బాలకాండ సర్గ 14

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 14

అథ సంవత్సరే పూర్ణే తస్మిన్ప్రాప్తే తురఙ్గమే.
సరయ్వాశ్చోత్తరే తీరే రాజ్ఞో యజ్ఞో.?భ్యవర్తత..1.14.1..

ఋశ్యశృఙ్గం పురస్కృత్య కర్మ చక్రుర్ద్విజర్షభా:.
అశ్వమేధే మహాయజ్ఞే రాజ్ఞో.?స్య సుమహాత్మన:..1.14.2..

కర్మ కుర్వన్తి విధివద్యాజకా వేదపారగా:.
యథావిధి యథాన్యాయం పరిక్రామన్తి శాస్త్రత:..1.14.3..

ప్రవర్గ్యం శాస్త్రత: కృత్వా తథైవోపసదం ద్విజా:
చక్రుశ్చ విధివత్సర్వమధికం కర్మ శాస్త్రత:..1.14.4..

అభిపూజ్య తతో హృష్టాస్సర్వే చక్రుర్యథావిధి.
ప్రాతస్సవనపూర్వాణి కర్మాణి మునిపుఙ్గవా:..1.14.5..

ఐన్ద్రశ్చ విధివద్దత్తో రాజా చాభిషుతో.?నఘ:.
మాధ్యన్దినం చ సవనం ప్రావర్తత యథాక్రమమ్..1.14.6..

తృతీయసవనం చైవ రాజ్ఞో.?స్య సుమహాత్మన:.
చక్రుస్తేశాస్త్రతో దృష్ట్వా తథా బ్రాహ్మణపుఙ్గవా:..1.14.7..

న చాహుతమభూత్తత్ర స్ఖలితం వాపి కిఞ్చన .
దృశ్యతే బ్రహ్మవత్సర్వం క్షేమయుక్తం హి చక్రిరే..1.14.8..

న తేష్వహస్సు శ్రాన్తో వా క్షుధితో వాపి దృశ్యతే.
నావిద్వాన్బ్రాహ్మణస్తత్ర నాశతానుచరస్తథా..1.14.9..

బ్రాహ్మణా భుఞ్జతే నిత్యం నాథవన్తశ్చ భుఞ్జతే.
తాపసా భుఞ్జతే చాపి శ్రమణా భుఞ్జతేతథా..1.14.10..

వృద్ధాశ్చ వ్యాధితాశ్చైవ స్త్రియో బాలాస్తథైవ చ .
అనిశం భుఞ్జమానానాం న తృప్తిరుపలభ్యతే..1.14.11..

దీయతాం దీయతామన్నం వాసాంసి వివిధాని చ.
ఇతి సఞ్చోదితాస్తత్ర తథా చక్రురనేకశ:..1.14.12..

అన్నకూటాశ్చ బహవో దృశ్యన్తే పర్వతోపమా:.
దివసే దివసే తత్ర సిద్ధస్య విధివత్తదా..1.14.13..

నానాదేశాదనుప్రాప్తా: పురుషాస్స్త్రీగణాస్తథా.
అన్నపానైస్సువిహితాస్తస్మిన్యజ్ఞే మహాత్మన:..1.14.14..

అన్నం హి విధివత్సాధు ప్రశంసన్తి ద్విజర్షభా:.
అహో తృప్తా: స్మ భద్రం తే ఇతి శుశ్రావ రాఘవ:..1.14.15..

స్వలఙ్కృతాశ్చ పురుషా బ్రాహ్మణాన్పర్యవేషయన్.
ఉపాసతే చ తానన్యే సుమృష్టమణికుణ్డలా:..1.14.16..

కర్మాన్తరే తదా విప్రా హేతువాదాన్బహూనపి.
ప్రాహుశ్చ వాగ్మినో ధీరా: పరస్పరజిగీషయా..1.14.17..

దివసే దివసే తత్ర సంస్తరే కుశలా ద్విజా:.
సర్వకర్మాణి చక్రుస్తే యథాశాస్త్రం ప్రచోదితా:..1.14.18..

నాషడఙ్గవిదత్రాసీన్నావ్రతో నాబహుశ్రుత:.
సదస్యాస్తస్య వై రాజ్ఞో నావాదకుశలా ద్విజా:..1.14.19..

ప్రాప్తే యూపోచ్ఛ్రయే తస్మిన్షడ్బైల్వా: ఖాదిరాస్తథా.
తావన్తో బిల్వసహితా: పర్ణినశ్చ తథాపరే..1.14.20..
శ్లేష్మాతకమయస్త్వేకో దేవదారుమయస్తథా.
ద్వావేవ విహితౌ తత్ర బాహువ్యస్తపరిగ్రహౌ..1.14.21..

కారితాస్సర్వ ఏవైతే శాస్త్రజ్ఞైర్యజ్ఞకోవిదై:.
శోభార్థం తస్య యజ్ఞస్య కాఞ్చనాలఙ్కృతా.?భవన్..1.14.22..

ఏకవింశతియూపాస్తే ఏకవింశత్యరత్నయ:.
వాసోభిరేకవింశద్భిరేకైకం సమలఙ్కృతా:..1.14.23..

విన్యస్తా విధివత్సర్వే శిల్పిభిస్సుకృతా దృఢా:.
అష్టాశ్రయస్సర్వ ఏవ శ్లక్ష్ణరూపసమన్వితా:..1.14.24..

ఆచ్ఛాదితాస్తే వాసోభి: పుష్పైర్గన్ధైశ్చ భూషితా:.
సప్తర్షయో దీప్తిమన్తో విరాజన్తే యథా దివి..1.14.25..

ఇష్టకాశ్చ యథాన్యాయం కారితాశ్చ ప్రమాణత:.
చితో.?గ్నిర్బ్రాహ్మణైస్తత్ర కుశలైశ్శుల్బకర్మణి ..1.14.26..

సచిత్యో రాజసింహస్య సఞ్చిత: కుశలైర్ద్విజై:.
గరుడో రుక్మపక్షో వై త్రిగుణో.?ష్టాదశాత్మక:..1.14.27..

