ముంగిలి » AyodhyaKaanda » అయోధ్యకాండ సర్గ 21

అయోధ్యకాండ సర్గ 21

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 21

తథా తు విలపన్తీం తాం కౌసల్యాం రామమాతరమ్.
ఉవాచ లక్ష్మణో దీనస్తత్కాలసదృశం వచ:..2.21.1..

న రోచతే మమాప్యేతదార్యే యద్రాఘవో వనమ్.
త్యక్త్వా రాజ్యశ్రియం గచ్ఛేత్ స్త్రియా వాక్యవశం గత:..2.21.2..

విపరీతశ్చ వృద్ధశ్చ విషయైశ్చ ప్రధర్షిత:.
నృప: కిమివ న బ్రూయాచ్చోద్యమానస్సమన్మథ: ..2.21.3..

నాస్యాపరాధం పశ్యామి నాపి దోషం తథావిధమ్ .
యేన నిర్వాస్యతే రాష్ట్రాద్వనవాసాయ రాఘవ:..2.21.4..

న తం పశ్యామ్యహం లోకే పరోక్షమపి యో నర:.
స్వమిత్రో.?పి నిరస్తో.?పి యో.?స్య దోషముదాహరేత్..2.21.5..

దేవకల్పమృజుం దాన్తం రిపూణామపి వత్సలమ్.
అవేక్షమాణ: కో ధర్మం త్యజేత్పుత్రమకారణాత్..2.21.6..

తదిదం వచనం రాజ్ఞ:పునర్బాల్యముపేయుష:.
పుత్ర: కో హృదయే కుర్యాద్రాజవృత్తమనుస్మరన్..2.21.7..

యావదేవ న జానాతి కశ్చిదర్థమిమం నర:.
తావదేవ మయా సార్ధమాత్మస్థం కురు శాసనమ్..2.21.8..

మయా పార్శ్వే సధనుషా తవ గుప్తస్య రాఘవ!.
క స్సమర్థో.?ధికం కర్తుం కృతాన్తస్యేవ తిష్ఠత:..2.21.9..

నిర్మనుష్యామిమాం కృత్స్నామయోధ్యాం మనుజర్షభ!.
కరిష్యామి శరైస్తీక్ష్ణైర్యది స్థాస్యతి విప్రియే..2.21.10..

భరతస్యాథ పక్ష్యో వా యో వా.?స్య హితమిచ్ఛతి .
సర్వానేతాన్వధిష్యామి మృదుర్హి పరిభూయతే..2.21.11..

ప్రోత్సాహితో.?యం కైకేయ్యా స దుష్టో యది న: పితా.
అమిత్రభూతో నిస్సఙ్గం వధ్యతాం బధ్యతామపి..2.21.12..

గురోరప్యవలిప్తస్య కార్యాకార్యమజానత:.
ఉత్పథం ప్రతిపన్నస్య కార్యం భవతి శాసనమ్..2.21.13..

బలమేష కిమాశ్రిత్య హేతుం వాపురుషర్షభ!.
దాతుమిచ్ఛతి కైకేయ్యై రాజ్యం స్థితమిదం తవ..2.21.14..

త్వయా చైవ మయా చైవ కృత్వా వైరమనుత్తమమ్.
కా.?స్య శక్తిశ్శ్రియం దాతుం భరతాయారిశాసన!..2.21.15..

అనురక్తో.?స్మి భావేన భ్రాతరం దేవి తత్త్వత:.
సత్యేన ధనుషా చైవ దత్తేనేష్టేన తే శపే..2.21.16..

దీప్తమగ్నిమరణ్యం వా యది రామ: ప్రవేక్ష్యతి.
ప్రవిష్టం తత్ర మాం దేవి! త్వం పూర్వమవధారయ..2.21.17..

హరామి వీర్యాద్దుఃఖం తే తమ స్సూర్య ఇవోదిత:.
దేవీ పశ్యతు మే వీర్యం రాఘవశ్చైవ పశ్యతు..2.21.18..

ఏతత్తు వచనం శ్రుత్వా లక్ష్మణస్య మహాత్మన:.
ఉవాచ రామం కౌసల్యా రుదన్తీ శోకలాలసా..2.21.19..

భ్రాతుస్తే వదత: పుత్ర! లక్ష్మణస్య శ్రుతం త్వయా.
యదత్రానన్తరం కార్యం కురుష్వ యది రోచతే..2.21.20..

న చాధర్మ్యం వచ శ్శృత్వా సపత్న్యా మమ భాషితమ్.
విహాయ శోకసన్తప్తాం గన్తుమర్హసి మామిత:..2.21.21..

ధర్మజ్ఞ! యది ధర్మిష్ఠో ధర్మం చరితుమిచ్ఛసి.
శుశ్రూష మామిహస్థస్త్వం చర ధర్మమనుత్తమమ్..2.21.22..

