ముంగిలి » AyodhyaKaanda » అయోధ్యకాండ సర్గ 100

అయోధ్యకాండ సర్గ 100

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 100

జటిలం చీరవసనం ప్రాఞ్జలిం పతితం భువి.
దదర్శ రామో దుర్దర్శం యుగాన్తే భాస్కరంయథా..2.100.1..

కథంచిదభివిజ్ఞాయ వివర్ణవదనం కృశమ్.
భ్రాతరం భరతం రామః పరిజగ్రాహ బాహునా..2.100.2..

ఆఘ్రాయ రామస్తం మూర్ధ్ని పరిష్వజ్య చ రాఘవః.
అఙ్కే భరతమారోప్య పర్యపృచ్ఛత్సమాహితః..2.100.3..

క్వ ను తే.?భూత్పితా తాత యదరణ్యం త్వమాగతః.
న హి త్వం జీవతస్తస్య వనమాగన్తుమర్హసి..2.100.4..

చిరస్య బత పశ్యామి దూరాద్భరతమాగతమ్.
దుష్ప్రతీకమరణ్యే.?స్మిన్ కిం తాత వనమాగతః..2.100.5..

కచ్చిద్ధారయతే తాత రాజా యత్త్వమిహా.?గతః.
కచ్చిన్న దీన స్సహసా రాజా లోకాన్తరం గతః..2.100.6..

కచ్చిత్సౌమ్య న తే రాజ్యం భ్రష్టం బాలస్య శాశ్వతమ్.
కచ్చిచ్ఛుశ్రూషసే తాత పితరం సత్యవిక్రమమ్..2.100.7..

కచ్చిద్ధశరథో రాజా కుశలీ సత్యసంఙ్గరః.
రాజసూయాశ్వమేధానామాహర్తా ధర్మనిశ్చయః..2.100.8..

స కచ్చిద్బ్రాహ్మణో విద్వాన్ ధర్మనిత్యో మహాద్యుతిః.
ఇక్ష్వాకూణాముపాధ్యాయో యథావత్తాత పూజ్యతే..2.100.9..

సా తాత కచ్చిత్కౌసల్యా సుమిత్రా చ ప్రజావతీ.
సుఖినీ కచ్చిదార్యా చ దేవీ నన్దతి కైకయీ..2.100.10..

కచ్చిద్వినయసమ్పన్నః కులపుత్రో బహుశ్రుతః.
అనసూయురనుద్రష్టా సత్కృతస్తే పురోహితః..2.100.11..

కచ్చిదగ్నిషు తే యుక్తో విధిజ్ఞో మతిమానృజుః.
హుతం చ హోష్యమాణం చ కాలే వేదయతే సదా..2.100.12..

కచ్చిద్దేవాన్పిత్రూన్ మాత.?ర్గురూన్పితృసమానపి.
వృద్ధాంశ్చ తాత! వైద్యాంశ్చ బ్రహ్మాణాంశ్చాభిమన్యసే..2.100.13..

ఇష్వస్త్రవరసమ్పన్నమర్థశాస్త్ర విశారదమ్.
సుధన్వానముపాధ్యాయం కచ్చిత్త్వం తాత! మన్యసే..2.100.14..

కచ్చిదాత్మసమా శ్శూరా శ్శ్రుతవన్తో జితేన్ద్రియాః.
కులీనాశ్చేఙ్గితజ్ఞాశ్చ కృతాస్తే తాత! మన్త్రిణః..2.100.15..

మన్త్రో విజయమూలం హి రాజ్ఞాం భవతి రాఘవ.
సుసంవృతో మన్త్రధరైరమాత్యై శ్శాస్త్రకోవిదైః..2.100.16..

కచ్చిన్నిద్రావశం నైషీః కచ్చిత్కాలే ప్రబుదధ్యసే.
కచ్చిచ్చాపరరాత్రేషు చిన్తియస్యర్థనైపుణమ్..2.100.17..

కచ్చిన్మన్త్రయసే నైకః కచ్చిన్న బహుభిస్సహ.
కచ్చిత్తే మన్త్రితో మన్త్రో రాష్ట్రం న పరిధావతి..2.100.18..

కచ్చిదర్థం వినిశ్చిత్య లఘుమూలం మహోదయమ్.
క్షిప్రమారభసే కర్తుం న దీర్ఘయసి రాఘవ..2.100.19..