నియుక్తాస్తత్ర పశవస్తత్తదుద్దిశ్య దైవతమ్.
ఉరగా: పక్షిణశ్చైవ యథాశాస్త్రం ప్రచోదితా:..1.14.28..

శామిత్రే తు హయస్తత్ర తథా జలచరాశ్చ యే.
ఋత్విగ్భిస్సర్వమేవైతన్నియుక్తం శాస్త్రతస్తదా..1.14.29..

పశూనాం త్రిశతం తత్ర యూపేషు నియతం తదా.
అశ్వరత్నోత్తమం తస్య రాజ్ఞో దశరథస్య చ ..1.14.30..

కౌసల్యా తం హయం తత్ర పరిచర్య సమన్తత:.
కృపాణైర్విశశాసైనం త్రిభి: పరమయా ముదా ..1.14.31..

పతత్రిణా తదా సార్ధం సుస్థితేన చ చేతసా.
అవసద్రజనీమేకాం కౌశల్యా ధర్మకామ్యయా..1.14.32..

హోతా.?ధ్వర్యుస్తథోద్గాతా హస్తేన సమయోజయన్.
మహిష్యా పరివృత్త్యా చ వావాతాం చ తథాపరామ్..1.14.33..

పతత్రిణస్తస్య వపా ముద్ధృత్య నియతేన్ద్రియ:.
ఋత్విక్పరమసమ్పన్న: శ్రపయామాస శాస్త్రత:..1.14.34..

ధూమగన్ధం వపాయాస్తు జిఘ్రతి స్మ నరాధిప:.
యథాకాలం యథాన్యాయం నిర్ణుదన్పాపమాత్మన:..1.14.35..

హయస్య యాని చాఙ్గాని తాని సర్వాణి బ్రాహ్మణా:.
అగ్నౌ ప్రాస్యన్తి విధివత్సమన్త్రాష్షోడశర్త్విజ:..1.14.36..

ప్లక్షశాఖాసు యజ్ఞానామన్యేషాం క్రియతే హవి:.
అశ్వమేధస్య యజ్ఞస్య వైతసో భాగ ఇష్యతే..1.14.37..

త్ర్యహో.?శ్వమేధస్సఙ్ఖ్యాత: కల్పసూత్రేణ బ్రాహ్మణై:. 37
చతుష్టోమమహస్తస్య ప్రథమం పరికల్పితమ్…14.38..

ఉక్థ్యం ద్వితీయం సంఖ్యాతమతిరాత్రం తథోత్తరమ్.
కారితాస్తత్ర బహవో విహితాశ్శాస్త్రదర్శనాత్..1.14.39..8

జ్యోతిష్టోమాయుషీ చైవమతిరాత్రౌ వినిర్మితౌ.
అభిజిద్విశ్వజిచ్చైవమప్తోర్యామో మహాక్రతు:..1.14.40..9

ప్రాచీం హోత్రే దదౌ రాజా దిశం స్వకులవర్ధన:.
అధ్వర్యవే ప్రతీచీం తు బ్రహ్మణే దక్షిణాం దిశమ్..1.14.41..
ఉద్గాత్రే చ తథోదీచీం దక్షిణైషా వినిర్మితా.
హయమేధే మహాయజ్ఞే స్వయంభూవిహితే పురా..1.14.42..

క్రతుం సమాప్య తు తదా న్యాయత: పురుషర్షభ: .
ఋత్విగ్భ్యో హి దదౌ రాజా తాం ధరాం కులవర్ధన:..1.14.43..

ఋత్విజస్త్వబ్రువన్సర్వే రాజానం గతకల్మషమ్.
భవానేవ మహీం కృత్స్నామేకో రక్షితుమర్హతి..1.14.44..

న భూమ్యా కార్యమస్మాకం న హి శక్తాస్స్మ పాలనే.
రతాస్స్వాధ్యాయకరణే వయం నిత్యం హి భూమిప..1.14.45..
నిష్క్రయం కిఞ్చిదేవేహ ప్రయచ్ఛతు భవానితి. 4

మణిరత్నం సువర్ణం వా గావో యద్వా సముద్యతమ్.
తత్ప్రయచ్ఛ నరశ్రేష్ఠ ధరణ్యా న ప్రయోజనమ్..1.14.46..

ఏవముక్తో నరపతిర్బ్రాహ్మణైర్వేదపారగై:..1.14.47..
గవాం శతసహస్రాణి దశ తేభ్యో దదౌ నృప:. 4
శతకోటీస్సువర్ణస్య రజతస్య చతుర్గుణమ్ ..1.14.48..

ఋత్విజశ్చ తతస్సర్వే ప్రదదుస్సహితా వసు.
ఋశ్యశృఙ్గాయ మునయే వసిష్ఠాయ చ ధీమతే..1.14.49..

తతస్తే న్యాయత: కృత్వా ప్రవిభాగం ద్విజోత్తమా:.
సుప్రీతమనసస్సర్వే ప్రత్యూచుర్ముదితా భృశమ్..1.14.50..

తత: ప్రసర్పకైభ్యస్తు హిరణ్యం సుసమాహిత:.
జామ్బూనదం కోటిసంఖ్యం బ్రాహ్మణేభ్యో దదౌ తదా..1.14.51..

దరిద్రాయ ద్విజాయాథ హస్తాభరణముత్తమమ్.
కస్మైచిద్యాచమానాయ దదౌ రాఘవనన్దన:..1.14.52..

తత: ప్రీతేషు నృపతిర్ద్విజేషు ద్విజవత్సల:.
ప్రణామమకరోత్తేషాం హర్షపర్యాకులేక్షణ:..1.14.53..

తస్యాశిషో.?థ విధివద్బ్రాహ్మణైస్సముదీరితా:.
ఉదారస్య నృవీరస్య ధరణ్యాం ప్రణతస్య చ ..1.14.54..

తత: ప్రీతమనా రాజా ప్రాప్య యజ్ఞమనుత్తమమ్.
పాపాపహం స్వర్నయనం దుష్కరం పార్థివర్షభై:…14.55..

తతో.?బ్రవీదృశ్యశృఙ్గం రాజా దశరథస్తదా.
కులస్య వర్ధనం త్వం తు కర్తుమర్హసి సువ్రత!..1.14.56..

