అయోధ్యకాండ సర్గ 28

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 28

స ఏవం బ్రువతీం సీతాం ధర్మజ్ఞో ధర్మవత్సలః.
న నేతుం కురుతే బుద్ధిం వనే దుఃఖాని చిన్తయన్..2.28.1..

సాన్త్వయిత్వా పునస్తాం తు బాష్పదూషితలోచనామ్.
నివర్తనార్థే ధర్మాత్మా వాక్యమేతదువాచ హ..2.28.2..

సీతే మహాకులీనా.?సి ధర్మే చ నిరతా సదా.
ఇహా.?చర స్వధర్మం త్వం మే యథా మనసస్సుఖమ్..2.28.3..

సీతే! యథా త్వాం వక్ష్యామి తథా కార్యం త్వయా.?బలే.
వనే హి బహవో దోషా వదతస్తాన్నిబోధ మే..2.28.4..

సీతే! విముచ్యతామేషా వనవాసకృతా మతిః.
బహుదోషం హి కాన్తారం వనమిత్యభిధీయతే..2.28.5..

హితబుద్ధ్యా ఖలు వచో మయైతదభిధీయతే.
సదా సుఖం న జానామి దుఃఖమేవ సదా వనమ్..2.28.6..

గిరినిర్ఝరసమ్భూతా గిరికన్దర వాసినామ్ .
సింహానాం నినదా దుఃఖా శ్శ్రోతుం దుఃఖమతో వనమ్ ..2.28.7..

క్రీడమానాశ్చ విస్రబ్ధా మత్తా శ్శూన్యే మహామృగాః .
దృష్ట్వా సమభివర్తన్తే సీతే దుఃఖమతో వనమ్ ..2.28.8..

సగ్రాహా స్సరితశ్చైవ పఙ్కవత్యస్సు దుస్తరాః.
మత్తైరపి గజైర్నిత్యమతో దుఃఖతరం వనమ్. ..2.28.9..

లతాకణ్టకసఙ్కీర్ణాః కృకవాకూపనాదితాః.
నిరపాశ్చ సుదుర్గాశ్చ మార్గా దుఃఖమతో వనమ్..2.28.10..

సుప్యతే పర్ణశయ్యాసు స్వయం భగ్నాసు భూతలే .
రాత్రిషు శ్రమఖిన్నేన తస్మాద్దు:ఖతరం వనమ్ ..2.28.11..

అహోరాత్రం చ సన్తోషః కర్తవ్యో నియతాత్మనా .
ఫలైర్వృక్షావపతితై స్సీతే దుఃఖమతో వనమ్. ..2.28.12..

ఉపవాసశ్చ కర్తవ్యో యథా ప్రాణేన మైథిలి! .
జటాభారశ్చ కర్తవ్యో వల్కలామ్బరధారిణా ..2.28.13..

దేవతానాం పిత్రూణాం కర్తవ్యం విధిపూర్వకమ్ .
ప్రాప్తానామతిథీనాం చ నిత్యశః ప్రతిపూజనమ్ ..2.28.14..

కార్యస్త్రిరభిషేకశ్చ కాలే కాలే చ నిత్యశః .
చరతా నియమేనైవ తస్మాద్ధుఃఖతరం వనమ్..2.28.15..

అపహారశ్చ కర్తవ్యః కుసుమై స్స్వయమాహృతైః.
ఆర్షేణ విధినా వేద్యాం బాలే! దుఃఖమతో వనమ్ ..2.28.16..

యథాలబ్ధేన కర్తవ్యః సన్తోషస్తేన మైథిలి !.
యతాహారైర్వనచరై ర్నిత్యం దుఃఖమతో వనమ్ ..2.28.17..

అతీవ వాతాస్తిమిరం బుభుక్షా చాత్ర నిత్యశః .
భయాని చ మహాన్త్యత్ర తతో దుఃఖతరం వనమ్ ..2.28.18..

సరీసృపాశ్చ బహవో బహురూపాశ్చ భామిని!.
చరన్తి పృథివీం దర్పాత్తతో దుఃఖతరం వనమ్..2.28.19..

నదీ నిలయనా స్సర్పా నదీ కుటిలగామినః .
తిషఠ్న్త్యావృత్య పన్థానం తతో దుఃఖతరం వనమ్. …2.28.20..

పతఙ్గా వృశ్చికాః కీటా దంశాశ్చ మశకై స్సహ .
బాధన్తే నిత్యమబలే సర్వం దుఃఖమతో వనమ్ ..2.28.21..

ద్రుమాః కణ్టకినశ్చైవ కుశా: కాశాశ్చ భామిని! .
వనే వ్యాకులశాఖాగ్రాస్తేన దుఃఖతరం వనమ్ ..2.28.22..

