్..4.43.6..

అర్థినః కార్యనిర్వృత్తిమకర్తురపి యశ్చరేత్.
తస్య స్యాత్సఫలం జన్మ కిం పునః పూర్వకారిణః..4.43.7..

ఏతాం బుద్ధిమవస్థాయ దృశ్యతే జానకీ యథా.
తథా భవద్భిః కర్తవ్యమస్మత్ప్రియహితైషిభిః..4.43.8..

అయం హి సర్వభూతానాం మాన్యస్తు నరసత్తమః.
అస్మాసు చాగత: ప్రీతీ రామః పరపురఞ్జయః..4.43.9..

ఇమాని వనదుర్గాణి నద్యశ్శైలాన్తరాణి చ.
భవన్తః పరిమార్గన్తు బుద్ధివిక్రమసమ్పదా..4.43.10..

తత్ర మ్లేచ్ఛాన్పులిన్దాంశ్చ శూరసేనాంస్తథైవ చ.
ప్రస్థలాన్భరతాంశ్చైవ కురూంశ్చ సహ మద్రకైః..4.43.11..
కామ్బోజాన్యవనాం శ్చైవ శకానారట్టకానపి .
బాహ్లీకానృషికాం శ్చైవ పౌరవానథ టఙ్కణాన్..4.43.12..
చీనాన్పరమచీనాంశ్చ నీహారాంశ్చ పునః పునః.
అన్విష్యదరదాంశ్చైవ హిమవన్తం తథైవ చ..4.43.13..

లోధ్రపద్మకషణ్డేషు దేవదారువనేషు చ.
రావణస్సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః..4.43.14..

తతస్సోమాశ్రమం గత్వా దేవగన్ధర్వసేవితమ్.
కాలం నామ మహాసానుం పర్వతం తు గమిష్యథ..4.43.15..

మహత్సు తస్య శైలస్య నిర్దరేషు గుహాసు చ.
విచినుధ్వం మహాభాగాం రామపత్నీంతతస్తతః..4.43.16..

తమతిక్రమ్య శైలేన్ద్రం హేమగర్భం మహాగిరిమ్.
తతస్సుదర్శనం నామ గన్తుమర్హథ పర్వతమ్ . .4.43.17..

తతో దేవసఖో నామ పర్వతః పతగాలయః.
నానాపక్షిగణాకీర్ణో వివిధద్రుమభూషితః..4.43.18..

తస్య కాననషణ్డేషు నిర్ఘరేషు గుహాసు చ.
రావణస్సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః..4.43.19..

తమతిక్రమ్య చాకాశం సర్వతశ్శతయోజనమ్.
అపర్వతనదీవృక్షం సర్వసత్త్వవివర్జితమ్..4.43.20..

తం తు శీఘ్రమతిక్రమ్య కాన్తారం రోమహర్షణమ్.
కైలాసం పాణ్డురం శైలం ప్రాప్య హృష్టా భవిష్యథ..4.43.21..

తత్ర పాణ్డురమేఘాభం జామ్బూనదపరిష్కృతమ్.
కుబేరభవనం రమ్యం నిర్మితం విశ్వకర్మణా..4.43.22..

విశాలా నలినీ యత్ర ప్రభూతకమలోత్పలా.
హంసకారణ్డవాకీర్ణాప్సరోగణసేవితా..4.43.23..

తత్ర వైశ్రవణో రాజా సర్వభూతనమస్కృతః.
ధనదో రమతే శ్రీమాన్గుహ్యకైస్సహ యక్షరాట్..4.43.24..

తస్య చన్ద్రనికాశేషు పర్వతేషు గుహాసు చ.
రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః..4.43.25..

క్రౌఞ్చం తు గిరిమాసాద్య బిలం తస్య సుదుర్గమమ్.
అప్రమత్తై: ప్రవేష్టవ్యం దుష్ప్రవేశం హి తత్స్మృతమ్..4.43.26..

వసన్తి హి మహాత్మానస్తత్ర సూర్యసమప్రభాః.
దేవైరప్యర్చితా స్సమ్యగ్దేవరూపా మహర్షయః..4.43.27..