తథేతి చ స రాజానమువాచ ద్విజసత్తమ:.
భవిష్యన్తి సుతా రాజంశ్చత్వారస్తే కులోద్వహా:..1.14.57..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే చతుర్దశస్సర్గ:..

బాలకాండ సర్గ 13

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 13

పున: ప్రాప్తే వసన్తే తు పూర్ణస్సంవత్సరో.?భవత్.
ప్రసవార్థం గతో యష్టుం హయమేధేన వీర్యవాన్..1.13.1..

అభివాద్య వసిష్ఠం చ న్యాయత: పరిపూజ్య చ.
అబ్రవీత్ప్రశ్రితం వాక్యం ప్రసవార్థం ద్విజోత్తమమ్..1.13.2..

యజ్ఞో మే క్రియతాం బ్రహ్మన్యథోక్తం మునిపుఙ్గవ!.
యథా న విఘ్న: క్రియతే యజ్ఞాఙ్గేషు విధీయతామ్..1.13.3..

భవాన్ స్నిగ్ధస్సుహృన్మహ్యం గురుశ్చ పరమో మహాన్.
ఓఢవ్యో భవతా చైవ భారో యజ్ఞస్య చోద్యత:..1.13.4..

తథేతి చ స రాజానమబ్రవీద్ద్విజసత్తమః.
కరిష్యే సర్వమేవైతద్భవతా యత్సమర్థితమ్..1.13.5..

తతో.?బ్రవీద్విజాన్వృద్ధాన్యజ్ఞకర్మసు నిష్ఠితాన్.
స్థాపత్యే నిష్ఠితాంశ్చైవ వృద్ధాన్పరమధార్మికాన్..1.13.6..
కర్మాన్తికాన్ శిల్పకరాన్వర్ధకీన్ ఖనకానపి.
గణకాన్శిల్పినశ్చైవ తథైవ నటనర్తకాన్..1.13.7..
తథా శుచీన్శాస్త్రవిద: పురుషాన్ సుబహుశ్రుతాన్.
యజ్ఞకర్మ సమీహన్తాం భవన్తో రాజశాసనాత్..1.13.8..
ఇష్టకా బహు సాహస్రాశ్శీఘ్రమానీయతామితి. 0
ఉపకార్యా: క్రియన్తాం చ రాజ్ఞాం బహుగుణాన్వితా:..1.13.9..

బ్రాహ్మణావసథాశ్చైవ కర్తవ్యాశ్శతశశ్శుభా:.
భక్ష్యాన్నపానైర్బహుభిస్సముపేతాస్సునిష్ఠితా:..1.13.10..

తథా పౌరజనస్యాపి కర్తవ్యా బహువిస్తరా:.
ఆవాసా బహుభక్ష్యా వై సర్వకామైరుపస్థితా:..1.13.11..0-

తథా జానపదస్యాపి జనస్య బహుశోభనమ్.
దాతవ్యమన్నం విధివత్సత్కృత్య న తు లీలయా..1.13.12..

సర్వే వర్ణా యథా పూజాం ప్రాప్నువన్తి సుసత్కృతా:.
న చావజ్ఞా ప్రయోక్తవ్యా కామక్రోధవశాదపి..1.13.13..

యజ్ఞకర్మసు యే వ్యగ్రా: పురుషాశ్శిల్పినస్తథా.
తేషామపి విశేషేణ పూజా కార్యా యథాక్రమమ్..1.13.14..
తే చ స్యుస్సమ్భృతాస్సర్వే వసుభిర్భోజనేన చ.

యథా సర్వం సువిహితం న కిఞ్చిత్పరిహీయతే..1.13.15..
తథా భవన్త: కుర్వన్తు ప్రీతిస్నిగ్ధేన చేతసా.

తతస్సర్వే సమాగమ్య వసిష్ఠమిదమబ్రువన్..1.13.16..
యథోక్తం తత్సువిహితం న కిఞ్చిత్పరిహీయతే.
యథోక్తం తత్కరిష్యామో న కిఞ్చిత్పరిహాస్యతే..1.13.17..

తతస్సుమన్త్రమానీయ వసిష్ఠో వాక్యమబ్రవీత్.
నిమన్త్రయస్వ నృపతీన్పృథివ్యాం యే చ ధార్మికా:..1.13.18..

బ్రాహ్మణాన్క్షత్రియాన్వైశ్యాఞ్ఛూద్రాంశ్చైవ సహస్రశ:.
సమానయస్వ సత్కృత్య సర్వదేశేషు మానవాన్..1.13.19..

మిథిలాధిపతిం శూరం జనకం సత్యవిక్రమమ్.
నిష్ఠితం సర్వశాస్త్రేషు తథా వేదేషు నిష్ఠితమ్..1.13.20..
తమానయ మహాభాగం స్వయమేవ సుసత్కృతమ్.
పూర్వసమ్బన్ధినం జ్ఞాత్వా తత: పూర్వం బ్రవీమి తే..1.13.21..

తథా కాశీపతిం స్నిగ్ధం సతతం ప్రియవాదినమ్.
వయస్యం రాజసింహస్య స్వయమేవానయస్వ హ..1.13.22..

తథా కేకయరాజానం వృద్ధం పరమధార్మికమ్.
శ్వశురం రాజసింహస్య సపుత్రం త్వమిహానయ..1.13.23..

అఙ్గేశ్వరమ్ మహాభాగం రోమపాదం సుసత్కృతమ్.
వయస్యం రాజసింహస్య సమానయ యశస్వినమ్..1.13.24..

ప్రాచీనాన్సిన్ధు సౌవీరాన్సౌరాష్ట్రేయాంశ్చ పార్థివాన్.
దాక్షిణాత్యాన్నరేన్ద్రాంశ్చ సమస్తానానయస్వ హ..1.13.25..

సన్తి స్నిగ్ధాశ్చ యే చాన్యే రాజాన: పృథివీతలే.
తానానయ యథాక్షిప్రం సానుగాన్సహ బాన్ధవాన్..1.13.26..