కాయక్లేశాశ్చ బహవో భయాని వివిధాని చ .
అరణ్యవాసే వసతో దుఃఖమేవ తతో వనమ్ ..2.28.23..

క్రోధలోభౌ విమోక్తవ్యౌ కర్తవ్యా తపసే మతిః .
న భేతవ్యం చ భేతవ్యే నిత్యం దుఃఖమతో వనమ్ ..2.28.24..

తదలం తే వనం గత్వా క్షమం న హి వనం తవ.
విమృశన్నిహ పశ్యామి బహుదోషతరం వనమ్..2.28.25..

వనన్తు నేతుం న కృతా మతిస్తదా
బభూవ రామేణ యదా మహాత్మనా.
న తస్య సీతా వచనం చకార త-
త్తతో.?బ్రవీద్రామమిదం సుదుఃఖితా..2.28.26..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే అష్టావింశస్సర్గః ..

అయోధ్యకాండ సర్గ 27

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 27

ఏవముక్తా తు వైదేహీ ప్రియార్హా ప్రియవాదినీ.
ప్రణయాదేవ సంక్రుద్ధా భర్తారమిదమబ్రవీత్ ..2.27.1..

కిమిదం భాషసే రామ! వాక్యం లఘుతయా ధ్రువమ్.
త్వయా యదపహాస్యం మే శ్రుత్వా నరవరాత్మజ !..2.27.2..

ఆర్యపుత్ర పితా మాతా భ్రాతా పుత్రస్తథా స్నుషా.
స్వాని పుణ్యాని భుఞ్జానా: స్వం స్వం భాగ్యముపాసతే..2.27.3..

భర్తుర్భాగ్యం తు భార్యైకా ప్రాప్నోతి పురుషర్షభ! .
అతశ్చైవాహమాదిష్టా వనే వస్తవ్యమిత్యపి..2.27.4..

న పితా నాత్మజో నాత్మా న మాతా న సఖీజన:.
ఇహ ప్రేత్య చ నారీణాం పతిరేకో గతిస్సదా..2.27.5..

యది త్వం ప్రస్థితో దుర్గం వనమద్యైవ రాఘవ!.
అగ్రతస్తే గమిష్యామి మృద్నన్తీ కుశకణ్టకాన్..2.27.6..

ఈర్ష్యారోషౌ బహిష్కృత్య భుక్తశేషమివోదకమ్.
నయ మాం వీర! విస్రబ్ధ: పాపం మయి న విద్యతే..2.27.7..

ప్రాసాదాగ్రైర్విమానైర్వా వైహాయసగతేన వా.
సర్వావస్థాగతా భర్తు: పాదచ్ఛాయా విశిష్యతే..2.27.8..

అనుశిష్టా.?స్మి మాత్రా చ పిత్రా చ వివిధాశ్రయమ్.
నా.?స్మి సమ్ప్రతి వక్తవ్యా వర్తితవ్యం యథా మయా..2.27.9..

అహం దుర్గం గమిష్యామి వనం పురుషవర్జితమ్.
నానామృగగణాకీర్ణం శార్దూలవృకసేవితమ్..2.27.10..

సుఖం వనే నివత్స్యామి యథైవ భవనే పితు:.
అచిన్తయన్తీ త్రీన్లోకాంశ్చ్చిన్తయన్తీ పతివ్రతమ్..2.27.11..

శుశ్రూషమాణా తే నిత్యం నియతా బ్రహ్మచారిణీ.
సహ రంస్యే త్వయా వీర! వనేషు మధుగన్ధిషు..2.27.12..

త్వం హి శక్తో వనే కర్తుం రామ! సమ్పరిపాలనమ్.
అన్యస్యాపి జనస్యేహ కిం పునర్మమ మానద!..2.27.13..

సహ త్వయా గమిష్యామి వనమద్య న సంశయ:.
నాహం శక్యా మహాభాగ! నివర్తయితుముద్యతా..2.27.14..

ఫలమూలాశనా నిత్యం భవిష్యామి న సంశయ:.
న తే దు:ఖం కరిష్యామి నివసన్తీ సహ త్వయా..2.27.15..

ఇచ్ఛామి సరితశ్శైలాన్పల్వలాని వనాని చ .
ద్రష్టుం సర్వత్ర నిర్భీతా త్వయా నాథేన ధీమతా..2.27.16..

హంసకారణ్డవాకీర్ణా: పద్మినీస్సాధుపుష్పితా:.
ఇచ్ఛేయం సుఖినీ ద్రష్టుం త్వయా వీరేణ సఙ్గతా..2.27.18..

అభిషేకం కరిష్యామి తాసు నిత్యం యతవ్రతా.
సహ త్వయా విశాలాక్ష! రంస్యే పరమనన్దినీ ..2.27.18..