క్రౌఞ్చస్య తు గుహాశ్చాన్యా స్సానూనిశిఖరాణి చ.
నిర్దరాశ్చ నితమ్బాశ్చ విచేతవ్యా స్తతస్తతః..4.43.28..
కౌఞ్చస్య శిఖరం చాపి నిరీక్ష్య చ తతస్తతః.

అవృక్షం కామశైలం చ మానసం విహగాలయమ్.
న గతిస్తత్ర భూతానాం దేవదానవ రక్షసామ్..4.43.29..

స చ సర్వైర్విచేతవ్యస్ససానుప్రస్థభూధరః.
క్రౌఞ్చం గిరిమతిక్రమ్య మైనాకో నామ పర్వతః..4.43.30..

మయస్య భవనం యత్ర దానవస్య స్వయం కృతమ్..4.43.31..
మైనాకస్తు విచేతవ్య స్ససానుప్రస్థకన్దరః.
స్త్రీణామశ్వముఖీనాం తు నికేతాస్తత్ర తత్ర తు..4.43.32..

తం దేశం సమతిక్రమ్య ఆశ్రమం సిద్ధసేవితమ్.
సిద్ధా వైఖానసాస్తత్ర వాలఖిల్యాశ్చ తాపసాః..4.43.33..

వన్ద్యాస్తే తు తపస్సిద్ధాస్తపసా వీతకల్మషాః.
ప్రష్టవ్యా చాపి సీతాయాః ప్రవృత్తిర్వినయాన్వితైః..4.43.34..

హేమపుష్కరసఞ్ఛన్నం తస్మిన్ వైఖానసం సరః.
తరుణాదిత్యసఙ్కాశైర్హంసైర్విచరితం శుభైః..4.43.35..

ఔపవాహ్యః కుబేరస్య సార్వభౌమ ఇతి స్మృతః.
గజః పర్యేతి తం దేశం సదా సహ కరేణుభిః..4.43.36..

తత్సరస్సమతిక్రమ్య నష్టచన్ద్రదివాకరమ్.
అనక్షత్రగణం వ్యోమ నిష్పయోదమనాదితమ్..4.43.37..

గభస్తిభిరివార్కస్య స తు దేశః ప్రకాశతే.
విశ్రామ్యద్భిస్తపస్సిద్ధైర్దేవకల్పైః స్వయంప్రభైః..4.43.38..

తం తు దేశమతిక్రమ్య శైలోదా నామ నిమ్నగా.
ఉభయోస్తీరయోస్తస్యాః కీచకా నామ వేణవః..4.43.39..
తే నయన్తి పరం తీరం సిద్ధాన్ప్రత్యానయన్తి చ.

ఉత్తరాః కురవస్తత్ర కృతపుణ్యప్రతిశ్రయాః..4.43.40..
తతః కాఞ్చనపద్మాభిః పద్భినీభిః కృతోదకాః.
నీలవైడూర్యపత్రాభిర్నద్యస్తత్ర సహస్రశః..4.43.41..
రక్తోత్పలవనైశ్చాత్ర మణ్డితాశ్చ హిరణ్మయైః.

తరుణాదిత్యసఙ్కాశైర్భాన్తి తత్ర జలాశయాః..4.43.42..
మహార్హమణిరత్నైశ్చ కాఞ్చనప్రభకేసరైః.
నిలోత్పలవనైశ్చిత్రై స్స దేశ స్సర్వతో వృతః..4.43.43..
నిస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిర్మణిభిశ్చ మహాధనైః.

ఉద్భూతపులినాస్తత్ర జాతరూపైశ్చ నిమ్నగాః.
సర్వరత్నమయైశ్చిత్రైరవగాఢా నగోత్తమైః..4.43.44..
జాతరూపమయైశ్చాపి హుతాశనసమప్రభైః.

నిత్యపుష్పఫలాస్తత్ర నగాః పత్త్రరథాకులాః..4.43.45..
దివ్యగన్ధరసస్పర్శాః సర్వాన్కామాన్ స్రవన్తి చ.
నానాకారాణి వాసాంసి ఫలన్త్యన్యే నగోత్తమాః..4.43.46..

