ముంగిలి » శ్రీ రామాయణం » కిష్కిందకాండ » కిష్కిందకాండ సర్గ 11

కిష్కిందకాండ సర్గ 11

శ్రీ రామాయణం కిష్కిందకాండ సర్గ 11

రామస్య వచనం శ్రుత్వా హర్షపౌరుషవర్ధనమ్.
సుగ్రీవః పూజయాఞ్చక్రే రాఘవం ప్రశశంస చ.. 4.11.1..

అసంశయం ప్రజ్వలితైస్తీక్ష్ణైర్మర్మాతిగైశ్శరైః.
త్వం దహేః కుపితో లోకాన్యుగాన్త ఇవ భాస్కరః.. 4.11.2..

వాలినః పౌరుషం యత్తద్యచ్చ వీర్యం ధృతిశ్చ యా.
తన్మమైకమనాశ్శ్రుత్వా విధత్స్వ యదనన్తరమ్.. 4.11.3..

సముద్రాత్పశ్చిమాత్పూర్వం దక్షిణాదపి చోత్తరమ్.
క్రామత్యనుదితే సూర్యే వాలీ వ్యపగతక్లమః.. 4.11.4..

అగ్రాణ్యారుహ్య శైలానాం శిఖరాణి మహాన్త్యపి.
ఊర్ధ్వముత్క్షిప్య తరసా ప్రతిగృహ్ణాతి వీర్యవాన్.. 4.11.5..

బహవస్సారవన్తశ్చ వనేషు వివిధా ద్రుమాః.
వాలినా తరసా భగ్నా బలం ప్రథయతా.?త్మనః.. 4.11.6..

మహిషో దున్దుభిర్నామ కైలాసశిఖరప్రభః.
బలం నాగసహస్రస్య ధారయామాస వీర్యవాన్.. 4.11.7..

వీర్యోత్సేకేన దుష్టాత్మా వరదానాచ్చ మోహితః.
జగామ సుమహాకాయ స్సముద్రం సరితాం పతిమ్..4.11.8..

ఊర్మిమన్తమభిక్రమ్య సాగరం రత్నసఞ్చయమ్.
మహ్యం యుద్ధం ప్రయచ్ఛేతి తమువాచ మహార్ణవమ్.. 4.11.9..

తతస్సముద్రో ధర్మాత్మా సముత్థాయ మహాబలః.
అబ్రవీద్వచనం రాజన్నసురం కాలచోదితమ్.. 4.11.10..

సమర్థో నాస్మి తే దాతుం యుద్ధం యుద్ధవిశారద!.
శ్రూయతాం చాభిధాస్యామి యస్తే యుద్ధం ప్రదాస్యతి.. 4.11.11..

శైలరాజో మహారణ్యే తపస్విశరణం పరమ్.
శఙ్కరశ్వశురో నామ్నా హిమవానితి విశ్రుతః.. 4.11.12..
గుహాప్రస్రవణోపేతో బహుకన్దరనిర్దరః.
స సమర్థస్తవ ప్రీతిమతులాం కర్తుమాహవే.. 4.11.13..

తం భీత ఇతి విజ్ఞాయ సముద్రమసురోత్తమః.
హిమవద్వనమాగచ్ఛచ్ఛరశ్చాపాదివ చ్యుతః.. 4.11.14..
తతస్తస్య గిరేశ్శ్వేతా గజేన్ద్రవిప్రలాశ్శిలాః.
చిక్షేప బహుధా భూమౌ దున్దుభిర్విననాద చ.. 4.11.15..

తతశ్శ్వేతామ్బుదాకారః సౌమ్యః ప్రీతికరాకృతిః.
హిమవానబ్రవీద్వాక్యం స్వే ఏవ శిఖరే స్థితః.. 4.11.16..

క్లేష్టుమర్హసి మాం న త్వం దున్దుభే ధర్మవత్సల!.
రణకర్మస్వకుశలస్తపస్విశరణం హ్యహమ్.. 4.11.17..

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా గిరిరాజస్య ధీమతః.
ఉవాచ దున్దుభిర్వాక్యం క్రోధాత్సంరక్తలోచనః.. 4.11.18..