ఏవం వర్షసహస్రాణాం శతం వా.?హం త్వయా సహ.
వ్యతిక్రమం న వేత్స్యామి స్వర్గో.?పి న హి మే మత:..2.27.19..

స్వర్గే.?పి చ వినా వాసో భవితా యది రాఘవ .
త్వయా మమ నరవ్యాఘ్ర! నాహం తమపి రోచయే ..2.27.20..

అహం గమిష్యామి వనం సుదుర్గమం
మృగాయుతం వానరవారణైర్యుతమ్.
వనే నివత్స్యామి యథా పితుర్గృహే
తవైవ పాదావుపగృహ్య సంయతా..2.27.21..

అనన్యభావామనురక్తచేతసం
త్వయా వియుక్తాం మరణాయనిశ్చితామ్.
నయస్వ మాం సాధు కురుష్వ యాచనామ్
న తే మయా.?తో గురుతా భవిష్యతి..2.27.22..

తథా బ్రువాణామపి ధర్మవత్సలో
న చ స్మ సీతాం నృవరో నినీషతి.
ఉవాచ చైనాం బహు సన్నివర్తనే
వనే నివాసస్య చ దుఃఖితాం ప్రతి..2.27.23..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే సప్తవింశస్సర్గః ..

అయోధ్యకాండ సర్గ 26

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 26

అభివాద్య చ కౌసల్యాం రామ స్సంప్రస్థితో వనమ్.
కృతస్వస్త్యయనో మాత్రా ధర్మిష్ఠే వర్త్మని స్థితః..2.26.1..
విరాజయన్రాజసుతో రాజమార్గం నరైర్వృతమ్ .
హృదయాన్యామమన్థేవ జనస్య గుణవత్తయా ..2.26.2..

వైదేహీ చాపి తత్సర్వం న శుశ్రావ తపస్వినీ.
తదేవ హృది తస్యాశ్చ యౌవరాజ్యాభిషేచనమ్..2.26.3..

దేవకార్యం స్వయం కృత్వా కృతజ్ఞా హృష్టచేతనా.
అభిజ్ఞా రాజధర్మాణాం రాజపుత్రం ప్రతీక్షతే..2.26.4..

ప్రవివేశాథ రామస్తు స్వం వేశ్మ సువిభూషితమ్ .
ప్రహృష్టజనసమ్పూర్ణం హ్రియా కిఞ్చిదవాఙ్ముఖః ..2.26.5..

అథ సీతా సముత్పత్య వేపమానా చ తం పతిమ్ .
అపశ్యచ్ఛోకసన్తప్తం చిన్తావ్యాకులితేన్ద్రియమ్ ..2.26.6..

తాం దృష్ట్వా స హి ధర్మాత్మా న శశాక మనోగతమ్ .
తం శోకం రాఘవః సోఢుం తతో వివృతతాం గతః ..2.26.7..

వివర్ణవదనం దృష్ట్వా తం ప్రస్విన్నమమర్షణమ్.
ఆహ దుఃఖాభిసన్తప్తా కిమిదానీమిదం ప్రభో!..2.26.8..

అద్య బార్హస్పత శ్శ్రీమాన్యుక్తః పుష్యో.?ను రాఘవ .
ప్రోచ్యతే బ్రాహ్మణైః ప్రాజ్ఞైః కేన త్వమసి దుర్మనాః ..2.26.9..

న తే శతశలాకేన జలఫేననిభేన చ .
ఆవృతం వదనం వల్గు ఛత్రేణాపి విరాజతే ..2.26.10..

వ్యజనాభ్యాం చ ముఖ్యాభ్యాం శతపత్రనిభేక్షణమ్ .
చన్ద్రహంస ప్రకాశాభ్యాం వీజ్యతే న తవాననమ్ ..2.26.11..

వాగ్మినో వన్దినశ్చాపి ప్రహృష్టాస్త్వాం నరర్షభ.
స్తువన్తో నాత్ర దృశ్యన్తే మఙ్గలైః స్సూతమాగధాః..2.26.12..

న తే క్షౌద్రం చ దధి చ బ్రాహ్మణా వేదపారగాః .
మూర్ధ్ని మూర్ధాభిషిక్తస్య దదతి స్మ విధానతః ..2.26.13..

న త్వాం ప్రకృతయ స్సర్వా శ్శ్రేణీముఖ్యాశ్చ భూషితాః .
అనువ్రజితుమిచ్ఛన్తి పౌరజానపదాస్తథా..2.26.14..

చతుర్భిర్వేగసమ్పన్నైర్హయైః కాఞ్చనభూషితైః .
ముఖ్యః పుష్యరథో యుక్తః కిం న గచ్ఛతి తే.?గ్రతః ..2.26.15..