ముక్తా వైఢూర్యచిత్రాణి భూషణాని తథైవ చ.
స్త్రీణాం చాప్యనురూపాణి పురుషాణాం తథైవ చ..4.43.47..
సర్వర్తుసుఖ సేవ్యాని ఫలన్త్యన్యే నగోత్తమాః.
మహార్హాణి విచిత్రాణి హైమాన్యన్యే నగోత్తమాః..4.43.48..

శయనాని ప్రసూయన్తే చిత్రాస్తరణవన్తి చ.
మనఃకాన్తాని మాల్యాని ఫలన్త్యత్రాపరే ద్రుమాః..4.43.49..

పానాని చ మహార్హాణి భక్ష్యాణి వివిధాని చ.
స్త్రియశ్చ గుణసమ్పన్నా రూపయౌవనలక్షితాః..4.43.50..

గన్ధర్వాః కిన్నరాస్సిద్ధా నాగా విద్యాధరాస్తథా.
రమన్తే సతతం స్తత్ర నారీభిర్భాస్కరప్రభాః..4.43.51..

సర్వే సుకృతకర్మాణ స్సర్వే రతిపరాయణాః.
సర్వే కామార్థసహితా వసన్తి సహయోషితః..4.43.52..

గీతవాదిత్రనిర్ఘోష స్సోత్కృష్టహసితస్వనః.
శ్రూయతే సతతం తత్ర సర్వభూతమనోహరః..4.43.53..

తత్ర నాముదితః కశ్చిన్నాస్తి కశ్చిదసత్ప్రియః.
అహన్యహని వర్ధన్తే గుణాస్తత్ర మనోరమాః..4.43.54..

సమతిక్రమ్య తం దేశముత్తరః పయసాం నిధిః.
తత్ర సోమగిరిర్నామ మధ్యే హేమమయో మహాన్..4.43.55..

ఇన్ద్రలోకగతా యే చ బ్రహ్మలోకగతాశ్చ యే.
దేవాస్తం సమవేక్షన్తే గిరిరాజం దివం గతాః..4.43.56..

స తు దేశో విసూర్యో.?పి తస్య భాసా ప్రకాశతే.
సూర్యలక్ష్మ్యా.?భివిజ్ఞేయస్తపతేవ వివస్వతా..4.43.57..

భగవానపి విశ్వాత్మా శమ్భురేకాదశాత్మకః.
బ్రహ్మా వసతి దేవేశో బ్రహ్మర్షిపరివారితః..4.43.58..

న కథఞ్చన గన్తవ్యం కురూణాముత్తరేణ వః.
అన్యేషామపి భూతానాం నాతిక్రామతి వై గతిః..4.43.59..

స హి సోమగిరిర్నామ దేవానామపి దుర్గమః.
తమాలోక్య తతః క్షిప్రముపావర్తితుమర్హథ..4.43.60..

ఏతావద్వానరైశ్శక్యం గన్తుం వానరపుఙ్గవాః! .
అభాస్కరమమర్యాదం న జానీమస్తతః పరమ్..4.43.61..

సర్వమేతద్విచేతవ్యం యన్మయా పరికీర్తితమ్.
యదన్యదపి నోక్తం చ తత్రాపి క్రియతాం మతిః..4.43.62..

తతః కృతం దాశరథేర్మహత్ప్రియం
మహత్తరం చాపి తతో మమ ప్రియమ్.
కృతం భవిష్యత్యనిలానలోపమా
విదేహజాదర్శనజేన కర్మణా..4.43.63..

తతః కృతార్థాః సహితాస్సబాన్ధవాః
మయా.?ర్చితాస్సర్వగుణైర్మనోరమైః.
చరిష్యథోర్వీం ప్రతి శాన్తశత్రవ
స్సహప్రియా భూతధరాః ప్లవఙ్గమాః! ..4.43.64..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే త్రిచత్వారింశస్సర్గః.