కచ్చిత్తు సుకృతాన్యేవ కృతరూపాణి వా పునః.
విదుస్తే సర్వకార్యాణి న కర్తవ్యాని పార్థివాః..2.100.20..

కచ్చిన్నతర్కైర్యుక్త్యా వా యే చాప్యపరికీర్తితాః.
త్వయా వా తవామాత్యైర్బుధ్యతే తాత మన్త్రితమ్..2.100.21..

కచ్చిత్సహస్రాన్మూర్ఖాణామేకమిచ్ఛసి పణ్డితమ్.
పణ్డితో హ్యర్థకృచ్ఛ్రేషు కుర్యాన్నిశ్రేయసం మహత్..2.100.22..

సహస్రాణ్యపి మూర్ఖాణాం యుద్యుపాస్తే మహీపతిః.
అథవాప్యయుతాన్యేవ నాస్తి తేషు సహాయతా..2.100.23..

ఏకో.?ప్యమాత్యో మేధావీ శూరో దక్షో విచక్షణః.
రాజానం రాజమాత్రం వా ప్రాపయేన్మహతీం శ్రియమ్..2.100.24..

కచ్చిన్ముఖ్యా మహాత్స్వేవ మధ్యమేషు చ మధ్యమాః.
జఘన్యాశ్చ జఘన్యేషు భృత్యాః కర్మసు యోజితాః..2.100.25..

అమాత్యానుపధాతీతాన్పితృపైతామహాఞ్ఛుచీన్.
శ్రేష్ఠాంఛ్రేష్ఠేషుకచ్చిత్వం నియోజయసి కర్మసు..2.100.26..

కచ్చిన్నోగ్రేణ దణ్డేన భృశముద్వేజితప్రజమ్.
రాష్ట్రం తవానుజానన్తి మన్త్రిణః కైకయీసుత..2.100.27..

కచ్చిత్త్వాం నావజానన్తి యాజకాః పతితం యథా.
ఉగ్రప్రతిగ్రహీతారం కామయానమివ స్త్రియః..2.100.28..

ఉపాయకుశలం వైద్యం భృత్యసందూషణే రతమ్.
శూరమైశ్వర్యకామం చ యో న హన్తి స హన్యతే..2.100.29..

కచ్చిద్ధృష్టశ్చ శూరశ్చ మతిమాన్ ధృతిమాన్ శుచిః.
కులీనశ్చానురక్తశ్చ దక్షస్సేనాపతిః కృతః..2.100.30..

బలవన్తశ్చ కచ్చిత్తే ముఖ్యా యుధ్దవిశారదాః.
దృష్టాపదానా విక్రాన్తాస్త్వయా సత్కృత్యమానితాః..2.100.31..

కచ్చిద్బలస్య భక్తం చ వేతనం చ యథోచితమ్.
సమ్ప్రాప్తకాలం దాతవ్యం దదాసి న విలమ్బసే..2.100.32..

కాలాతిక్రమణాచ్చైవ భక్తవేతనయోర్భృతాః.
భర్తుః కుప్యన్తి దుష్యన్తి సో.?నర్థ స్సుమహాన్ స్మృతః.. 2.100.33..

కచ్చిత్సర్వే.?నురక్తాస్త్వాం కులపుత్రాః ప్రధానతః.
కచ్చిత్ప్రాణాం స్తవార్థేషు సన్త్యజన్తి సమాహితాః..2.100.34..

కచ్చిజ్జానపదో విద్వాన్దక్షిణః ప్రతిభానవాన్.
యథోక్తవాదీ దూతస్తే కృతో భరత! పణ్డితః..2.100.35..

కచ్చిదష్టాదశాన్యేషు స్వపక్షే దశ పఞ్చ చ.
త్రిభిస్త్రిభిరవిజ్ఞాతైర్వేత్సి తీర్థాని చారకైః..2.100.36..

కచ్చిద్వ్యపాస్తానహితాన్ప్రతియాతాంశ్చ సర్వదా.
దుర్బలాననవజ్ఞాయ వర్తసే రిపుసూదన..2.100.37..

కచ్చిన్న లోకాయతికాన్బ్రాహ్మణాంస్తాత సేవసే..
అనర్థకుశలా హ్యేతే బాలాః పణ్డితమానినః..2.100.38..