శుశ్రూషుర్జననీం పుత్ర! స్వగృహే నియతో వసన్.
పరేణ తపసా యుక్తః కాశ్యపస్త్రిదివం గత:..2.21.23..

యథైవ రాజా పూజ్యస్తే గౌరవేణ తథా.?స్మ్యహమ్.
త్వాం నాహమనుజానామి న గన్తవ్యమితో వనమ్..2.21.24..

త్వద్వియోగాన్న మే కార్యం జీవితేన సుఖేన వా.
త్వయా సహ మమ శ్రేయస్తృణానామపి భక్షణమ్..2.21.25..

యది త్వం యాస్యసి వనం త్యక్త్వా మాం శోకలాలసామ్.
అహం ప్రాయమిహాసిష్యే న హి శక్ష్యామి జీవితుమ్..2.21.26..

తతస్త్వం ప్రాప్స్యసే పుత్ర! నిరయం లోకవిశ్రుతమ్.
బ్రహ్మహత్యామివాధర్మాత్సముద్ర స్సరితాం పతి:..2.21.27..

విలపన్తీం తథా దీనాం కౌసల్యాం జననీం తత:.
ఉవాచ రామో ధర్మాత్మా వచనం ధర్మసంహితమ్..2.21.28..

నాస్తి శక్తి: పితుర్వాక్యం సమతిక్రమితుం మమ.
ప్రసాదయే త్వాం శిరసా గన్తుమిచ్ఛామ్యహం వనమ్..2.21.29..

ఋషిణా చ పితుర్వాక్యం కుర్వతా వ్రతచారిణా.
గౌర్హతా జానతా ధర్మం కణ్డునా.?పి విపశ్చితా..2.21.30..

అస్మాకం చ కులే పూర్వం సగరస్యాజ్ఞయా పితు:.
ఖనద్భిస్సాగరైర్భూమిమవాప్తస్సుమహాన్వధ:..2.21.31..

జామద్గ్న్యేన రామేణ రేణుకా జననీ స్వయమ్.
కృత్తా పరశునా.?రణ్యే పితుర్వచనకారిణా..2.21.32..

ఏతైరన్యైశ్చ బహుభిర్దేవి! దేవసమై: కృతమ్.
పితుర్వచనమక్లీబం కరిష్యామి పితుర్హితమ్..2.21.33..

న ఖల్వేతన్మయైకేన క్రియతే పితృశాసనమ్.
ఏతైరపి కృతం దేవి! యే మయా తవ కీర్తితా:..2.21.34..

నాహం ధర్మమపూర్వం తే ప్రతికూలం ప్రవర్తయే.
పూర్వైరయమభిప్రేతో గతో మార్గో.?నుగమ్యతే..2.21.35..

తదేతత్తు మయా కార్యం క్రియతే భువి నాన్యథా.
పితుర్హి వచనం కుర్వన్న కశ్చిన్నామ హీయతే..2.21.36..

తామేవముక్త్వా జననీం లక్ష్మణం పునరబ్రవీత్ .
వాక్యం వాక్యవిదాం శ్రేష్ఠశ్శ్రేష్ఠస్సర్వధనుష్మతామ్..2.21.37..

తవ లక్ష్మణ! జానామి మయి స్నేహమనుత్తమమ్.
విక్రమం చైవ సత్త్వం చ తేజశ్చ సుదురాసదమ్..2.21.38..

మమ మాతుర్మహద్దు:ఖమతులం శుభలక్షణ!.
అభిప్రాయమవిజ్ఞాయ సత్యస్య చ శమస్య చ..2.21.39..

ధర్మో హి పరమో లోకే ధర్మే సత్యం ప్రతిష్ఠితమ్.
ధర్మసంశ్రితమేతచ్చ పితుర్వచనముత్తమమ్..2.21.40..

సంశ్రుత్య చ పితుర్వాక్యం మాతుర్వా బ్రాహ్మణస్య వా.
న కర్తవ్యం వృథా వీర! ధర్మమాశ్రిత్య తిష్ఠతా..2.21.41..

సో.?హం న శక్ష్యామి పితుర్నియోగమతివర్తితుమ్.
పితుర్హివచనాద్వీర! కైకేయ్యా.?హం ప్రచోదిత:..2.21.42..

తదేతాం విసృజానార్యాం క్షత్రధర్మాశ్రితాం మతిమ్.
ధర్మమాశ్రయ మా తైక్ష్ణ్యం మద్బుద్ధిరనుగమ్యతామ్..2.21.43..

తమేవముత్త్వా సౌహార్దాద్భ్రాతరం లక్ష్మణాగ్రజః.
ఉవాచ భూయ: కౌసల్యాం ప్రాఞ్జలిశ్శిరసానత:..2.21.44..

అనుమన్యస్వ మాం దేవి! గమిష్యన్తమితో వనమ్.
శాపితా.?సి మమ ప్రాణై: కురు స్వస్త్యయనాని మే..2.21.45..