వసిష్ఠవాక్యం తచ్ఛ్రుత్వా సుమన్త్రస్త్వరితస్తదా.
వ్యాదిశత్పురుషాంస్తత్ర రాజ్ఞామానయనే శుభాన్..1.13.27..

స్వయమేవ హి ధర్మాత్మా ప్రయయౌ మునిశాసనాత్.
సుమన్త్రస్త్వరితో భూత్వా సమానేతుం మహీక్షిత:..1.13.28..

తే చ కర్మాన్తికాస్సర్వే వసిష్ఠాయ చ ధీమతే.
సర్వం నివేదయన్తి స్మ యజ్ఞే యదుపకల్పితమ్..1.13.29..

తత:ప్రీతో ద్విజశ్రేష్ఠస్తాన్ సర్వానిదమబ్రవీత్ .
అవజ్ఞయా న దాతవ్యం కస్యచిల్లీలయా.?పి వా..1.13.30..
అవజ్ఞయా కృతం హన్యాద్దాతారం నాత్ర సంశయ:. 28

తత: కైశ్చిదహోరాత్రైరుపయాతా మహీక్షిత:..1.13.31..
బహూని రత్నాన్యాదాయ రాజ్ఞో దశరథస్య వై.

తతో వసిష్ఠస్సుప్రీతో రాజానమిదమబ్రవీత్..1.13.32..
ఉపయాతా నరవ్యాఘ్ర రాజానస్తవ శాసనాత్.
మయాపి సత్కృతా: సర్వే యథార్హం రాజసత్తమా:..1.13.33..

యజ్ఞీయం చ కృతం రాజన్ పురుషైస్సుసమాహితై:.
నిర్యాతు చ భవాన్యష్టుం యజ్ఞాయతనమన్తికాత్..1.13.34..

సర్వకామైరుపహృతైరుపేతం చ సమన్తత:.
ద్రష్టుమర్హసి రాజేన్ద్ర మనసేవ వినిర్మితమ్..1.13.35..

తథా వసిష్ఠవచనాదృశ్యశృఙ్గస్య చోభయో:.
శుభే దివసనక్షత్రే నిర్యాతో జగతీపతి:..1.13.36..

తతో వసిష్ఠప్రముఖాస్సర్వ ఏవ ద్విజోత్తమా:.
ఋశ్యశృఙ్గం పురస్కృత్య యజ్ఞకర్మారభన్ తదా..1.13.37..
యజ్ఞవాటగతాస్సర్వే యథాశాస్త్రం యథావిధి. 3

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే త్రయోదశస్సర్గ:..

బాలకాండ సర్గ 12

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 12

తత: కాలే బహుతిథే కస్మింశ్చిత్సుమనోహరే.
వసన్తే సమనుప్రాప్తే రాజ్ఞో యష్టుం మనో.?భవత్..1.12.1..

తత: ప్రసాద్య శిరసా తం విప్రం దేవవర్ణినమ్.
యజ్ఞాయ వరయామాస సన్తానార్థం కులస్య వై..1.12.2..

తథేతి చ స రాజానమువాచ చ సుసత్కృత:.
సమ్భారా సమ్భ్రియన్తాం తే తురగశ్చ విముచ్యతామ్..1.12.3..

తతో రాజా.?బ్రవీద్వాక్యం సుమన్త్రం మన్త్రిసత్తమమ్.
సుమన్త్రావాహయ క్షిప్రం ఋత్విజో బ్రహ్మవాదిన:..1.12.4..
సుయజ్ఞం వామదేవం చ జాబాలిమథ కాశ్యపమ్.
పురోహితం వసిష్ఠం చ యే చాన్యే ద్విజసత్తమా:..1.12.5..

తతస్సుమన్త్రస్త్వరితం గత్వా త్వరితవిక్రమ:.
సమానయత్స తాన్విప్రాన్ సమస్తాన్వేదపారగాన్..1.12.6..

తాన్పూజయిత్వా ధర్మాత్మా రాజా దశరథస్తదా.
ధర్మార్థసహితం యుక్తం శ్లక్ష్ణం వచనమబ్రవీత్..1.12.7..

మమ లాలప్యమానస్య పుత్రార్థం నాస్తి వై సుఖమ్.
తదర్థం హయమేధేన యక్ష్యామీతి మతిర్మమ..1.12.8..

తదహం యష్టుమిచ్ఛామి శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా.
ఋషిపుత్రప్రభావేన కామాన్ప్రాప్స్యామి చాప్యహమ్..1.12.9..

తతస్సాధ్వితి తద్వాక్యం బ్రాహ్మణా: ప్రత్యపూజయన్.
వసిష్ఠప్రముఖాస్సర్వే పార్థివస్య ముఖాచ్చ్యుతమ్..1.12.10..

ఋష్యశృఙ్గపురోగాశ్చ ప్రత్యూచుర్నృపతిం తదా.
సమ్భారాస్సమ్భ్రియన్తాం తే తురగశ్చ విముచ్యతామ్..1.12.11..

సర్వథా ప్రాప్స్యసే పుత్రాంశ్చత్వారో.?మితవిక్రమాన్.
యస్య తే ధార్మికీ బుద్ధిరియం పుత్రార్థమాగతా ..1.12.12..

తత: ప్రీతో.?భవద్రాజా శ్రుత్వా తద్విజభాషితమ్.
అమాత్యాంశ్చాబ్రవీద్రాజా హర్షేణేదం శుభాక్షరమ్..1.12.13..

గురూణాం వచనాచ్ఛీఘ్రం సమ్భారాస్సమ్భ్రియన్తు మే.
సమర్థాధిష్ఠితశ్చాశ్వస్సోపాధ్యాయో విముచ్యతామ్..1.12.14..

సరయ్వాశ్చోత్తరే తీరే యజ్ఞభూమిర్విధీయతామ్.
శాన్తయశ్చాభివర్ధన్తాం యథాకల్పం యథావిధి..1.12.15..

శక్య: ప్రాప్తుమయం యజ్ఞస్సర్వేణాపి మహీక్షితా.
నాపరాధో భవేత్కష్టో యద్యస్మిన్క్రతుసత్తమే..1.12.16..