యది యుద్ధే.?సమర్థస్త్వం మద్భయాద్వా నిరుద్యమః.
సమాచక్ష్వ ప్రదద్యాన్మే యో.?ద్య యుద్ధం యుయుత్సతః.. 4.11.19..

హిమవానబ్రవీద్వాక్యం శ్రుత్వా వాక్యవిశారదః.
అనుక్తపూర్వం ధర్మాత్మా క్రోధాత్తమసురోత్తమమ్.. 4.11.20..

వాలీ నామ మహాప్రాజ్ఞశ్శక్రతుల్య పరాక్రమః.
అధ్యాస్తే వానరశ్శ్రీమాన్ కిష్కిన్ధామతులప్రభామ్.. 4.11.21..

స సమర్థో మహాప్రాజ్ఞస్తవ యుద్ధవిశారదః.
ద్వన్ద్వయుద్ధం మహద్దాతుం నముచేరివ వాసవః.. 4.11.22..

తం శీఘ్రమభిగచ్ఛ త్వం యది యుద్ధమిహేచ్ఛసి.
స హి దుర్ధర్షణో నిత్యం శూరస్సమరకర్మణి.. 4.11.23..

శ్రుత్వా హిమవతో వాక్యం కోధావిష్టస్స దున్దుభిః.
జగామ తాం పురీం తస్య కిష్కిన్ధాం వాలినస్తదా.. 4.11.24..

ధారయన్మాహిషం రూపం తీక్ష్ణశృఙ్గో భయావహః.
ప్రావృషీవ మహామేఘస్తోయపూర్ణో నభస్స్థలే.. 4.11.25..
తతస్తు ద్వారమాగమ్య కిష్కిన్ధాయా మహాబలః.
ననర్ద కమ్పయన్భూమిం దున్దుభిర్దున్దుభిర్యథా.. 4.11.26..

సమీపస్థాన్ద్రుమాన్భఞ్జన్వసుధాం దారయన్ఖురైః.
విషాణేనోల్లిఖన్ దర్పాత్తద్ద్వారం ద్విరదో యథా.. 4.11.27..

అన్తఃపురగతో వాలీ శ్రుత్వా శబ్దమమర్షణః.
నిష్పపాత సహ స్త్రీభిస్తారాభిరివ చన్ద్రమాః.. 4.11.28..

మితం వ్యక్తాక్షరపదం తమువాచాథ దున్దుభిమ్.
హరీణామీశ్వరో వాలీ సర్వేషాం వనచారిణామ్.. 4.11.29..

కిమర్థం నగరద్వారమిదం రుధ్ద్వా వినర్దసి.
దున్దుభే విదితో మే.?సి రక్షప్రాణాన్మహాబల!.. 4.11.30..

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా వానరేన్ద్రస్య ధీమతః.
ఉవాచ దున్దుభిర్వాక్యం రోషాత్సంరక్తలోచనః.. 4.11.31..

న త్వం స్త్రీసన్నిధౌ వీర! వచనం వక్తుమర్హసి.
మమ యుద్ధం ప్రయచ్ఛాద్య తతో జ్ఞాస్యామి తే బలమ్.. 4.11.32..

అథవా ధారయిష్యామి క్రోధమద్య నిశామిమామ్.
గృహ్యతాముదయస్స్వైరం కామభోగేషు వానర.. 4.11.33..

దీయతాం సమ్ప్రదానం చ పరిష్వజ్య చ వానరాన్.
సర్వశాఖామృగేన్ద్ర స్త్వం సంసాదయ సుహృజ్జనాన్.. 4.11.34..

సుదృష్టాం కురు కిష్కిన్ధాం కురుష్వాత్మసమం పురే.
క్రీడస్వ చ సహ స్త్రీభిరహం తే దర్పనాశనః.. 4.11.35..

యో హి మత్తం ప్రమత్తం వా సుప్తం వా రహితం భృశమ్.
హన్యాత్స భ్రూణహా లోకే త్వద్విధం మదమోహితమ్.. 4.11.36..

స ప్రహస్యాబ్రవీన్మన్దం క్రోధాత్తమసురోత్తమమ్.
విసృజ్య తాః స్త్రియస్సర్వాస్తారాప్రభృతికాస్తదా.. 4.11.37..

