శ్రీ రామాయణం అరణ్యకాండ సర్గ 43
సా తం సమ్ప్రేక్ష్య సుశ్రోణీ కుసుమాన్యపచిన్వతీ.
హేమరాజతవర్ణాభ్యాం పార్శ్వాభ్యాముపశోభితమ్..3.43.1..
ప్రహృష్టా చానవద్యాఙ్గీ మృష్టహాటకవర్ణినీ.
భర్తారమపి చక్రన్ద లక్ష్మణం చాపి సాయుధమ్..3.43.2..
తయా.?.?హూతౌ నరవ్యాఘ్రౌ వైదేహ్యా రామలక్ష్మణౌ.
వీక్షమాణౌ తు తౌ దేశం తదా దదృశతుర్మృగమ్..3.43.3..
శఙ్కమానస్తు తం దృష్ట్వా లక్ష్మణో రామమబ్రవీత్.
తమేవైనమహం మన్యే మారీచం రాక్షసం మృగమ్..3.43.4..
చరన్తోమృగయాం హృష్టాః పాపేనోపాధినా వనే.
అనేన నిహతా రాజన్ రాజానః కామరూపిణా..3.43.5..
అస్య మాయావిదో మాయామృగరూపమిదం కృతమ్.
భానుమత్పురుషవ్యాఘ్ర గన్ధర్వపురసన్నిభమ్..3.43.6..
మృగో హ్యేవంవిధో రత్నవిచిత్రో నాస్తి రాఘవ.
జగత్యాం జగతీనాథ మాయైషా హి న సంశయః..3.43.7..
ఏవం బ్రువాణం కాకుత్స్థం ప్రతివార్య శుచిస్మితా.
ఉవాచ సీతా సంహృష్టా చర్మణా హృతచేతనా..3.43.8..
ఆర్యపుత్రాభిరామో.?సౌ మృగో హరతి మే మనః.
ఆనయైనం మహాబాహో క్రీడార్థం నో భవిష్యతి..3.43.9..
ఇహాశ్రమపదే.?స్మాకం బహవః పుణ్యదర్శనాః.
మృగాశ్చరన్తి సహితాశ్చమరాస్సృమరాస్తథా..3.43.10..
ఋక్షాః పృషతసఙ్ఘాశ్చ వానరాః కిన్నరాస్తథా.
విచరన్తి మహాబాహో రుపశ్రేష్ఠా మనోహరాః..3.43.11..
న చాస్య సదృశో రాజన్దృష్టపూర్వో మృగో మయా.
తేజసా క్షమయా దీప్త్యా యథా.?యం మృగసత్తమః..3.43.12..
నానావర్ణవిచిత్రాఙ్గో రత్నబిన్దుసమాచితః.
ద్యోతయన్వనమవ్యగ్రం శోభతే శశిసన్నిభః..3.43.13..
అహో రూపమహో లక్ష్మీస్స్వరసమ్పచ్చ శోభనా.
మృగో.?ద్భుతో విచిత్రాఙ్గో హృదయం హరతీవ మే..3.43.14..
యది గ్రహణమభ్యేతి జీవన్నేవ మృగస్తవ.
ఆశ్చర్యభూతం భవతి విస్మయం జనయిష్యతి..3.43.15..
సమాప్తవనవాసానాం రాజ్యస్థానాం చ నః పునః.
అన్తఃపురవిభూషార్థో మృగ ఏష భవిష్యతి..3.43.16..
భరతస్యార్యపుత్రస్య శ్వశ్రూణాం మమ చ ప్రభో.
మృగరూపమిదం వ్యక్తం విస్మయం జనయిష్యతి..3.43.17..
జీవన్న యది తే.?భ్యేతి గ్రహణం మృగసత్తమః.
అజినం నరశార్దూల రుచిరం మే భవిష్యతి..3.43.18..
నిహతస్యాస్య సత్త్వస్య జామ్బూనదమయత్వచి.
శష్పబృస్యాం వినీతాయామిచ్ఛామ్యహముపాసితుమ్..3.43.19..
కామవృత్తమిదం రౌద్రం స్త్రీణామసదృశం మతమ్.
వపుషా త్వస్య సత్త్వస్య విస్మయో జనితో మమ..3.43.20..
తేన కాఞ్చనవర్ణేన మణిప్రవరశృఙ్గిణా.
తరుణాదిత్యవర్ణేన నక్షత్రపథవర్చసా..3.43.21..
బభూవ రాఘవస్యాపి మనో విస్మయమాగతమ్.
ఏవం సీతావచః శ్రుత్వా తం దృష్ట్వా మృగమద్భుతమ్..3.43.22..
లోభితస్తేన రూపేణ సీతయా చ ప్రచోదితః.
ఉవాచ రాఘవో హృష్టో భ్రాతరం లక్ష్మణం వచః..3.43.23..
పశ్య లక్ష్మణ వైదేహ్యాః స్పృహాం మృగగతామిమామ్.
రూపశ్రేష్ఠతయా హ్యేష మృగో.?ద్య న భవిష్యతి..3.43.24..
న వనే నన్దనోద్ధేశే న చైత్రరథసంశ్రయే.
కుతఃపృథివ్యాం సౌమిత్రే యో.?స్య కశ్చిత్సమో మృగః..3.43.25..
ప్రతిలోమానులోమాశ్చ రుచిరా రోమరాజయః.