ధర్మశాస్త్రేషు ముఖ్యేషు విద్యమానేషు దుర్బుధాః.
బుద్ధిమాన్వీక్షికీం ప్రాప్య నిరర్థం ప్రవదన్తి తే..2.100.39..

వీరైరధ్యుషితాం పూర్వమస్మాకం తాత! పూర్వకైః.
సత్యనామాం దృఢ ద్వారాం హస్త్యశ్వరథసఙ్కులామ్..2.100.40..
బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్వైశ్యై స్స్వకర్మనిరతైస్సదా.
జితేన్ద్రియైర్మహోత్సాహైర్వృతామార్యై స్సహస్రశః..2.100.41..
ప్రాసాదైర్వివిధాకారైర్వృతాం వైద్యజనాకులామ్.
కచ్చిత్సుముదితాం స్ఫీతామయోధ్యాం పరిరక్షసి..2.100.42..

కచ్చిచ్చిత్యశతైర్జుష్ట స్సునివిష్టజనాకులః.
దేవస్థానైః ప్రపాభిశ్చ తటాకైశ్చోపశోభితః..2.100.43..
ప్రహృష్టనరనారీకస్సమాజోత్సవశోభితః.
సుకృష్టసీమా పశుమాన్హింసాభిః పరివర్జితః..2.100.44..
అదేవమాతృకో రమ్య శ్శ్వాపదై: పరివర్జితః.
పరిత్యక్తో భయైస్సర్వైః ఖనిభిశ్చోపశోభితః..2.100.45..
వివర్జితో నరైః పాపైర్మమ పూర్వై స్సురక్షితః.
కచ్చిజ్జనపదస్స్ఫీతః సుఖం వసతి రాఘవ..2.100.46..

కచ్చిత్తే దయితాస్సర్వే కృషిగోరక్షజీవినః.
వార్తాయాం సంశ్రిత స్తాత! లోకో హి సుఖమేధతే..2.100.47..

తేషాం గుప్తిపరీహారైః కచ్చిత్తే భరణం కృతమ్.
రక్ష్యా హి రాజ్ఞా ధర్మేణ సర్వే విషయవాసినః..2.100.48..

కచ్చిస్త్రియ స్సాన్త్వయసి కచ్చిత్తాశ్చ సురక్షితాః.
కచ్చిన్న శ్రద్ధాస్యాసాం కచ్చిద్గుహ్యం న భాషసే..2.100.49..

కచ్చిన్నాగవనం గుప్తం కచ్చిత్తే సన్తి ధేనుకాః.
కచ్చిన్న గణికాశ్వానాం కుఞ్జరాణాం చ తృప్యసి..2.100.50..

కచ్చిద్దర్శయసే నిత్యం మనుష్యాణాం విభూషితమ్.
ఉత్థాయోత్థాయ పూర్వాహ్ణే రాజపుతత్ర మహాపథే..2.100.51..

కచ్చిన్న సర్వే కర్మాన్తాః ప్రత్యక్షాస్తే.?విశఙ్కయా.
సర్వే వా పునరుత్సృష్టా మధ్యమేవాత్ర కారణమ్..2.100.52..

కచ్చిత్సర్వాణి దుర్గాణి ధనధాన్యాయుధోదకైః.
యన్త్రేశ్చ పరిపూర్ణాని తథా శిల్పిధనుర్ధరైః..2.100.53..

ఆయస్తే విపులః కచ్చిత్కచ్చిదల్పతరో వ్యయః.
అపాత్రేషు న తే కచ్చిత్కోశో గచ్ఛతి రాఘవ..2.100.54..

దేవతార్థే చ పిత్రర్థేబ్రాహ్మణాభ్యాగతేషు చ.
యోధేషు మిత్రవర్గేషు కచ్చిద్గచ్ఛతి తే వ్యయః..2.100.55..

కచ్చిదార్యో విశుద్ధాత్మా క్షారిత శ్చాపరకర్మణా.
అపృష్ట శ్శాస్త్రకుశలైర్న లోభాద్వధ్యతే శుచిః..2.100.56..

గృహీతశ్చైవ పృష్టశ్చ కాలే దృష్టస్సకారణః.
కచ్చిన్న ముచ్యతే చోరో ధనలోభాన్నరర్షభ..2.100.57..

వ్యసనే కచ్చిదాఢ్యస్య దుర్గతస్య చ రాఘవ.
అర్థం విరాగాః పశ్యన్తి తవామాత్యా బహుశ్రుతాః..2.100.58..