కిష్కిందకాండ సర్గ 42

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 42

అథ ప్రస్థాప్య సుగ్రీవస్తాన్హరీన్దక్షిణాం దిశమ్.
అబ్రవీన్మేఘసఙ్కాశం సుషేణం నామ యూథపమ్..4.42.1..

తారాయాః పితరం రాజా శ్వశురం భీమవిక్రమమ్.
అబ్రవీత్ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమభిగమ్య ప్రణమ్య చ..4.42.2..

మరీచిపుత్రం మారీచమర్చిష్మన్తం మహాకపిమ్.
వృతం కపివరై శ్శూరైర్మహేన్ద్రసదృశద్యుతిమ్..4.42.3..
బుద్ధివిక్రమసమ్పన్నం వైనతేయసమద్యుతిమ్.
మరీచిపుత్రాన్మారీచానర్చిర్మాలాన్మహాబలాన్..4.42.4..
ఋషిపుత్రాంశ్చతాంత్సర్వాన్ప్రతీచీమాదిశద్దిశమ్.

ద్వాభ్యాం శతసహస్రాభ్యాం కపీనాం కపిసత్తమాః ..4.42.5..
సుషేణప్రముఖా యూయం వైదేహీం పరిమార్గత:.

సురాష్ట్రాన్సహబాహ్లీకాన్ శ్చన్ద్రచిత్రాంస్తథైవ చ..4.42.6..
స్ఫీతాఞ్జనపదాన్రమ్యాన్విపులాని పురాణి చ.
పున్నాగగహనం కుక్షిం వకులోద్దాలకాకులమ్..4.42.7..
తథా కేతకషణ్డాంశ్చ మార్గధ్వం హరియూథపాః.

ప్రత్యక్స్రోతోగమాశ్చైవ నద్యశ్శీతజలాశ్శివాః..4.42.8..
తాపసానామరణ్యాని కాన్తారా గిరయశ్చ యే.
తత్రస్థలీం మరుప్రాయామత్యుచ్చశిరసశ్శిలాః..4.42.9..
గిరిజాలావృతాం దుర్గాం మార్గిత్వా పశ్చిమాం దిశమ్.
తతః పశ్చిమమాసాద్య సముద్రం ద్రష్టుమర్హథ..4.42.10..
తిమినక్రాయుతజలమక్షోభ్యమథ వానరాః.

తతః కేతకషణ్డేషు తమాలగహనేషు చ..4.42.11..
కపయో విహరిష్యన్తి నారికేలవనేషు చ.

తత్ర సీతాం చ మార్గధ్వం నిలయం రావణస్య చ..4.42.12..
వేలాతలనివిష్టేషు పర్వతేషు వనేషు చ.
మురచీపత్తనం చైవ రమ్యం చైవ జటీపురమ్..4.42.13..
అవన్తీమఙ్గలోపాం చ తథా చాలక్షితం వనమ్.
రాష్ట్రాణి చ విశాలాని పత్తనాని తతస్తతః..4.42.14..

సిన్ధుసాగరయోశ్చైవ సఙ్గమే తత్ర పర్వతః.
మహాన్హేమగిరిర్నామ శతశృఙ్గో మహాద్రుమః..4.42.15..

తస్య ప్రస్థేషు రమ్యేషు సింహాః పక్షగమాః స్థితాః.
తిమిమత్స్యగజాంశ్చైవ నీడాన్యారోపయన్తి తే..4.42.16..

తాని నీడాని సింహానాం గిరిశృఙ్గగతాశ్చ యే.
దృప్తాస్తృప్తాశ్చ మాతఙ్గాస్తోయదస్వననిస్వనాః..4.42.17..
విచరన్తి విశాలే.?స్మింస్తోయపూర్ణే సమన్తతః.

తస్య శృఙ్గం దివస్పర్శం కాఞ్చనం చిత్రపాదపమ్..4.42.18..
సర్వమాశు విచేతవ్యం కపిభిః కామరూపిభిః.

కోటిం తత్ర సముద్రే తు కాఞ్చనీం శతయోజనామ్..4.42.19..
దుర్దర్శాం పారియాత్రస్య గతాం ద్రక్ష్యథ వానరాః! .