ఛిద్రం హి మృగయన్తే.?త్ర విద్వాంసో బ్రహ్మరాక్షసా:.
నిహతస్య చ యజ్ఞస్య సద్య: కర్తా వినశ్యతి..1.12.17..

తద్యథా విధిపూర్వం మే క్రతురేష సమాప్యతే.
తథా విధానం క్రియతాం సమర్థా: కరణేష్విహ..1.12.18..

తథేతి చ తతస్సర్వే మన్త్రిణ: ప్రత్యపూజయన్.
పార్థివేన్ద్రస్య తద్వాక్యం యథాజ్ఞప్తమకుర్వత..1.12.19..

తతో ద్విజాస్తే ధర్మజ్ఞమస్తువన్పార్థివర్షభమ్.
అనుజ్ఞాతాస్తతస్సర్వే పునర్జగ్ముర్యథాగతమ్..1.12.20..

గతేష్వథ ద్విజాగ్య్రేషు మన్త్రిణస్తాన్నరాధిప:.
విసర్జయిత్వా స్వం వేశ్మ ప్రవివేశ మహాద్యుతి:..1.12.21..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ద్వాదశస్సర్గ:..2

బాలకాండ సర్గ 11

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 11

భూయ ఏవ హి రాజేన్ద్ర! శృణు మే వచనం హితమ్.
యథా స దేవప్రవర: కథాయామేవమబ్రవీత్..1.11.1..

ఇక్ష్వాకూణాం కులే జాతో భవిష్యతి సుధార్మిక:.
రాజా దశరథో నామ్నా శ్రీమాన్సత్యప్రతిశ్రవ:..1.11.2..

అఙ్గరాజేన సఖ్యం చ తస్య రాజ్ఞో భవిష్యతి.
కన్యా చాస్య మహాభాగా శాన్తా నామ భవిష్యతి..1.11.3..

పుత్రస్తు సో.?ఙ్గరాజస్య రోమపాద ఇతి శ్రుత:.
తం స రాజా దశరథో గమిష్యతి మహాయశా:..1.11.4..

అనపత్యో.?స్మి ధర్మాత్మన్! శాన్తాభర్తా మమ క్రతుమ్.
ఆహరేత త్వయాజ్ఞప్తస్సన్తానార్థం కులస్య చ..1.11.5..

శ్రుత్వా రాజ్ఞో.?థ తద్వాక్యం మనసా స విచిన్త్య చ.
ప్రదాస్యతే పుత్రవన్తం శాన్తాభర్తారమాత్మవాన్..1.11.6..

ప్రతిగృహ్య చ తం విప్రం స రాజా విగతజ్వర:.
ఆహరిష్యతి తం యజ్ఞం ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా..1.11.7..

తం చ రాజా దశరథో యష్టుకామ: కృతాఞ్జలి:.
ఋశ్యశృఙ్గం ద్విజశ్రేష్ఠం వరయిష్యతి ధర్మవిత్.. 1.11.8..
యజ్ఞార్థం ప్రసవార్థం చ స్వర్గార్థం చ నరేశ్వర:.
లభతే చ స తం కామం ద్విజముఖ్యాద్విశాంపతి:..1.11.9..

పుత్రాశ్చాస్య భవిష్యన్తి చత్వారో.?మితవిక్రమా:.
వంశప్రతిష్ఠానకరాస్సర్వలోకేషు విశ్రుతా:..1.11.10..

ఏవం స దేవప్రవర: పూర్వం కథితవాన్కథామ్.
సనత్కుమారో భగవాన్పురా దేవయుగే ప్రభు:..1.11.11..

స త్వం పురుషశార్దూల! తమానయ సుసత్కృతమ్.
స్వయమేవ మహారాజ! గత్వా సబలవాహన:..1.11.12..

అనుమాన్య వసిష్ఠం చ సూతవాక్యం నిశమ్య చ.
సాన్త:పురస్సహామాత్య: ప్రయయౌ యత్ర స ద్విజ:..1.11.13..

వనాని సరితశ్చైవ వ్యతిక్రమ్య శనైశ్శనై:.
అభిచక్రామ తం దేశం యత్ర వై మునిపుఙ్గవ:..1.11.14..

ఆసాద్య తం ద్విజశ్రేష్ఠం రోమపాదసమీపగమ్.
ఋషిపుత్రం దదర్శాదౌ దీప్యమానమివానలమ్..1.11.15..

తతో రాజా యథాన్యాయం పూజాం చక్రే విశేషత:.
సఖిత్వాత్తస్య వై రాజ్ఞ: ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా..1.11.16..

రోమపాదేన చాఖ్యాతమృషిపుత్రాయ ధీమతే.
సఖ్యం సమ్బన్ధకం చైవ తదా తం ప్రత్యపూజయత్..1.11.17..

ఏవం సుసత్కృతస్తేన సహోషిత్వా నరర్షభ:.
సప్తాష్టదివసాన్రాజా రాజానమిదమబ్రవీత్..1.11.18..

శాన్తా తవ సుతా రాజన్! సహ భర్త్రా విశాంపతే.
మదీయనగరం యాతు కార్యం హి మహదుద్యతమ్..1.11.19..

తథేతి రాజా సంశ్రుత్య గమనం తస్య ధీమత:.
ఉవాచ వచనం విప్రం గచ్ఛ త్వం సహ భార్యయా..1.11.20..

ఋషిపుత్ర: ప్రతిశ్రుత్య తథేత్యాహ నృపం తదా.
స నృపేణాభ్యనుజ్ఞాత: ప్రయయౌ సహ భార్యయా..1.11.21..

తావన్యోన్యాఞ్జలిం కృత్వా స్నేహాత్సంశ్లిష్య చోరసా.
ననన్దతుర్దశరథో రోమపాదశ్చ వీర్యవాన్..1.11.22..

తతస్సుహృదమాపృచ్ఛ్య ప్రస్థితో రఘునన్దన:.
పౌరేభ్య: ప్రేషయామాస దూతాన్వై శీఘ్రగామిన:..1.11.23..