హస్తీ చాగ్రత శ్శ్రీమాం స్తవ లక్షణపూజితః .
ప్రయాణే లక్ష్యతే వీర! కృష్ణమేఘగిరి ప్రభః ..2.26.16..

న చ కాఞ్చనచిత్రం తే పశ్యామి ప్రియదర్శన! .
భద్రాసనం పురస్కృత్య యాన్తం వీర పురస్కృతమ్ ..2.26.17..

అభిషేకో యథా సజ్జః కిమిదానీమిదం తవ .
అపూర్వో ముఖవర్ణశ్చ న ప్రహర్షశ్చ లక్ష్యతే ..2.26.18..

ఇతీవ విలపన్తీం తాం ప్రోవాచ రఘునన్దనః .
సీతే! తత్ర భవాంస్తాతః ప్రవ్రాజయతి మాం వనమ్ ..2.26.19..

కులే మహతి సమ్భూతే ధర్మజ్ఞే ధర్మచారిణి !.
శృణు జానకి! యేనేదం క్రమేణాభ్యాగతం మమ…2.26.20..

రాజ్ఞా సత్యప్రతిజ్ఞేన పిత్రా దశరథేన చ .
కైకేయ్యై మమ మాత్రే తు పురా దత్తౌ మహావరౌ ..2.26.21..

తయా.?ద్య మమ సజ్జే.?స్మిన్నభిషేకే నృపోద్యతే .
ప్రచోదిత స్స సమయో ధర్మేణ ప్రతినిర్జితః..2.26.22..

చతుర్దశ హి వర్షాణి వస్తవ్యం దణ్డకే మయా .
పిత్రా మే భరతశ్చాపి యౌవరాజ్యే నియోజితః ..2.26.23..

సో.?హం త్వామాగతో ద్రష్టుం ప్రస్థితో విజనం వనమ్ .
భరతస్య సమీపే తు నాహం కథ్యః కదాచన ..2.26.24..
బుద్ధియుక్తా హి పురుషా న సహన్తే పరస్తవమ్ .
తస్మాన్నతే గుణాః కథ్యా భరతస్యాగ్రతో మమ ..2.26.25..

నాపి త్వం తేన భర్తవ్యా విశేషేణ కదాచన .
అనుకూలతయా శక్యం సమీపే త్వస్య వర్తితుమ్ ..2.26.26..

తస్మై దత్తం నృపతినా యౌవరాజ్యం సనాతనమ్ .
స ప్రసాద్యస్త్వయా సీతే! నృపతిశ్చ విశేషతః ..2.26.27..

అహం చాపి ప్రతిజ్ఞాం తాం గురోస్సమనుపాలయన్.
వనమద్యైవ యాస్యామి స్థిరా భవ మనస్వినీ! ..2.26.28..

యాతే చ మయి కల్యాణి వనం మునినిషేవితమ్.
వ్రతోపవాసపరయా భవితవ్యం త్వయా.?నఘే. ..2.26.29..

కాల్యముత్థాయ దేవానాం కృత్వా పూజాం యథావిధి .
వన్దితవ్యో దశరథః పితా మమ నరేశ్వరః ..2.26.30..

మాతా చ మమ కౌసల్యా వృద్ధా సన్తాపకర్శితా.
ధర్మమేవాగ్రతః కృత్వా త్వత్త స్సమ్మానమర్హతి..2.27.31..

వన్దితవ్యాశ్చ తే నిత్యం యా శ్శేషా మమ మాతరః .
స్నేహ ప్రణయసమ్భోగై స్సమా హి మమ మాతరః ..2.26.32..

భ్రాతృపుత్రసమౌ చాపి ద్రష్టవ్యౌ చ విశేషతః .
త్వయా భరతశత్రుఘ్నౌ ప్రాణైః ప్రియతరౌ మమ ..2.26.33..

విప్రియం న చ కర్తవ్యం భరతస్య కదాచన.
స హి రాజా ప్రభుశ్చైవ దేశస్య చ కులస్య చ ..2.26.34..

ఆరాధితా హి శీలేన ప్రయత్నైశ్చోపసేవితాః.
రాజాన స్సమ్ప్రసీదన్తి కుప్యన్తిచ విపర్యయే ..2.2.35..

ఔరసానపి పుత్రాన్హి త్యజన్త్యహితకారిణః .
సమర్థాన్సమ్ప్రగృహ్ణన్తి జనానపి నరాధిపాః ..2.26.35..

సా త్వం వసేహ కల్యాణి! రాజ్ఞస్సమనువర్తినీ .
భరతస్య రతా ధర్మే సత్యవ్రతపరాయణా ..2.26.36..

అహం గమిష్యామి మహావనం ప్రియే!
త్వయా హి వస్తవ్యమిహైవ భామిని!.
యథా వ్యలీకం కురుషే న కస్య చి-
త్తథా త్వయా కార్యమిదం వచో మమ..2.26.37..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే షడ్వింశస్సర్గః ..