తీర్ణప్రతిజ్ఞశ్చ వనాత్పునరేష్యామ్యహం పురీమ్.
యయాతిరివ రాజర్షి:పురా హిత్వా పునర్దివమ్..2.21.46..

శోకస్సన్ధార్యతాం మాత! ర్హృదయే సాధు మా శుచ:.
వనవాసాదిహైష్యామి పున: కృత్వా పితుర్వచ:..2.21.47..

త్వయా మయా చ వైదేహ్యా లక్ష్మణేన సుమిత్రయా.
పితుర్నియోగే స్థాతవ్యమేష ధర్మస్సనాతన:..2.21.48..

అమ్బ! సంహృత్య సమ్భారాన్ దు:ఖం హృది నిగృహ్య చ.
వనవాసకృతా బుద్ధిర్మమ ధర్మ్యా.?ను వర్త్యతామ్..2.21.49..

ఏతద్వచస్తస్య నిశమ్య మాతా
సుధర్మ్యమవ్యగ్రమవిక్లబం చ .
మృతేవ సంజ్ఞాం ప్రతిలభ్య దేవీ
సమీక్ష్య రామం పునరిత్యువాచ..2.21.50..

యథైవ తే పుత్ర! పితా తథా.?హం
గురు స్స్వధర్మేణ సుహృత్తయా చ.
న త్వా.?నుజానామి న మాం విహాయ
సుదు:ఖితామర్హసి గన్తుమేవమ్..2.21.51..

కిం జీవితేనేహ వినా త్వయా మే
లోకేన వా కిం స్వధయా.?మృతేన.
శ్రేయో ముహూర్తం తవ సన్నిధానం
మమేహ కృత్స్నాదపి జీవలోకాత్..2.21.52..

నరైరివోల్కాభిరపోహ్యమానో
మహాగజో.?ధ్వానమనుప్రవిష్ట:.
భూయ: ప్రజజ్వాల విలాపమేవం
నిశమ్య రామ: కరుణం జనన్యా:..2.21.53..

న మాతరం చైవ విసంజ్ఞకల్పా
మార్తం చ సౌమిత్రిమభిప్రతప్తమ్.
ధర్మే స్థితో ధర్మ్యమువాచ వాక్యం
యథా స ఏవార్హతి తత్ర వక్తుమ్..2.21.54..

అహం హి తే లక్ష్మణ! నిత్యమేవ
జానామి భక్తిం చ పరాక్రమం చ.
మమ త్వభిప్రాయమసన్నిరీక్ష్య
మాత్రా సహాభ్యర్దసి మాం సుదు:ఖమ్..2.21.55..

ధర్మార్థకామా: ఖలు తాత! లోకే
సమీక్షితా ధర్మఫలోదయేషు.
తే తత్ర సర్వే స్యురసంశయం మే
భార్యేవ వశ్యా.?భిమతా సుపుత్రా..2.21.56..

యస్మింస్తు సర్వే స్యురసన్నివిష్టా
ధర్మో యత స్స్యాత్తదుపక్రమేత .
ద్వేష్యో భవత్యర్థపరో హి లోకే
కామాత్మతా ఖల్వపి న ప్రశస్తా ..2.21.57..

గురుశ్చ రాజా చ పితా చ వృద్ధ:
క్రోధాత్ప్రహర్షాద్యది వా.?పి కామాత్.
యద్వ్యాదిశేత్కార్యమవేక్ష్య ధర్మం
కస్తన్న కుర్యాదనృశంసవృత్తిః.2.21.58..

స వై న శక్నోమి పితు: ప్రతిజ్ఞా-
మిమామకర్తుం సకలాం యథావత్.
స హ్యావయోస్తాత! గురుర్నియోగే
దేవ్యాశ్చ భర్తా స గతి స్సధర్మ:..2.21.59..

తస్మిన్పునర్జీవతి ధర్మరాజే
విశేషతస్స్వే పథి వర్తమానే.
దేవీ మయా సార్ధమితో.?పగచ్ఛేత్
కథం స్విదన్యా విధవేవ నారీ ..2.21.60..

సా మా.?నుమన్యస్వ వనం వ్రజన్తం
కురుష్వ న స్స్వస్త్యయనాని దేవి!.
యథా సమాప్తే పునరావ్రజేయం
యథా హి సత్యేన పునర్యయాతి:..2.21.61..

యశో హ్యహం కేవలరాజ్యకారణా
న్న పృష్ఠత: కర్తుమలం మహోదయమ్.
అదీర్ఘకాలే న తు దేవి! జీవితే
వృణే.?వరామద్య మహీమధర్మత:..2.21.62..

ప్రసాదయన్నరవృషభ స్సమాతరం
పరాక్రమాజ్జిగమిషురేవ దణ్డకాన్.
అథానుజం భృశమనుశాస్య దర్శనం
చకార తాం హృది జననీం ప్రదక్షిణమ్..2.21.63..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే ఏకవింశస్సర్గ:..

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ట్విటర్ చిత్రం

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s