క్రియతాం నగరం సర్వం క్షిప్రమేవ స్వలఙ్కృతమ్.
ధూపితం సిక్తసమ్మృష్టం పతాకాభిరలఙ్కృతమ్..1.11.24..

తత: ప్రహృష్టా: పౌరాస్తే శ్రుత్వా రాజానమాగతమ్.
తథా ప్రచక్రుస్తత్సర్వం రాజ్ఞా యత్ప్రేషితం తదా ..1.11.25..

తతస్స్వలఙ్కృతం రాజా నగరం ప్రవివేశ హ.
శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషై: పురస్కృత్య ద్విజర్షభమ్..1.11.26..

తత: ప్రముదితాస్సర్వే దృష్ట్వా తం నాగరా ద్విజమ్.
ప్రవేశ్యమానం సత్కృత్య నరేన్ద్రేణేన్ద్రకర్మణా..1.11.27..

అన్త:పురం ప్రవేశ్యైనం పూజాం కృత్వా చ శాస్త్రత:.
కృతకృత్యం తదాత్మానం మేనే తస్యోపవాహనాత్..1.11.28..

అన్త:పురస్త్రియస్సర్వాశ్శాన్తాం దృష్ట్వా తథాగతామ్.
సహ భర్త్రా విశాలాక్షీం ప్రీత్యానన్దముపాగమన్..1.11.29..

పూజ్యమానా చ తాభిస్సా రాజ్ఞా చైవ విశేషత:.
ఉవాస తత్ర సుఖితా కఞ్చిత్కాలం సహర్త్విజా..1.11.30..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే ఏకాదశస్సర్గ:..

బాలకాండ సర్గ 10

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 10

సుమన్త్రశ్చోదితో రాజ్ఞా ప్రోవాచేదం వచస్తదా.
యథర్శ్యశృఙ్గస్త్వానీత శ్శ్రుణు మే మన్త్రిభిస్సహ..1.10.1..

రోమపాదమువాచేదం సహామాత్య: పురోహిత:.
ఉపాయో నిరపాయో.?యమస్మాభిరభిచిన్తిత:.. 1.10.2..

ఋశ్యశృఙ్గో వనచరస్తపస్స్వాధ్యయనే రత:.
అనభిజ్ఞస్స నారీణాం విషయాణాం సుఖస్య చ.1.10.3..

ఇన్ద్రియార్థైరభిమతైర్నరచిత్తప్రమాథిభి: .
పురమానాయయిష్యామ: క్షిప్రం చాధ్యవసీయతామ్.. 1.10.4..

గణికాస్తత్ర గచ్ఛన్తు రూపవత్యస్స్వలఙ్కృతా:.
ప్రలోభ్య వివిధోపాయైరానేష్యన్తీహ సత్కృతా:..1.10.5..

శ్రుత్వా తథేతి రాజా చ ప్రత్యువాచ పురోహితమ్.
పురోహితో మన్త్రిణశ్చ తథా చక్రుశ్చ తే తదా..1.10.6..

వారముఖ్యాశ్చ తచ్ఛ్రుత్వా వనం ప్రవివిశుర్మహత్.
ఆశ్రమస్యావిదూరే.?స్మిన్ యత్నం కుర్వన్తి దర్శనే..1.10.7..
ఋషిపుత్రస్య ధీరస్య నిత్యమాశ్రమవాసిన:.

పితుస్సనిత్యసన్తుష్టో నాతిచక్రామ చాశ్రమాత్..1.10.8..
న తేన జన్మప్రభృతి దృష్టపూర్వం తపస్వినా.
స్త్రీ వా పుమాన్వా యచ్చాన్యత్సర్వం నగరరాష్ట్రజమ్.. 1.10.9..

తత: కదాచిత్తం దేశమాజగామ యదృచ్ఛయా.
విభణ్డకసుతస్తత్ర తాశ్చాపశ్యద్వరాఙ్గనా:..1.10.10..

తాశ్చిత్రవేషా: ప్రమదా గాయన్త్యో మధురస్వరా:.
ఋషిపుత్రముపాగమ్య సర్వా వచనమబ్రువన్.. 1.10.11..

కస్త్వం కిం వర్తసే బ్రహ్మన్ జ్ఞాతుమిచ్ఛామహే వయమ్.
ఏకస్త్వం విజనే ఘోరే వనే చరసి శంస న:.. 1.10.12..

అదృష్టరూపాస్తాస్తేన కామ్యరూపా వనే స్త్రియ:.
హార్దాత్తస్య మతిర్జాతా వ్యాఖ్యాతుం పితరం స్వకమ్..1.10.13..

పితా విభణ్డకో.?స్మాకం తస్యాహం సుత ఔరస:.
ఋశ్యశృఙ్గ ఇతి ఖ్యాతం నామ కర్మ చ మే భువి..1.10.14..

ఇహాశ్రమపదో.?స్మాకం సమీపే శుభదర్శనా:.
కరిష్యే వో.?త్ర పూజాం వై సర్వేషాం విధిపూర్వకమ్..1.10.15..

ఋషిపుత్రవచశ్శ్రుత్వా సర్వాసాం మతిరాస వై.
తదాశ్రమపదం ద్రష్టుం జగ్ముస్సర్వాశ్చ తేన తా:.. 1.10.16..

ఆగతానాం తత: పూజామృషిపుత్రశ్చకార హ.
ఇదమర్ఘ్యమిదం పాద్యమిదం మూలమిదం ఫలం చ న:..1.10.17..

ప్రతిగృహ్య చ తాం పూజాం సర్వా ఏవ సముత్సుకా:.
ఋషేర్భీతాశ్చ శీఘ్రం తా గమనాయ మతిం దధు:..1.10.18..

అస్మాకమపి ముఖ్యాని ఫలానీమాని వై ద్విజ .
గృహాణ ప్రతి భద్రం తే భక్షయస్వ చ మా చిరమ్..1.10.19..

తతస్తాస్తం సమాలిఙ్గ్య సర్వా హర్షసమన్వితా:.
మోదకాన్ప్రదదుస్తస్మై భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్ బహూన్..1.10.20..