మత్తో.?యమితి మా మంస్థా యద్యభీతో.?సి సంయుగే.
మదో.?యం సమ్ప్రహారే.?స్మిన్వీరపానం సమర్థ్యతామ్.. 4.11.38..

తమేవముక్త్వా సఙ్కృద్ధో మాలాముత్క్షిప్య కాఞ్చనీమ్.
పిత్రా దత్తాం మహేన్ద్రేణ యుద్ధాయ వ్యవతిష్ఠత.. 4.11.39..

విషాణయోర్గృహీత్వా తం దున్దుభిం గిరిసన్నిభమ్.
ఆవిధ్యత తదా వాలీ వినదన్కపికుఞ్జరః.. 4.11.40..

వాలీ వ్యాపాతయాఞ్చక్రే ననర్ద చ మహాస్వనమ్.
శ్రోత్రాభ్యామథ రక్తం తు తస్య సుస్రావ పాత్యతః.. 4.11.41..

తయోస్తు క్రోధసంరమ్భాత్పరస్పరజయైషిణోః.
యుద్ధం సమభవద్ఘోరం దున్దుభేర్వానరస్యచ.. 4.11.42..

అయుద్ధ్యత తదా వాలీ శక్రతుల్యపరాక్రమః.
ముష్టిభిర్జానుభిశ్చైవ శిలాభిః పాదపైస్తథా.. 4.11.43..

పరస్పరం ఘ్నతో స్తత్ర వానరాసురయోస్తదా.
ఆసీదసురో యుద్ధే శక్రసూనుర్వ్యవర్ధత.. 4.11.44..

వ్యాపారవీర్యధైర్యైశ్చ పరిక్షీణం పరాక్రమైః.
తం తు దున్దుభిముద్యమ్య ధరణ్యామభ్యపాతయత్..4.11.45..
యుద్ధే ప్రాణహరే తస్మిన్నిష్పిష్టో దున్దుభిస్తదా.
పపాత చ మహాకాయః క్షితౌ పఞ్చత్వమాగతః.. 4.11.46..

తం తోలయిత్వా బాహుభ్యాం గతసత్త్వమచేతనమ్.
చిక్షేప బలవాన్వాలీ వేగేనైకేన యోజనమ్.. 4.11.47..

తస్య వేగప్రవిద్ధస్య వక్త్రాత్క్షతజబిన్దవః.
ప్రపేతుర్మారుతోత్క్షిప్తా మతఙ్గప్యాశ్రమం ప్రతి.. 4.11.48..

తాన్దృష్ట్వా పతితాంస్తస్య మునిశ్శోణితవిప్రుషః.
క్రుద్ధస్తత్ర మహాభాగశ్చిన్తయామాస కోన్వయమ్.. 4.11.49..

యేనాహం సహసా స్పృష్టశ్శోణితేన దురాత్మనా.
కో.?యం దురాత్మా దుర్భుద్ఘిరకృతాత్మా చ బాలిశః.. 4.11.50..

ఇత్యుక్త్వా.?థ వినిష్క్రమ్య దదర్శ మునిసత్తమః.
మహిషం పర్వతాకారం గతాసుం పతితం భువి.. 4.11.51..

స తు విజ్ఞాయ తపసా వానరేణ కృతం హి తత్.
ఉత్ససర్జ మహాశాపం క్షేప్తారం వాలినం ప్రతి.. 4.11.52..

ఇహ తేనాప్రవేష్టవ్యం ప్రవిష్టస్య వధో భవేత్.
వనం మత్సంశ్రయం యేన దూషితం రుధిరస్రవైః.. 4.11.53..

సమ్భగ్నాః పాదపాశ్చైమేక్షిపతేహాసురీం తనుమ్.
సమన్తాదాద్యోజనం పూర్ణమాశ్రమం మామకం యది.. 4.11.54..
ఆగమిష్యతి దుర్బుద్ధిర్వ్యక్తం స న భవిష్యతి.

యే చాపి సచివాః స్తస్య సంశ్రితా మామకం వనమ్.. 4.11.55..
న చ తైరిహ వస్తవ్యం శ్రుత్వా యాన్తు యథాసుఖమ్.