యాని మిథ్యాభిశస్తానాం పతన్త్యశ్రూణి రాఘవ.
తాని పుత్రాన్పశూన్ఘ్నన్తి ప్రీత్యర్థమనుశాసతః..2.100.59..

కచ్చిద్వృద్ధాంశ్చ బాలాంశ్చ వైద్యాముఖ్యాంశ్చ రాఘవ.
దానేన మనసా వాచా త్రిభిరేతైర్బుభూషసే..2.100.60..

కచ్చిద్గురూంశ్చ వృద్ధాంశ్చ తాపసాన్ దేవతాతిథీన్.
చైత్యాంశ్చ సర్వాన్సిధ్దార్థాన్బ్రాహ్మణాంశ్చ నమస్యసి..2.100.61..

కచ్చిదర్థేన వా ధర్మమర్థం ధర్మేణ వా పునః.
ఉభౌ వా ప్రీతిలోభేన కామేన చ న బాధసే..2.100.62..

కచ్చిదర్థం చ ధర్మం చ కామం చ జయతాం వర.
విభజ్య కాలే కాలజ్ఞ సర్వాన్వరద సేవసే..2.100.63..

కచ్చిత్తే బ్రాహ్మణా శ్శర్మ సర్వశాస్త్రార్థకోవిదాః.
ఆశంసన్తే మహాప్రాజ్ఞ! పౌరజానపదైస్సహ..2.100.64..

నాస్తిక్యమనృతం క్రోధం ప్రమాదం దీర్ఘసూత్రతామ్.
అదర్శనం జ్ఞానవతామాలస్యం పఞ్చవృత్తితామ్..2.100.65..
ఏకచిన్తనమర్థానామనర్థజ్ఞైశ్చ మన్త్రణమ్.
నిశ్చితానామనారమ్భం మన్త్రస్యాపరిరక్షణమ్..2.100.66..
మఙ్గలాద్యప్రయోగం చ ప్రత్యుత్థానం చ సర్వతః.
కచ్చిత్వం వర్జయస్యేతాన్రాజదోషాంశ్చతుర్దశ..2.100.67..

దశపఞ్చచతుర్వర్గాన్సప్తవర్గం చ తత్త్వతః.
అష్టవర్గం త్రివర్గం చ విద్యాస్తిస్రశ్చ రాఘవ..2.100.68..
ఇన్ద్రియాణాం జయం బుద్ధ్యా షాడ్గుణ్యం దైవమానుషమ్.
కృత్యం వింశతివర్గం చ తథా ప్రకృతిమణ్డలమ్..2.100.69..
యాత్రాదణ్డవిధానం చ ద్వియోనీ సన్ధివిగ్రహౌ.
కచ్చిదేతాన్మహాప్రాజ్ఞ యథావదనుమన్యసే..2.100.70..

మన్త్రిభిస్త్వం యథోద్దిష్టైశ్చతుర్భిస్త్రిభిరేవ వా.
కచ్చిత్సమస్తైర్వ్యస్తైశ్చ మన్త్రం మన్త్రయసే మిథః ..2.100.71..

కచ్చిత్తే సఫలా వేదాః కచ్చిత్తే సఫలాః క్రియాః.
కచ్చిత్తే సఫలా దారాః కచ్చిత్తే సఫలం శ్రుతమ్..2.100.72..

కచ్చిదేషైవ తే బుద్ధిర్యథోక్తా మమ రాఘవ.
ఆయుష్యా చ యశస్యా చ ధర్మకామార్థ సంహితా..2.100.73..

యాం వృత్తిం వర్తతే తాతో యాం చ నః ప్రపితామహాః.
తాం వృత్తిం వర్తసే కచ్చిద్యాచ సత్పథగా శుభా..2.100.74..

కచ్చిత్స్వాదు కృతం భోజ్యమేకో నాశ్నాసి రాఘవ.
కచ్చిదాశంసమానేభ్యో మిత్రేభ్య స్సమ్ప్రయచ్ఛసి..2.100.75..

రాజా తు ధర్మేణ హి పాలయిత్వా
మహామతిర్దణ్డధరః ప్రజానామ్.
అవాప్య కత్స్నాం వసుధాం యథావ-
దితశ్చ్యుత స్స్వర్గముపైతి విద్వాన్..2.100.76..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే శతతమస్సర్గః.

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s