అయోధ్యకాండ సర్గ 25

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 25

సా.?వనీయ తమాయాసముపస్పృశ్య జలం శుచి:.
చకార మాతా రామస్య మఙ్గలాని మనస్వినీ..2.25.1..

న శక్యసే వారయితుం గచ్ఛేదానీం రఘూత్తమ .
శీఘ్రం చ వినివర్తస్వ వర్తస్వ చ సతాం క్రమే..2.25.2..

యం పాలయసి ధర్మం త్వం ధృత్యా చ నియమేన చ.
స వై రాఘవశార్దూల! ధర్మస్త్వామభిరక్షతు ..2.25.3..

యేభ్య: ప్రణమసే పుత్ర! చైత్యేష్వాయతనేషు చ.
తే చ త్వామభిరక్షన్తు వనే సహ మహర్షిభి:..2.25.4..

యాని దత్తాని తే.?స్త్రాణి విశ్వామిత్రేణ ధీమతా.
తాని త్వామభిరక్షన్తు గుణైస్సముదితం సదా..2.25.5..

పితృశుశ్రూషయా పుత్ర! మాతృశుశ్రూషయా తథా.
సత్యేన చ మహాబాహో! చిరం జీవాభిరక్షిత:..2.25.6..

సమిత్కుశ పవిత్రాణి వేద్యశ్చాయతనాని చ.
స్థణ్డిలాని విచిత్రాణి శైలా వృక్షా: క్షుపా హ్రదా:..2.25.7..
పతఙ్గా: పన్నగాస్సింహాస్త్వాం రక్షన్తు నరోత్తమ .

స్వస్తిసాధ్యాశ్చ విశ్వే చ మరుతశ్చ మహర్షయ:.
స్వస్తి ధాతా విధాతా చ స్వస్తి పూషా భగో.?ర్యమా..2.25.8..
లోకపాలాశ్చ తే సర్వే వాసవప్రముఖాస్తథా.

ఋతవశ్చైవ పక్షాశ్చ మాసా స్సంవత్సరా: క్షపా:..2.25.9..
దినాని చ ముహూర్తాశ్చ స్వస్తి కుర్వన్తు తే సదా.

స్మృతిర్ధృతిశ్చ ధర్మశ్చ పాతు త్వాం పుత్ర! సర్వత:..2.25.10..
స్కన్దశ్చ భగవాన్దేవ స్సోమశ్చ స బృహస్పతి:.
సప్తర్షయో నారదశ్చ తే త్వాం రక్షన్తు సర్వత:..2.25.11..

యాశ్చాపి సర్వతస్సిధ్దా దిశశ్చ సదిగీశ్వరా:.
స్తుతా మయా వనే తస్మిన్పాన్తు త్వాం పుత్ర! నిత్యశ: ..2.25.12..

శైలాస్సర్వే సముద్రాశ్చ రాజా వరుణ ఏవ చ.
ద్యౌరన్తరిక్షం పృథివీ నద్యస్సర్వాస్తథైవ చ..2.25.13..
నక్షత్రాణి చ సర్వాణి గ్రహాశ్చ సహదేవతా: .
అహోరాత్రే తథా సన్ధ్యే పాన్తు త్వాం వనమాశ్రితమ్..2.25.14..

ఋతవశ్చైవ షట్పుణ్యా మాసాస్సంవత్సరాస్తథా.
కలాశ్చ కాష్ఠాశ్చ తథా తవ శర్మ దిశన్తు తే..2.25.15..

మహావనే విచరతో మునివేషస్య ధీమత:.
తవాదిత్యాశ్చ దైత్యాశ్చ భవన్తు సుఖదాస్సదా..2.25.16..

రాక్షసానాం పిశాచానాం రౌద్రాణాం క్రూరకర్మణామ్ .
క్రవ్యాదానాం చ సర్వేషాం మా భూత్పుత్రక! తే భయమ్..2.25.17..

ప్లవగా వృశ్చికా దంశామశకాశ్చైవ కాననే.
సరీసృపాశ్చ కీటాశ్చ మా భూవన్గహనే తవ..2.25.18..

మహాద్విపాశ్చ సింహాశ్చ వ్యాఘ్రా ఋక్షాశ్చ దంష్ట్రిణః.
మహిషా శ్శృఙ్గిణో రౌద్రా న తే ద్రుహ్యన్తు పుత్రక!..2.25.19..

నృమాంసభోజనా రౌద్రా యే చాన్యే సత్వజాతయః.
మా చ త్వాం హింసిషు: పుత్ర! మయా సంపూజితాస్త్విహ..2.25.20..