యది తే.?పీ హ తిష్ఠన్తి శపిష్యే తానపి ధ్రువమ్.. 4.11.56..
వనే.?స్మిన్మామకే నిత్యం పుత్రవత్పరిరక్షితే.
పత్రాఙ్కురవినాశాయ ఫలమూలాభవాయ చ.. 4.11.57..

దివసశ్చాస్య మర్యాదా యం ద్రష్టా శ్వో.?స్మి వానరమ్.
బహువర్షసహస్రాణి స వై శైలో భవిష్యతి.. 4.11.58..

తతస్తే వానరాశ్శ్రుత్వా గిరం మునిసమీరితామ్.
నిశ్చక్రముర్వనాత్తస్మాత్తాన్దృష్ట్వా వాలిరబ్రవీత్.. 4.11.59..

కిం భవన్తస్సమస్తాశ్చ మతఙ్గవనవాసినః.
మత్సమీపమనుప్రాప్తా అపి స్వస్తి వనౌకసామ్.. 4.11.60..

తతస్తే కారణం సర్వం తదా శాపం చ వాలినః.
శశంసుర్వానరాస్సర్వే వాలినే హేమమాలినే.. 4.11.61..

ఏతచ్ఛ్రుత్వా తదా వాలీ వచనం వానరేరితమ్.
స మహర్షింతదా.?సాద్య యాచతే స్మ కృతాఞ్జలిః.. 4.11.62..

మహర్షిస్తమనాదృత్య ప్రవివేశాశ్రమం తదా.
శాపధారణభీతస్తు వాలీ విహ్వలతాం గతః.. 4.11.63..

తతశ్శాపభయాద్భీత ఋశ్యమూకం మహాగిరిమ్.
ప్రవేష్టుం నేచ్ఛతి హరిర్ద్రష్టుం వాపి నరేశ్వర!.. 4.11.64..

తస్యాప్రవేశం జ్ఞాత్వా.?హమిదం రామ! మహావనమ్.
విచరామి సహామాత్యో విషాదేన వివర్జితః.. 4.11.65..

ఏషో.?స్థినిచయస్తస్య దున్దుభేస్సమ్ప్రకాశతే.
వీర్యోత్సేకాన్నిరస్తస్య గిరికూటోపమో మహాన్.. 4.11.66..

ఇమే చ విపులాస్సాలాస్సప్త శాఖావలమ్బినః.
యత్రైకం ఘటతే వాలీ నిష్పత్రయితుమోజసా.. 4.11.67..

ఏతదస్యాసమం వీర్యం మయా రామ! ప్రకీర్తితమ్.
కథం తం వాలినం హన్తుం సమరే శక్ష్యసే నృప!.. 4.11.68..

తథా బ్రువాణం సుగ్రీవం ప్రహసన్ లక్ష్మణో.?బ్రవీత్.
కస్మిన్కర్మణి నిర్వృత్తే శ్రద్దధ్యా వాలినో వధమ్.. 4.11.69..

తమువాచాథ సుగ్రీవస్సప్త సాలానిమాన్పురా.
ఏవమేకైకశో వాలీ వివ్యాథాథ స చాసకృత్. 4.11.70..

రామో.?పిదారయేదేషాం బాణేనైకేన చ ద్రుమమ్.
వాలినం నిహతం మన్యే దృష్ట్వా రామస్య విక్రమమ్.. 4.11.71..

హతస్య మహిషస్యాస్థి పాదేనైకేన లక్ష్మణ!.
ఉద్యమ్యాథ ప్రక్షిపేచ్చేత్తరసా ద్వే ధనుశ్శతే.. 4.11.72..

ఏవముక్త్వా తు సుగ్రీవో రామం రక్తాన్తలోచనమ్.
ధ్యాత్వా ముహూర్తం కాకుత్స్థం పునరేవ వచో.?బ్రవీత్.. 4.11.73..

శూరశ్చ శూరఘాతీ చ ప్రఖ్యాతబలపౌరుషః.
బలవాన్వానరో వాలీ సంయుగేష్వపరాజితః.. 4.11.74..

దృశ్యన్తే చాస్య కర్మాణి దుష్కరాణి సురైరపి.
యాని సఞ్చిన్త్య భీతో.?హమృశ్యమూకం సమాశ్రితః.. 4.11.75..