తాని చాస్వాద్య తేజస్వీ ఫలానీతి స్మ మన్యతే.
అనాస్వాదితపూర్వాణి వనే నిత్యనివాసినామ్..1.10.21..

ఆపృచ్ఛ్య చ తదా విప్రం వ్రతచర్యాం నివేద్య చ.
గచ్ఛన్తి స్మాపదేశాత్తా భీతాస్తస్య పితుస్స్త్రియ:..1.10.22..

గతాసు తాసు సర్వాసు కాశ్యపస్యాత్మజో ద్విజ:.
అస్వస్థహృదయశ్చాసీద్దు:ఖం స్మ పరివర్తతే..1.10.23..

తతో.?పరేద్యుస్తం దేశమాజగామ స వీర్యవాన్.
మనోజ్ఞా యత్ర తా దృష్టా వారముఖ్యాస్స్వలఙ్కృతాః..1.10.24..

దృష్ట్వైవ చ తాస్తదా విప్రమాయాన్తం హృష్టమానసా:.
ఉపసృత్య తతస్సర్వాస్తాస్తమూచురిదం వచ:..1.10.25..

ఏహ్యాశ్రమపదం సౌమ్య! హ్యస్మాకమితి చాబ్రువన్.
తత్రాప్యేష విధిశ్శ్రీమాన్ విశేషేణ భవిష్యతి..1.10.26..

శ్రుత్వా తు వచనం తాసాం సర్వాసాం హృదయఙ్గమమ్.
గమనాయ మతిం చక్రే తం చ నిన్యుస్తదా స్త్రియ:..1.10.27..

తత్ర చానీయమానే తు విప్రే తస్మిన్మహాత్మని.
వవర్ష సహసా దేవో జగత్ప్రహ్లాదయంస్తదా..1.10.28..

వర్షేణైవాగతం విప్రం విషయం స్వం నరాధిప:.
ప్రత్యుద్గమ్య మునిం ప్రహ్వశ్శిరసా చ మహీం గత:..1.10.29..

అర్ఘ్యం చ ప్రదదౌ తస్మై న్యాయతస్సుసమాహిత:.
వవ్రే ప్రసాదం విప్రేన్ద్రాన్మా విప్రం మన్యురావిశేత్..1.10.30..

అన్త:పురం ప్రవిశ్యాస్మై కన్యాం దత్త్వా యథావిధి.
శాన్తాం శాన్తేన మనసా రాజా హర్షమవాప స:..1.10.31..

ఏవం స న్యవసత్తత్ర సర్వకామైస్సుపూజిత:.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే దశమస్సర్గ:..

బాలకాండ సర్గ 9

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 9

ఏతచ్ఛ్రుత్వా రహస్సూతో రాజానమిదమబ్రవీత్.
ఋత్విగ్భిరుపదిష్టో.?యం పురావృత్తో మయా శ్రుత:..1.9.1..

సనత్కుమారో భగవాన్పూర్వం కథితవాన్కథామ్.
ఋషీణాం సన్నిధౌ రాజన్! తవ పుత్రాగమం ప్రతి..1.9.2..

కాశ్యపస్యతు పుత్రో.?స్తి విభణ్డక ఇతి శ్రుత:.
ఋష్యశృఙ్గ ఇతి ఖ్యాతస్తస్య పుత్రో భవిష్యతి..1.9.3..

స వనే నిత్యసంవృద్ధో మునిర్వనచరస్సదా .
నాన్యం జానాతి విప్రేన్ద్రో నిత్యం పిత్రనువర్తనాత్ ..1.9.4..

ద్వైవిధ్యం బ్రహ్మచర్యస్య భవిష్యతి మహాత్మన:.
లోకేషు ప్రథితం రాజన్విప్రైశ్చ కథితం సదా..1.9.5..

తస్యైవం వర్తమానస్య కాలస్సమభివర్తత .
అగ్నిం శుశ్రూషమాణస్య పితరం చ యశస్వినమ్..1.9.6..

ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు రోమపాద: ప్రతాపవాన్.
అఙ్గేషు ప్రథితో రాజా భవిష్యతి మహాబల:.. 1.9.7..

తస్య వ్యతిక్రమాద్రాజ్ఞో భవిష్యతి సుదారుణా .
అనావృష్టిస్సుఘోరా వై సర్వభూతభయావహా ..1.9.8..

అనావృష్ట్యాం తు వృత్తాయాం రాజా దు:ఖసమన్విత:.
బ్రాహ్మణాన్శ్రుతవృద్ధాంశ్చ సమానీయ ప్రవక్ష్యతి.. 1.9.9..

భవన్తశ్శ్రుతధర్మాణో లోకచారిత్రవేదిన: .
సమాదిశన్తు నియమం ప్రాయశ్చిత్తం యథా భవేత్ ..1.9.10..

వక్ష్యన్తి తే మహీపాలం బ్రాహ్మణా వేదపారగా:.
విభణ్డకసుతం రాజన్సర్వోపాయైరిహానయ..1.9.11..

ఆనాయ్య చ మహీపాల! ఋశ్యశృఙ్గం సుసత్కృతమ్.
ప్రయచ్ఛ కన్యాం శాన్తాం వై విధినా సుసమాహిత: ..1.9.12..

తేషాం తు వచనం శ్రుత్వా రాజా చిన్తాం ప్రపత్స్యతే .
కేనోపాయేన వై శక్య ఇహానేతుం స వీర్యవాన్ ..1.9.13..

తతో రాజా వినిశ్చిత్య సహ మన్త్రిభిరాత్మవాన్.
పురోహితమమాత్యాంశ్చ తత: ప్రేష్యతి సత్కృతాన్..1.9.14..

తే తు రాజ్ఞో వచశ్శ్రుశృత్వా వ్యథితా వినతాననా:.
న గచ్ఛేమ ఋషేర్భీతా అనునేష్యన్తి తం నృపమ్ .. 1.9.15..

వక్ష్యన్తి చిన్తయిత్వా తే తస్యోపాయాంశ్చ తత్క్షమాన్.
ఆనేష్యామో వయం విప్రం న చ దోషో భవిష్యతి.. 1.9.16..

