ముంగిలి » శ్రీ రామాయణం » కిష్కిందకాండ » కిష్కిందకాండ సర్గ 18

కిష్కిందకాండ సర్గ 18

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 18

ఇత్యుక్తః ప్రశ్రితం వాక్యం ధర్మార్థసహితం హితమ్.
పరుషం వాలినా రామో నిహతేన విచేతసా.. 4.18.1..

తం నిష్ప్రభమివాదిత్యం ముక్తతోయమివామ్బుదమ్.
ఉక్తవాక్యం హరిశ్రేష్ఠముపశాన్తమివానలమ్.. 4.18.2..
ధర్మార్థగుణసమ్పన్నం హరీశ్వరమనుత్తమమ్.
అధిక్షిప్తస్తదా రామః పశ్చాద్వాలినమబ్రవీత్.. 4.18.3..

ధర్మమర్థం చ కామం చ సమయం చాపి లౌకికమ్.
అవిజ్ఞాయ కథం బాల్యాన్మామిహాద్య విగర్హసే.. 4.18.4..

అపృష్ట్వా బుద్ధిసమ్పన్నాన్వృద్ధానాచార్యసమ్మతాన్.
సౌమ్య! వానరచాపల్యాత్కిం మావక్తుమిహేచ్ఛసి.. 4.18.5..

ఇక్ష్వాకూణామియం భూమిస్సశైలవనకాననా .
మృగపక్షిమనుష్యాణాం నిగ్రహప్రగ్రహావపి.. 4.18.6..

తాం పాలయతి ధర్మాత్మా భరతస్సత్యవాగృజు: .
ధర్మకామార్థతత్త్వజ్ఞో నిగ్రహానుగ్రహే రతః.. 4.18.7..

నయశ్చ వినయశ్చోభౌ యస్మిన్సత్యం చ సుస్థితమ్.
విక్రమశ్చ యథా దృష్టస్స రాజా దేశకాలవిత్.. 4.18.8..

తస్య ధర్మకృతాదేశా వయమన్యే చ పార్థివాః.
చరామో వసుధాం కృత్స్నాం ధర్మసన్తానమిచ్ఛవ: .. 4.18.9..

తస్మిన్నృపతిశార్దూలే భరతే ధర్మవత్సలే.
పాలయత్యఖిలాం భూమిం కశ్చరేద్ధర్మనిగ్రహమ్.. 4.18.10..

తే వయం ధర్మవిభ్రష్టం స్వధర్మే పరమే స్థితాః.
భరతాజ్ఞాం పురస్కృత్య నిగృహ్ణీమో యథావిధి.. 4.18.11..

త్వం తు సంక్లిష్టధర్మా చ కర్మణా చ విగర్హితః.
కామతన్త్రప్రధానశ్చ న స్థితో రాజవర్త్మని.. 4.18.12..

జ్యేష్ఠో భ్రాతా పితా చైవ యశ్చ విద్యాం ప్రయచ్ఛతి.
త్రయస్తే పితరో జ్ఞేయా ధర్మ్యే చ పథి వర్తినః.. 4.18.13..

యవీయానాత్మనః పుత్రశశిష్యశ్చాపి గుణోదితః.
పుత్రవత్తే త్రయశ్చిన్త్యా ధర్మశ్చేదత్రకారణమ్.. 4.18.14..

సూక్ష్మః పరమదురజేయస్సతాం ధర్మః ప్లవఙ్గమ!.
హృదిస్థస్సర్వభూతానామాత్మా వేద శుభాశుభమ్.. 4.18.15..

చపలశ్చపలైస్సార్ధం వానరైరకృతాత్మభిః.
జాత్యన్ధ ఇవ జాత్యన్ధైర్మన్త్రయన్ ప్రేక్షసే ను కిమ్.. 4.18.16..

అహం తు వ్యక్తతామస్య వచనస్య బ్రవీమి తే.
న హి మాం కేవలం రోషాత్త్వం విగర్హితుమర్హసి.. 4.18.17..

తదేతత్కారణం పశ్య యదర్థం త్వం మయా హతః.
భ్రాతుర్వర్తసి భార్యాయాం త్యక్త్వా ధర్మం సనాతనమ్.. 4.18.18..

అస్య త్వం ధరమాణస్య సుగ్రీవస్య మహాత్మనః.
రుమాయాం వర్తసే కామాత్స్నుషాయాం పాపకర్మకృత్.. 4.18.19..

తద్వ్యతీతస్య తే ధర్మాత్కామవృత్తస్య వానర! .
భ్రాతృభార్యావమర్శే.?స్మిన్దణ్డో.?యం ప్రతిపాదితః.. 4.18.20..

న హి ధర్మవిరుద్ధస్య లోకవృత్తాదపేయుషః.
దణ్డాదన్యత్ర పశ్యామి నిగ్రహం హరియూథప.. 4.18.21.

న హి తే మర్షయే పాపం క్షత్రియో.?హం కులోద్భవ: .
ఔరసీం భగినీం వాపి భార్యాం వాప్యనుజస్య యః.. 4.18.22..
ప్రచరేత నరః కామాత్తస్య దణ్డో వధః స్మృతః.