ఆగమాస్తే శివాస్సన్తు సిధ్యన్తు చ పరాక్రమా:.
సర్వసమ్పత్తయే రామ! స్వస్తిమాన్గచ్ఛ పుత్రక..2.25.21..

స్వస్తి తే .?స్త్వన్తరిక్షేభ్యః పార్థివేభ్య: పున: పున:.
సర్వేభ్యశ్చైవ దేవేభ్యో యే చ వై పరిపన్థిన:..2.25.22..

గురుస్సోమశ్చ సూర్యశ్చ ధనదో.?థ యమస్తథా.
పాన్తు త్వామర్చితా రామ! దణ్డకారణ్యవాసినమ్..2.25.23..

అగ్నిర్వాయుస్తథా ధూమో మన్త్రాశ్చర్షిముఖాచ్చ్యుతాః.
ఉపస్పర్శనకాలే తు పాన్తు త్వాం రఘునన్దన !..2.25.24..

సర్వలోకప్రభుర్బ్రహ్మా భూతభర్తా తథర్షయ:.
యే చ శేషాస్సురాస్తే త్వాం రక్షన్తు వనవాసినమ్..2.25.25..

ఇతి మాల్యైస్సురగణాన్గన్ధైశ్చాపి యశస్వినీ.
స్తుతిభిశ్చానురూపాభిరానర్చా.?యతలోచనా..2.25.26..

జ్వలనం సముపాదాయ బ్రాహ్మణేన మహాత్మనా.
హావయామాస విధినా రామమఙ్గలకారణాత్..2.25.27..

ఘృతం శ్వేతాని మాల్యాని సమిధశ్శ్వేతసర్షపాన్.
ఉపసమ్పాదయామాస కౌసల్యా పరమాఙ్గనా..2.25.28..

ఉపాధ్యాయ స్సవిధినా హుత్వా శాన్తిమనామయమ్.
హుతహవ్యావశేషేణ బాహ్యం బలిమకల్పయత్..2.25.29..

మధు దధ్యక్షతఘృతై: స్వస్తివాచ్యద్విజాంస్తత:.
వాచయామాస రామస్య వనేస్వస్త్యయనక్రియాః..2.25.30..

తతస్తస్మై ద్విజేన్ద్రాయ రామమాతా యశస్వినీ.
దక్షిణాం ప్రదదౌ కామ్యాం రాఘవం చేదమబ్రవీత్..2.25.31..

యన్మఙ్గలం సహస్రాక్షే సర్వదేవనమస్కృతే .
వృత్రనాశే సమభవత్తత్తే భవతు మఙ్గలమ్..2.25.32..

యన్మఙ్గలం సుపర్ణస్య వినతా.?కల్పయత్పురా.
అమృతం ప్రార్థయానస్య తత్తే భవతు మఙ్గలమ్..2.25.33..

అమృతోత్పాదనే దైత్యాన్ ఘ్నతో వజ్రధరస్య యత్.
అదితిర్మఙ్గలం ప్రాదాత్తత్తే భవతు మఙ్గలమ్..2.25.34..

త్రీన్విక్రమాన్ప్రక్రమతో విష్ణోరమితతేజస:.
యదాసీన్మఙ్గలం రామ! తత్తే భవతు మఙ్గలమ్..2.25.35..

ఋతవస్సాగరా ద్వీపా వేదా లోకా దిశశ్చ తే.
మఙ్గలాని మహాబాహో! దిశన్తు శుభమఙ్గలా:..2.25.36..

ఇతి పుత్రస్య శేషాంశ్చ కృత్వా శిరసి భామినీ .
గన్ధైశ్చాపి సమాలభ్య రామమాయతలోచనా ..2.25.37..
ఓషధీం చాపి సిద్ధార్థాం విశల్యకరణీం శుభామ్.
చకార రక్షాం కౌసల్యా మన్త్రైరభిజజాప చ..2.25.38..

ఉవాచాతిప్రహృష్టేవ సా దు:ఖవశవర్తినీ.
వాఙ్గ్మాత్రేణ న భావేన వాచా.?సంసజ్జమానయా..2.25.39..

ఆనమ్య మూర్ధ్ని చాఘ్రాయ పరిష్వజ్య యశస్వినీ.
అవదత్పుత్ర సిద్ధార్థో గచ్ఛ రామ! యథాసుఖమ్..2.25.40..

అరోగం సర్వసిద్ధార్థమయోధ్యాం పునరాగతమ్.
పశ్యామి త్వాం సుఖం వత్స! సుస్థితం రాజవర్త్మని..2.25.41..

ప్రణష్టదు:ఖసఙ్కల్పా హర్షవిద్యోతితాననా.
ద్రక్ష్యామి త్వాం వనాత్ప్రాప్తం పూర్ణచన్ద్రమివోదితమ్..2.25.42..