కోట్యస్తత్ర చతుర్వింశద్గన్ధర్వాణాం తపస్వినామ్..4.42.20..
వసన్త్యగ్నినికాశానాం ఘోరాణాం కామరూపిణామ్.

పావకార్చిః ప్రతీకాశాస్సమవేతాస్సహస్రశః..4.42.21..
నాత్యాసాదయితవ్యాస్తే వానరైర్భీమవిక్రమైః.

నాదేయం చ ఫలం తస్మాద్దేశాత్కిఞ్చిత్ ప్లవఙ్గమైః..4.42.22..
దురాసదా హి తే వీరా స్సత్త్వవన్తో మహాబలాః.
ఫలమూలాని తే తత్ర రక్షన్తే భీమవిక్రమాః..4.42.23..

తత్ర యత్నశ్చ కర్తవ్యో మార్గితవ్యా చ జానకీ.
న హి తేభ్యో భయం కిఞ్చిత్కపిత్వమనువర్తతామ్..4.42.24..

తత్ర వైఢూర్యవర్ణాభో వజ్రసంస్థానసంస్థితః.
నానాద్రుమలతాకీర్ణో వజ్రో నామ మహాగిరిః..4.42.25..
శ్రీమాన్సముదితస్తత్ర యోజనానాం శతం సమమ్.
గుహాస్తత్ర విచేతవ్యా ప్రయత్నేన ప్లవఙ్గమాః ..4.42.26..

చతుర్భాగే సముద్రస్య చక్రవాన్నామ పర్వతః.
తత్ర చక్రం సహస్రారం నిర్మితం విశ్వకర్మణా..4.42.27..

తత్ర పఞ్చజనం హత్వా హయగ్రీవం చ దానవమ్.
ఆజహార తతశ్చక్రం శఙ్ఖం చ పురుషోత్తమః..4.42.28..

తస్య సానుషు చిత్రేషు విశాలాసు గుహాసు చ.
రావణ స్సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తత స్తతః..4.42.29..

యోజనానాం చతుష్షష్టిర్వరాహో నామ పర్వతః.
సువర్ణశృఙ్గస్సుశ్రీమా నగాధే వరుణాలయే..4.42.30..

తత్ర ప్రాగ్జ్యోతిషం నామ జాతరూపమయం పురమ్.
యస్మిన్వసతి దుష్టాత్మా నరకో నామ దానవః..4.42.31..

తత్ర సానుషు చిత్రేషు విశాలాసు గుహాసు చ.
రావణస్సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః..4.42.32..

తమతిక్రమ్య శైలేన్ద్రం కాఞ్చనాన్తరనిర్దర:.
పర్వత స్సర్వసౌవర్ణో ధారాప్రస్రవణాయుతః..4.42.33..

తం గజాశ్చ వరాహాశ్చ సింహ వ్యాఘ్రాశ్చ సర్వతః.
అభిగర్జన్తి సతతం తేన శబ్దేన దర్పితాః..4.42.34..

యస్మిన్హరిహయ్శీమాన్మహేన్ద్రః పాకశాసనః.
అభిషిక్తః సురై రాజా మేఘవాన్నామ పర్వతః..4.42.35..

తమతిక్రమ్య శైలేన్ద్రం మహేన్ద్రపరిపాలితమ్.
షష్టి ర్గిరిసహస్రాణి కాఞ్చనాని గమిష్యథ..4.42.36..
తరుణాదిత్యవర్ణాని భ్రాజమానాని సర్వతః.
జాతరూపమయైర్వృక్షై శోభితాని సుపుష్పితైః..4.42.37..

తేషాం మధ్యే స్థితో రాజా మేరురుత్తరపర్వతః.
ఆదిత్యేన ప్రసన్నేన శైలో దత్తవరః పురా..4.42.38..

తేనైవ ముక్తశ్శైలేన్ద్రస్సర్వ ఏవ త్వదాశ్రయాః.
మత్ప్రసాదాద్భవిష్యన్తి దివా రాత్రం చ కాఞ్చనాః..4.42.39..
త్వయి యే చాపి వత్స్యన్తి దేవగన్ధర్వదానవాః.
తే భవిష్యన్తి రక్తాశ్చ ప్రభయా కాఞ్చనప్రభాః..4.42.40..