భరతస్తు మహీపాలో వయం త్వాదేశవర్తినః.. 4.18.23..
త్వం తు ధర్మాదతిక్రాన్తః కథం శక్యం ఉపేక్షితుమ్.

గురూర్ధర్మవ్యతిక్రాన్తం ప్రాజ్ఞో ధర్మేణ పాలయన్.. 4.18.24..
భరతః కామవృత్తానాం నిగ్రహే పర్యవస్థితః.

వయం తు భరతాదేశ విధిం కృత్వా హరీశ్వర! .
త్వద్విధాన్భిన్నమర్యాదాన్నియన్తుపర్యవస్థితాః.. 4.18.25..

సుగ్రీవేణ చ మే సఖ్యం లక్ష్మణేన యథా తథా.
దారరాజ్యనిమిత్తం చ నిఃశ్రేయసి రత స్స మే.. 4.18.26..
ప్రతిజ్ఞా చ మయా దత్తా తదా వానరసన్నిధౌ.
ప్రతిజ్ఞా చ కథం శక్యా మద్విధేనానవేక్షితుమ్.. 4.18.27..

తదేభిః కారణైస్సర్వైర్మహద్భిర్ధర్మసంహితైః.. 4.18.28..
శాసనం తప యద్యుక్తం తద్భవాననుమన్యతామ్.

సర్వథా ధర్మ ఇత్యేవ ద్రష్టవ్యస్తవ నిగ్రహః.. 4.18.29..
వయస్యస్యోపకర్తవ్యం ధర్మమేవానుపశ్యత: .

శక్యం త్వయా.?పి తత్కార్యం ధర్మమేవానుపశ్యతా.. 4.18.30..
శ్రూయతే మనునా గీతౌ శ్లోకౌ చారిత్రవత్సలౌ.
గృహీతౌ ధర్మకుశలైస్తత్తథా చరితం హరే!.. 4.18.31..

రాజభిర్ధృతదణ్డాస్తు కృత్వా పాపాని మానవాః.
నిర్మలాస్స్వర్గమాయాన్తి సన్తస్సుకృతినో యథా.. 4.18.32..

శాసనాద్వా.?పిమోక్షాద్వా స్తేనః స్తేయాద్విముచ్యతే.
రాజాత్వశాసన్పాపస్య తదవాప్నోతి కిల్బిషమ్.. 4.18.33..

ఆర్యేణ మమ మాన్ధాత్రా వ్యసనం ఘోరమీప్సితమ్.
శ్రమణేన కృతే పాపే యథా పాపం కృతం త్వయా.. 4.18.34..

అన్యైరపి కృతం పాపం ప్రమత్తైర్వసుధాధిపైః.
ప్రాయశ్చిత్తం చ కుర్వన్తి తేన తచ్ఛామ్యతే రజః.. 4.18.35..

తదలం పరితాపేన ధర్మతః పరికల్పితః.
వధో వానరశార్దూల న వయం స్వవశే స్థితా:..4.18.36..

శృణు చాప్యపరం భూయః కారణం హరిపుఙ్గవ.
యచ్ఛ్రుత్వా హేతుమద్వీర! న మన్యుం కర్తుమర్హసి.. 4.18.37..

న మే తత్ర మనస్తాపో న మన్యుర్హరిపుఙ్గవ! .
వాగురాభిశ్చ పాశైశ్చ కూటైశ్చ వివిధైర్నరాః.. 4.18.38..
ప్రతిచ్ఛన్నాశ్చ దృశ్యాశ్చ గృహ్ణన్తి సుబహూన్మృగాన్.

ప్రధావితాన్వా విత్రస్తాన్విస్రబ్ధాంశ్చాపి నిష్ఠితాన్.. 4.18.39..
ప్రమత్తానప్రమత్తాన్వా నరా మాంసార్థినో భృశమ్.
విధ్యన్తి విముఖాంశ్చాపి న చ దోషో.?త్ర విద్యతే.. 4.18.40..

యాన్తి రాజర్షయశ్చాత్ర మృగయాం ధర్మకోవిదాః.
తస్మాత్త్వం నిహతో యుద్ధే మయా బాణేన వానర! .. 4.18.41..
అయుధ్యన్ప్రతియుధ్యన్వా యస్మాచ్ఛాఖామృగో హ్యసి.

దుర్లభస్య చ ధర్మస్య జీవితస్య శుభస్య చ.. 4.18.42..
రాజానో వానరశ్రేష్ఠ! ప్రదాతారో న సంశయః.

తాన్న హింస్యాన్న చాక్రోశేన్నాక్షిపేన్నాప్రియం వదేత్.. 4.18.43..
దేవా మానుషరూపేణ చరన్త్యేతే మహీతలే.

త్వం తు ధర్మమవిజ్ఞాయ కేవలం రోషమాస్థితః.. 4.18.44..
ప్రదూషయసి మాం ధర్మే పితృపైతామహే స్థితమ్.

ఏవముక్తస్తు రామేణ వాలీ ప్రవ్యథితో భృశమ్.. 4.18.45..
న దోషం రాఘవే దధ్యౌ ధర్మే.?ధిగతనిశ్చయః.