భద్రాసనగతం రామ! వనవాసాదిహాగతమ్.
ద్రక్ష్యామి చ పునస్త్వాం తు తీర్ణవన్తం పితుర్వచ:..2.25.43..

మఙ్గలైరుపసపన్నో వనవాసాదిహాగత:.
వధ్వా మమ చ నిత్యం త్వం కామాన్సంవర్ధ యాహి భోః!..2.25.44..

మయా.?ర్చితా దేవగణాశ్శివాదయో
మహర్షయో భూతమహాసురోరగా:.
అభిప్రయాతస్య వనం చిరాయ తే
హితాని కాఙ్క్షన్తు దిశశ్చ రాఘవ !..2.25.45..

ఇతీవ సా.?శ్రుప్రతిపూర్ణలోచనా
సమాప్య చ స్వస్త్యయనం యథావిధి.
ప్రదక్షిణం చైవ చకార రాఘవం
పున: పునశ్చాపి నిపీడ్య సస్వజే ..2.25.46..

తథా తు దేవ్యా స కృతప్రదక్షిణో
నిపీడ్య మాతుశ్చరణౌ పున :పున:.
జగామ సీతానిలయం మహాయశా
స్స రాఘవ: ప్రజ్వలిత స్స్వయా శ్రియా..2.25.47..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే పఞ్చవింశస్సర్గ:..

అయోధ్యకాండ సర్గ 24

శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 24

తం సమీక్ష్య త్వవహితం పితుర్నిర్దేశ పాలనే.
కౌసల్యా బాష్పసంరుద్ధా వచో ధర్మిష్ఠమబ్రవీత్..2.24.1..

అదృష్టదు:ఖో ధర్మాత్మా సర్వభూతప్రియంవద:.
మయి జాతో దశరథాత్కథముఞ్ఛేన వర్తయేత్..2.24.2..

యస్య భృత్యాశ్చ దాసాశ్చ మృష్టాన్యన్నాని భుఞ్జతే.
కథం స భోక్ష్యతే.?నాథో వనే మూలఫలాన్యయమ్..2.24.3..

కః ఏతచ్ఛ్రద్దధేచ్ఛ్రుత్వా కస్య వా న భవేద్భయమ్.
గుణవాన్దయితో రాజ్ఞా రాఘవో యద్వివాస్యతే..2.24.4..

నూనం తు బలవాన్ లోకే కృతాన్తస్సర్వమాదిశన్.
లోకే రామాభిరామస్త్వం వనం యత్ర గమిష్యసి..2.24.5..

అయం తు మామాత్మభవ స్తవాదర్శనమారుత:.
విలాపదు:ఖసమిధో రుదితాశ్రుహుతాహుతి:..2.24.6..
చిన్తాబాష్పమహాధూమస్తవాగమనచిత్తజ:.
కర్శయిత్వా భృశం పుత్ర! నిశ్వాసాయాససమ్భవ:..2.24.7..
త్వయా విహీనామిహ మాం శోకాగ్నిరతులో మహాన్.
ప్రధక్ష్యతి యథా కక్షం చిత్రభానుర్హిమాత్యయే..2.24.8..

కథం హి ధేను స్స్వం వత్సం గచ్ఛన్తం నానుగచ్ఛతి.
అహం త్వా.?నుగమిష్యామి యత్ర పుత్ర! గమిష్యసి..2.24.9…

తథా నిగదితం మాత్రా తద్వాక్యం పురుషర్షభ:.
శ్రుత్వా రామో.?బ్రవీద్వాక్యం మాతరం భృశదు:ఖితామ్..2.24.10..

కైకేయ్యా వఞ్చితో రాజా మయి చారణ్యమాశ్రితే.
భవత్యా చ పరిత్యక్తో న నూనం వర్తయిష్యతి..2.24.11..

భర్తు: కిల పరిత్యాగో నృశంస: కేవలం స్త్రియా:.
స భవత్యా న కర్తవ్యో మనసా.?పి విగర్హిత:..2.24.12..

యావజ్జీవతి కాకుత్స్థ: పితా మే జగతీపతి:.
శుశ్రూషా క్రియతాం తావత్సహి ధర్మస్సనాతన:..2.24.13..

ఏవముక్తా తు రామేణ కౌసల్యా శుభదర్శనా.
తథేత్యువాచ సుప్రీతా రామమక్లిష్టకారిణమ్..2.24.14..

ఏవముక్తస్తు వచనం రామో ధర్మభృతాం వర:.
భూయస్తామబ్రవీద్వాక్యం మాతరం భృశదు:ఖితామ్..2.24.15..

మయా చైవ భవత్యా చ కర్తవ్యం వచనం పితు:.
రాజా భర్తా గురు శ్శ్రేష్ఠస్సర్వేషామీశ్వర: ప్రభు:..2.24.16..