విశ్వే దేవాశ్చ మరూతో వసవశ్చ దివౌకసః.
ఆగమ్య పశ్చిమాం సన్ధ్యాం మేరుముత్తమపర్వతమ్..4.42.41..
ఆదిత్యముపతిష్ఠన్తి తైశ్చ సూర్యో.?భిపూజితః.
అదృశ్యస్సర్వభూతానామస్తం గచ్ఛతిపర్వతమ్..4.42.42..

యోజనానాం సహస్రాణి దశ తాని దివాకరః.
ముహూర్తార్ధేన తం శీఘ్రమభియాతి శిలోచ్చయమ్..4.42.43..

శృఙ్గే తస్య మహద్దివ్యం భవనం సూర్యసన్నిభమ్.
ప్రాసాదగణసమ్బాధం విహితం విశ్వకర్మణా..4.42.44..

శోభితం తరుభిశ్చిత్రైర్నానాపక్షిసమాకులైః.
నికేతం పాశహస్తస్య వరుణస్య మహాత్మనః..4.42.45..

అన్తరా మేరుమస్తం చ తాలో దశశిరా మహాన్.
జాతరూపమయ్శీమాన్భ్రాజతే చిత్రవేదికః..4.42.46..

తేషు సర్వేషు దుర్గేషు సరస్సు చ సరిత్సు చ.
రావణస్సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తత స్తతః..4.42.47..

యత్ర తిష్ఠతి ధర్మజ్ఞస్తపసా స్వేన భావితః.
మేరుసావర్ణిరిత్యేవ ఖ్యాతో వై బ్రహ్మణా సమః..4.42.48..

ప్రష్టవ్యో మేరుసావర్ణిర్మహర్షిః సూర్యసన్నిభః.
ప్రణమ్య శిరసా భూమౌ ప్రవృత్తిం మైథిలీం ప్రతి..4.42.49..

ఏతావ జ్జీవలోకస్య భాస్కరో రజనీక్ష్యే.
కృత్వా వితిమిరం సర్వమస్తం గచ్ఛతి పర్వతమ్..4.42.50..

ఏతావద్వానరైశ్శక్యం గన్తుం వానరపుఙ్గవాః.
అభాస్కరమమర్యాదం న జానీమస్తతః పరమ్..4.42.51..

అధిగమ్య తు వైదేహీం నిలయం రావణస్య చ.
అస్త పర్వతమాసాద్య పూర్ణే మాసే నివర్తత..4.42.52..

ఊర్ధ్వం మాసాన్న వస్తవ్యం వసన్ వధ్యో భవేన్మమ.
సహైవ శూరో యుష్మాభిశ్శ్వశురో మే గమిష్యతి..4.42.53..

శ్రోతవ్యం సర్వమేతస్య భవద్భిర్దిష్టకారిభిః.
గురురేష మహాబాహుశ్శ్వశురో మే మహాబలః..4.42.54..

భవన్తశ్చాపి విక్రాన్తాః ప్రమాణం సర్వ కర్మసు.
ప్రమాణమేనం సంస్థాప్య పశ్యధ్వం పశ్చిమాం దిశమ్..4.42.55..

దృష్టాయాం తు నరేన్ద్రస్య పత్న్యామమితతేజసః.
కృతకృత్యా భవిష్యామః కృతస్య ప్రతికర్మణా..4.42.56..

అతో.?న్యదపి యత్కార్యం కార్యస్యాస్య హితం భవేత్.
సమ్ప్రధార్య భవద్భిశ్చ దేశకాలార్థసంహితమ్..4.42.57..

తతః సుషేణప్రముఖాః ప్లవఙ్గామాః
స్సుగ్రీవ వాక్యం నిపుణం నిశమ్య.
ఆమన్త్య్ర సర్వే ప్లవగాధిపం తే
జగ్ముర్దిశం తాం వరుణాభిగుప్తామ్..4.42.58..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయే ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ద్విచత్వారింశస్సర్గః..