ప్రత్యువాచ తతో రామం ప్రాఞ్జలిర్వానరేశ్వరః..4.18.46..
యత్త్వమాత్థ నరశ్రేష్ఠ! తదేవం నాత్ర సంశయః.

ప్రతివక్తుం ప్రకృష్టే హి నాపకృష్టస్తు శక్నుయాత్.. 4.18.47..
యదయుక్తం మయా పూర్వం ప్రమాదాద్వాక్యమప్రియమ్.
తత్రాపి ఖలు మే దోషం కర్తుం నార్హసి రాఘవ.

త్వం హి దృష్టార్థతత్త్వజ్ఞ: ప్రజానాం చ హితే రతః.
కార్యకారణసిద్ధౌ చ ప్రసన్నా బుద్ధిరవ్యయా.. 4.18.49..

మామప్యగతధర్మాణం వ్యతిక్రాన్తపురస్కృతమ్.
ధర్మసంహితయా వాచా ధర్మజ్ఞ! పరిపాలయ.. 4.18.50..

న త్వాత్మానమహం శోచే న తారాం న చ బాన్ధవాన్.
యథా పుత్రం గుణజ్యేష్ఠమఙ్గదం కనకాఙ్గదమ్ .. 4.18.51..

స మమాదర్శనాద్దీనో బాల్యాత్ప్రభృతి లాలితః.
తటాక ఇవ పీతామ్బురుపశోషం గమిష్యతి.. 4.18.52..

బాలశ్చాకృతబుద్ధిశ్చ ఏకపుత్రశ్చ మే ప్రియః.
తారేయో రామ! భవతా రక్షణీయో మహాబలః.. 4.18.53..

సుగ్రీవే చాఙ్గదే చైవ విధత్స్వ మతిముత్తమామ్.
త్వం హి శాస్తా చ గోప్తా చ కార్యాకార్యవిధౌ స్థితః.. 4.18.54..

యా తే నరపతే! వృత్తిర్భరతే లక్ష్మణే చ యా.
సుగ్రీవే చాఙ్గదే రాజంస్తాం త్వమాధాతుమిహాసి.. 4.18.55..

మద్దోషకృతదోషాం తాం యథా తారాం తపస్వినీమ్.
సుగ్రీవో నావమన్యేత తథా.?వస్థాతుమర్హసి.. 4.18.56..

త్వయా హ్యనుగృహీతేన రాజ్యం శక్యముపాసితుమ్.. 4.18.57..
త్వద్వశే వర్తమానేన తవ చిత్తానువర్తినా.
శక్యం దివం చార్జయితుం వసుధాం చాపి శాసితుమ్.. 4.18.58..

త్వత్తో.?హం వధమాకాఙ్క్షన్వార్యమాణో.?పి తారయా.
సుగ్రీవేణ సహ భ్రాత్రా ద్వన్ద్వయుద్ధముపాగతః.. 4.18.59..
ఇత్యుక్త్వా సన్నతో రామం విరరామ హరీశ్వరః.

స తమాశ్వాసయద్రామో వాలినం వ్యక్తదర్శనమ్.. 4.18.60..
సామసమ్పన్నయా వాచా ధర్మతత్త్వార్థయుక్తయా.

న సన్తాపస్త్వయా కార్య ఏతదర్థం ప్లవఙ్గమ! .. 4.18.61..
న వయం భవతా చిన్త్యా నాప్యాత్మా హరిసత్తమ.
వయం భవద్విశేషేణ ధర్మతః కృతనిశ్చయాః.. 4.18.62..

దణ్డ్యే యః పాతయేద్దణ్డం దణ్డ్యో యశ్చాపి దణ్డ్యతే.
కార్యకారణసిద్ధార్థా వుభౌ తౌ నావసీదతః.. 4.18.63..

తద్భవాన్దణ్డసంయోగాదస్మాద్విగతకల్మషః.
గతస్స్వాం ప్రకృతిం ధర్మ్యం ధర్మదృష్టేన వర్త్మనా.. 4.18.64..

త్యజ శోకం చ మోహం చ భయం చ హృదయే స్థితమ్.
త్వయా విధానం హర్యగ్ర్య! న శక్యమతివర్తితుమ్.. 4.18.65..

యథా త్వయ్యఙ్గదో నిత్యం వర్తతే వానరేశ్వర!.
తథా వర్తేత సుగ్రీవే మయి చాపి న సంశయః.. 4.18.66..

స తస్య వాక్యం మధురం మహాత్మన-
స్సమాహితం ధర్మపథానువర్తినః.
నిశమ్య రామస్య రణావమర్దినో
వచస్సుయుక్తం నిజగాద వానరః.. 4.18.67..

శరాభితప్తేన విచేతసా మయా
ప్రదూషితస్త్వం యదజానతా ప్రభో.
ఇదం మహేన్ద్రోపమ భీమవిక్రమ!
ప్రసాదితస్త్వం క్షమ మే నరేశ్వర!.. 4.18.68..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే అష్టాదశస్సర్గః.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s