ఇమాని తు మహారణ్యే విహృత్య నవ పఞ్చ చ.
వర్షాణి పరమప్రీత: స్థాస్యామి వచనే తవ..2.24.17..

ఏవముక్తా ప్రియం పుత్రం బాష్పపూర్ణాననా తదా.
ఉవాచ పరమార్తా తు కౌసల్యా పుత్రవత్సలా..2.24.18..

ఆసాం రామ! సపత్నీనాం వస్తుం మధ్యే న మే క్షమమ్.
నయ మామపి కాకుత్స్థ! వనం వన్యాం మృగీం యథా..2.24.19..
యది తే గమనే బుద్ధి: కృతా పితురపేక్షయా.

తాం తథా రుదతీం రామో రుదన్వచనమబ్రవీత్..2.24.20..
జీవన్త్యా హి స్త్రియా భర్తా దైవతం ప్రభురేవ చ

భవత్యా మమ చైవాద్య రాజా ప్రభవతి ప్రభు: .
న హ్యనాథా వయం రాజ్ఞా లోకనాథేన ధీమతా..2.24.21..

భరతశ్చాపి ధర్మాత్మా సర్వభూతప్రియంవద:.
భవతీమనువర్తేత స హి ధర్మరతస్సదా..2.24.22..

యథా మయి తు నిష్క్రాన్తే పుత్రశోకేన పార్థివ:.
శ్రమం నావాప్నుయాత్కిఞ్చిదప్రమత్తా తథా కురు..2.24.23..

దారుణశ్చాప్యయం శోకో యథైనం న వినాశయేత్.
రాజ్ఞో వృద్ధస్య సతతం హితం చర సమాహితా..2.24.24..

వ్రతోపవాసనిరతా యా నారీ పరమోత్తమా.
భర్తారం నానువర్తేత సా తు పాపగతిర్భవేత్..2.24.25..

భర్తు శ్శుశ్రూషయా నారీ లభతే స్వర్గముత్తమమ్.
అపి యా నిర్నమస్కారా నివృత్తా దేవపూజనాత్..2.24.26..

శుశ్రూషామేవ కుర్వీత భర్తుః ప్రియహితే రతా.
ఏష ధర్మః పురా దృష్టో లోకే వేదే శ్రుతః స్మృత:..2.24.27..

అగ్నికార్యేషు చ సదా సుమనోభిశ్చ దేవతా:.
పూజ్యాస్తే మత్కృతే దేవి! బాహ్మణాశ్చైవ సువ్రతా:..2.24.28.

ఏవం కాలం ప్రతీక్షస్వ మమాగమనకాఙ్క్షిణీ.
నియతా నియతాహారా భర్తృశుశ్రూషణే రతా..2.24.29..

ప్రాప్స్యసే పరమం కామం మయి ప్రత్యాగతే సతి.
యది ధర్మభృతాం శ్రేష్ఠో ధారయిష్యతి జీవితమ్..2.24.30..

ఏవముక్తా తు రామేణ బాష్పపర్యాకులేక్షణా.
కౌసల్యా పుత్రశోకార్తా రామం వచనమబ్రవీత్..2.24.31..

గమనే సుకృతాం బుద్ధిం న తే శక్నోమి పుత్రక.
వినివర్తయితుం వీర! నూనం కాలో దురత్యయ:..2.24.32..

గచ్ఛ పుత్ర! త్వమేకాగ్రో భద్రం తే.?స్తు సదా విభో.
పునస్త్వయి నివృత్తే తు భవిష్యామి గతవ్యథా..2.24.33..

ప్రత్యాగతే మహాభాగే కృతార్థే చరితవ్రతే.
పితురానృణ్యతాం ప్రాప్తే త్వయి లప్స్యే పరం సుఖమ్..2.24.34..

కృతాన్తస్య గతి: పుత్ర దుర్విభావ్యా సదా భువి.
యస్త్వాం సఞ్చోదయతి మే వచ ఆచ్ఛిద్య రాఘవ! ..2.24.35..

గచ్ఛేదానీం మహాబాహో క్షేమేణ పునరాగత:.
నన్దయిష్యసి మాం పుత్ర సామ్నా వాక్యేన చారుణా..2.24.36..

అపీదానీం స కాలస్స్యాద్వనాత్ప్రత్యాగతం పున:.
యత్త్వాం పుత్రక! పశ్యేయం జటావల్కలధారిణమ్..2.24.37..

తథా హి రామం వనవాసనిశ్చితం
సమీక్ష్య దేవీ పరమేణ చేతసా.
ఉవాచ రామం శుభలక్షణం వచో
బభూవ చ స్వస్త్యయనాభికాఙ్క్షిణీ..2.24.38..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే చతుర్వింశస్సర్గ:: ..