శోభన్తే మృగమాశ్రిత్య చిత్రాః కనకబిన్దవః..3.43.26..
పశ్యాస్య జృమ్భమాణస్య దీప్తామగ్నిశిఖోపమామ్.
జిహ్వాం ముఖాన్నిస్సరన్తీం మేఘాదివ శతహ్రదామ్..3.43.27..
మసారగల్లర్కముఖశ్శఙ్ఖముక్తానిభోదరః.
కస్య నామాభిరూప్యో.?సౌ న మనో లోభయేన్మృగః..3.43.28..
కస్య రూపమిదం దృష్ట్వా జామ్బూనదమయం ప్రభో.
నానారత్నమయం దివ్యం న మనో విస్మయం వ్రజేత్..3.43.29..
మాంసహేతోరపి మృగాన్వినోదార్థం చ ధన్వనః.
ఘ్నన్తి లక్ష్మణ రాజానో మృగయాయాం మహావనే..3.43.30..
ధనాని వ్యవసాయేన విచీయన్తే మహావనే.
ధాతవో వివిధాశ్చాపి మణిరత్నసువర్ణినః..3.43.31..
తత్సారమఖిలం న.?ణాం ధనం నిచయవర్ధనమ్.
మనసా చిన్తితం సర్వం యథా శుక్రస్య లక్ష్మణ..3.43.32..
అర్థీ యేనార్థకృత్యేన సంవ్రజత్యవిచారయన్.
తమర్థమర్థశాస్త్రజ్ఞాః ప్రాహురర్థ్యాశ్చ లక్ష్మణ..3.43.33..
ఏతస్య మృగరత్నస్య పరార్ధ్యే కాఞ్చనత్వచి.
ఉపవేక్ష్యతి వైదేహీ మయా సహ సుమధ్యమా..3.43.34..
న కాదలీ న ప్రియకీ న ప్రవేణీ న చావికీ.
భవేదేతస్య సదృశీ స్పర్శనేనేతి మే మతిః..3.43.35..
ఏష చైవ మృగశ్శ్రీమాన్ యశ్చ దివ్యో నభశ్చరః.
ఉభావేతౌ మృగౌ దివ్యౌ తారామృగమహీమృగౌ..3.43.36..
యది వా.?యం తథా యన్మాం భవేద్వదసి లక్ష్మణ.
మాయైషా రాక్షసస్యేతి కర్తవ్యోస్య వధో మయా..3.43.37..
ఏతేన హి నృశంసేన మారీచేనాకృతాత్మనా.
వనే విచరతా పూర్వం హింసితా మునిపుఙ్గవాః..3.43.38..
ఉత్థాయ బహవో యేన మృగయాయాం జనాధిపాః.
నిహతాః పరమేష్వాసాస్తస్మాద్వధ్యస్త్వయం మృగః..3.43.39..
పురస్తాదిహ వాతాపిః పరిభూయ తపస్వినః.
ఉదరస్థో ద్విజాన్హన్తిస్వగర్భో.?శ్వతరీమివ..3.43.40..
స కదాచిచ్చిరాల్లోభాదాససాద మహామునిమ్.
అగస్త్యం తేజసా యుక్తం భక్షస్తస్య బభూవ హ..3.43.41..
సముత్థానే వ తద్రూపం కర్తుకామం సమీక్ష్య తమ్.
ఉత్స్మయిత్వా తు భగవాన్వాతాపిమిదమబ్రవీత్..3.43.42..
త్వయా.?విగణ్య వాతాపే పరిభూతాస్స్వతేజసా.
జీవలోకే ద్విజశ్రేష్ఠాస్తస్మాదసి జరాం గతః..3.43.43..
తదేవం న భవేద్రక్షోవాతాపిరివ లక్ష్మణ.
మద్విధం యో.?తిమన్యేత ధర్మనిత్యం జితేన్ద్రియమ్..3.43.44..
భవేద్ధతో.?యం వాతాపిరగస్త్యేనేవ మాం గతః.
ఇహ త్వం భవ సన్నద్దో యన్త్రితో రక్ష మైథిలీమ్..3.43.45..
అస్యామాయత్తమస్మాకం యత్కృత్యం రఘునన్దన.
అహమేనం వధిష్యామి గ్రహీష్యామ్యపి వా మృగమ్..3.43.46..
యావద్గచ్ఛామి సౌమిత్రే మృగమానయితుం ద్రుతమ్.
పశ్య లక్ష్మణ వైదేహీం మృగత్వచి గతస్పృహామ్..3.43.47..
త్వచా ప్రధానయా హ్యేష మృగో.?ద్య న భవిష్యతి.
అప్రమత్తేన తే భావ్యమాశ్రమస్థేన సీతయా..3.43.48..
యావత్పృషతమేకేన సాయకేన నిహన్మ్యహమ్.
హత్వైతచ్చర్మ చాదాయ శీఘ్రమేష్యామి లక్ష్మణ..3.43.49..
ప్రదక్షిణేనాతిబలేన పక్షిణా.
జటాయుషా బుద్ధిమతా చ లక్ష్మణ.
భవాప్రమత్తః పరిగృహ్య మైథిలీం.
ప్రతిక్షణం సర్వత ఏవ శఙ్కితః..3.43.50..
ఇత్యాషే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అరణ్యకాణ్డే త్రిచత్వారింశస్సర్గః.