తమజయ్యమధృష్యం చ వానరేన్ద్రమమర్షణమ్.
విచిన్తయన్న ముఞ్చామి ఋశ్యమూకమహన్విమమ్.. 4.11.76..

ఉద్విగ్నశ్శఙ్కితశ్చాపి విచరామి మహావనే.
అనురక్సైః సహామాత్యైర్హనుమత్ప్రముఖైర్వరైః.. 4.11.77..

ఉపలబ్ధం చ మే శ్లాఘ్యం సన్మిత్రం మిత్రవత్సల.
త్వామహం పురుషవ్యాఘ్ర! హిమవన్తమివాశ్రితః.. 4.11.78..

కిం తు తస్య బలజ్ఞో.?హం దుర్భ్రాతుర్బలశాలినః.
అప్రత్యక్షం తు మే వీర్యం సమరే తవ రాఘవ.. 4.11.79..

న ఖల్వహం త్వాం తులయే నావమన్యే న భీషయే.
కర్మభిస్తస్య భీమైస్తు కాతర్యం జనితం మమ.. 4.11.80..

కామం రాఘవ! తే వాణీ ప్రమాణం ధైర్యమాకృతిః.
సూచయన్తి పరం తేజో భస్మచ్ఛన్నమివానలమ్.. 4.11.81..

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సుగ్రీవస్య మహాత్మనః.
స్మితపూర్వమథో రామః ప్రత్యువాచ హరిం ప్రభుః.. 4.11.82..

యది న ప్రత్యయో.?స్మాసు విక్రమే తవ వానర!.
ప్రత్యయం సమరే శ్లాఘ్యమహముత్పాదయామి తే.. 4.11.83..

ఏవముక్త్వా తు సుగ్రీవం సాన్త్వం లక్ష్మణపూర్వజః.
రాఘవో దున్దుభేః కాయం పాదాఙ్గుష్ఠేన లీలయా.. 4.11.84..
తోలయిత్వా మహాబాహుశ్చిక్షేప దశయోజనమ్.
అసురస్య తనుం శుష్కం పాదాఙ్గుష్ఠేన వీర్యవాన్.. 4.11.85..

క్షిప్తం దృష్ట్వా తతః కాయం సుగ్రీవః పునరబ్రవీత్.
లక్ష్మణస్యాగ్రతో రామమిదం వచనమర్థవత్.. 4.11.86..

ఆర్ద్రస్సమాంసః ప్రత్యగ్రః క్షిప్తః కాయః పురా సఖే!.. 4.11.87..
లఘుస్సమ్ప్రతి నిర్మాంస స్తృణభూతశ్చ రాఘవ.
పరిశ్రాన్తేన మత్తేన భ్రాత్రా మే వాలినా తదా.. 4.11.88..
క్షిప్తమేవం ప్రహర్షేణ భవతా రఘునన్దన!.

నాత్ర శక్యం బలం జ్ఞాతుం తవ వా తస్య వా.?ధికమ్.
ఆర్ద్రం శుష్కమితి హ్యేతత్సుమహద్రాఘవాన్తరమ్.. 4.11.89..

స ఏవ సంశయస్తాత! తవ తస్య చ యద్బలే.. 4.11.90..
సాలమేకం తు నిర్భిద్యా భవేద్వ్యక్తిర్బలాబలే.

కృత్వేదం కార్ముకం సజ్యం హస్తిహస్త మివాతతమ్.. 4.11.91..
ఆకర్ణపూర్ణమాయమ్య విసృజస్వ మహాశరమ్.

ఇమం హి సాలం సహిత స్త్వయా శరో
న సంశయో.?త్రాస్తి విదారయిష్యతి.
అలం విమర్శేన మమ ప్రియం ధ్రువం
కురుష్వ రాజాత్మజ! శాపితో మయా.. 4.11.92..

యథా హి తేజస్సు వరస్సదా రవి-
ర్యథా హి శైలో హిమవాన్మహాద్రిషు.
యథా చతుష్పాత్సు చ కేసరీ వర-
స్తథా నరణామసి విక్రమే వరః.. 4.11.93..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకాదశస్సర్గ:.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / మార్చు )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / మార్చు )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / మార్చు )

Connecting to %s