ఏవమఙ్గాధిపేనైవ గణికాభి: ఋషేస్సుత:.
ఆనీతో.?వర్షయద్దేవశ్శాన్తా చాస్మై ప్రదీయతే..1.9.17..

ఋశ్యశృఙ్గస్తు జామాతా పుత్రాంస్తవ విధాస్యతి.
సనత్కుమారకథితమేతావద్వ్యాహృతం మయా..1.9.18..

అథ హృష్టో దశరథస్సుమన్త్రం ప్రత్యభాషత.
యథర్శ్యశృఙ్గస్త్వానీతో విస్తరేణ త్వయోచ్యతామ్..1.9.19..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే నవమస్సర్గ:..

బాలకాండ సర్గ 8

శ్రీ రామాయణం బాలకాండ సర్గ 8

తస్య త్వేవం ప్రభావస్య ధర్మజ్ఞస్య మహాత్మన:.
సుతార్థం తప్యమానస్య నాసీద్వంశకరస్సుత:..1.8.1..

చిన్తయానస్య తస్యైవం బుద్ధిరాసీన్మహాత్మన: .
సుతార్థం హయమేధేన కిమర్థం న యజామ్యహమ్..1.8.2..

స నిశ్చితాం మతిం కృత్వా యష్టవ్యమితి బుద్ధిమాన్.
మన్త్రిభిస్సహ ధర్మాత్మా సర్వైరేవ కృతాత్మభి:..1.8.3..
తతో.?బ్రవీదిదం రాజా సుమన్త్రం మన్త్రిసత్తమమ్.
శీఘ్రమానయ మే సర్వాన్గురూంస్తాన్ సపురోహితాన్..1.8.4..

తతస్సుమన్త్రస్త్వరితం గత్వా త్వరితవిక్రమ: .
సమానయత్స తాన్ సర్వాన్ సమస్తాన్వేదపారగాన్..1.8.5…
సుయజ్ఞం వామదేవం చ జాబాలిమథ కాశ్యపమ్.
పురోహితం వసిష్ఠం చ యే చాన్యే ద్విజసత్తమా:..1.8.6..

తాన్పూజయిత్వా ధర్మాత్మా రాజా దశరథస్తదా.
ఇదం ధర్మార్థసహితం శ్లక్ష్ణంవచనమబ్రవీత్..1.8.7..

మమ లాలప్యమానస్య పుత్రార్థన్నాస్తి వై సుఖమ్.
తదర్థం హయమేధేన యక్ష్యామీతి మతిర్మమ..1.8.8..

తదహం యష్టుమిచ్ఛామి శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా.
కథం ప్రాప్స్యామ్యహం కామం బుద్ధిరత్రవిచార్యతామ్..1.8.9..

తతస్సాధ్వితి తద్వాక్యం బ్రాహ్మణా: ప్రత్యపూజయన్.
వసిష్ఠప్రముఖాస్సర్వే పార్థివస్య ముఖాచ్చ్యుతమ్..1.8.10..

ఊచుశ్చ పరమప్రీతాస్సర్వే దశరథం వచ:.
సమ్భారాస్సమ్భ్రియన్తాం తే తురగశ్చ విముచ్యతామ్..1.8.11..

సర్వథా ప్రాప్స్యసే పుత్రానభిప్రేతాంశ్చ పార్థివ.
యస్య తే ధార్మికీ బుద్ధిరియం పుత్రార్థమాగతా..1.8.12..

తత: ప్రీతో.?భవద్రాజా శ్రుత్వా తద్విజభాషితమ్.
అమాత్యాంశ్చాబ్రవీద్రాజా హర్షపర్యాకులేక్షణ:..1.8.13..

సమ్భారాస్సమ్భ్రియన్తాం మే గురూణాం వచనాదిహ.
సమర్థాధిష్ఠితశ్చాశ్వస్సోపాధ్యాయో విముచ్యతామ్..1.8.14..

సరయ్వాశ్చోత్తరే తీరే యజ్ఞభూమిర్విధీయతామ్.
శాన్తయశ్చాభివర్ధన్తాం యథాకల్పం యథావిధి..1.8.15..

శక్య: ప్రాప్తుమయం యజ్ఞస్సర్వేణాపి మహీక్షితా.
నాపరాధో భవేత్కష్టో యద్యస్మిన్క్రతుసత్తమే..1.8.16..

ఛిద్రం హి మృగయన్తే.?త్ర విద్వాంసో బ్రహ్మరాక్షసా: .
నిహతస్య చ యజ్ఞస్య సద్య: కర్తా వినశ్యతి ..1.8.17..

తద్యథా విధిపూర్వం మే క్రతురేష సమాప్యతే .
తథా విధానం క్రియతాం సమర్థా: కరణేష్విహ..1.8.18..

తథేతి చాబ్రువన్సర్వే మన్త్రిణ:ప్రత్యపూజయన్.
పార్థివేన్ద్రస్య తద్వాక్యం యథాజ్ఞప్తం నిశమ్య తే..1.8.19..

తథా ద్విజాస్తే ధర్మజ్ఞా వర్ధయన్తో నృపోత్తమమ్.
అనుజ్ఞాతాస్తతస్సర్వే పునర్జగ్ముర్యథాగతమ్..1.8.20..

విసర్జయిత్వా తాన్విప్రాన్సచివానిదమబ్రవీత్.
ఋత్విగ్భిరుపదిష్టో.?యం యథావత్క్రతురాప్యతామ్..1.8.21..

ఇత్యుక్త్వా నృపశార్దూలస్సచివాన్సముపస్థితాన్.
విసర్జయిత్వా స్వం వేశ్మ ప్రవివేశ మహాద్యుతి:..1.8.22..

తతస్స గత్వా తా:పత్నీర్నరేన్ద్రో హృదయప్రియా:.
ఉవాచ దీక్షాం విశత యక్ష్యే.?హం సుతకారణాత్..1.8.23..

తాసాం తేనాతికాన్తేన వచనేన సువర్చసామ్.
ముఖపద్మాన్యశోభన్త పద్మానీవ హిమాత్యయే..1.8.24..

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే బాలకాణ్డే అష్టమస్సర్గ:..