శ్రీ రామాయణం అయోధ్యకాండ సర్గ 109
జాబాలేస్తు వచశ్శ్రుత్వా రామ స్సత్యాత్మనాం వరః.
ఉవాచ పరయా భక్త్యా స్వబుద్ధ్యా చావిపన్నయా..2.109.1..
భవాన్మే ప్రియకామార్థం వచనం యదిహోక్తవాన్.
అకార్యం కార్యసఙ్కాశమపథ్యం పథ్యసమ్మతమ్..2.109.2..
నిర్మర్యాదస్తు పురుషః పాపాచారసమన్వితః.
మానం న లభతే సత్సు భిన్నచారిత్రదర్శనః..2.109.3..
కులీనమకులీనం వా వీరం పురుషమానినమ్.
చారిత్రమేవ వ్యాఖ్యాతి శుచిం వా యది వా.?శుచిమ్..2.109.4..
అనార్యస్త్వార్యసఙ్కాశ శ్శౌచాద్దీనస్తాథా.?శుచిః.
లక్షణ్యవదలక్షణ్యో దుశ్శీలశ్శీలవానివ..2.109.5..
అధర్మం ధర్మవేషేణ యదీమం లోకసఙ్కురమ్.
అభిపత్స్యే శుభం హిత్వా క్రియావిధివివర్జితమ్..2.109.6..
కశ్చేతయానః పురుషః కార్యాకార్యవిచక్షణః.
బహుమంస్యతి మాం లోకే దుర్వృత్తం లోకదూషణమ్..2.109.7..
కస్య దాస్యామ్యహం వృత్తం కేన వా స్వర్గమాప్నుయామ్.
ఆనయా వర్తమానో హి వృత్త్యా హీనప్రతిజ్ఞయా..2.109.8..
కామవృత్తస్త్వయం లోకః కృత్స్న స్సముపవర్తతే.
యద్వృత్తా స్సన్తి రాజానస్తద్వృత్తా స్సన్తి హి ప్రజాః..2.109.9..
సత్యమేవానృశంసం చ రాజవృత్తం సనాతనమ్.
తస్మాత్సత్యాత్మకం రాజ్యం సత్యే లోకః ప్రతిష్ఠితః..2.109.10..
ఋషయశ్చైవ దేవాశ్చ సత్యమేవ హి మేనిరే.
సత్యవాదీ హి లోకే.?స్మిన్పరమం గచ్ఛతి క్షయమ్..2.109.11..
ఉద్విజన్తే యథా సర్పాన్నరాదనృతవాదినః.
ధర్మ స్సత్యం పరో లోకే మూలం స్వర్గస్య చోచ్యతే..2.109.12..
సత్యమేవేశ్వరో లోకే సత్యం పద్మాశ్రితా సదా.
సత్యమూలాని సర్వాణి సత్యాన్నాస్తి పరం పదమ్..2.109.13..
దత్తమిష్టం హుతం చైవ తప్తాని చ తపాంసి చ.
వేదా స్సత్యప్రతిష్ఠానా స్తస్మాత్సత్యపరో భవేత్..2.109.14..
ఏకః పాలయతే లోకమేకః పాలయతే కులమ్.
మజ్జత్యేకో హి నిరయ ఏక స్స్వర్గే మహీయతే..2.109.15..
సో.?హం పితుర్నియోగం తు కిమర్థం నానుపాలయే.
సత్యప్రతిశ్రవ స్సత్యం సత్యేన సమయీకృతః..2.109.16..
నైవ లోభాన్న మోహాద్వా న హ్యజ్ఞానాత్తమో.?న్వితః.
సేతుం సత్యస్య భేత్స్యామి గురో స్సత్యప్రతిశ్రవః..2.109.17..
అసత్యసన్ధస్య సతశ్చలస్యాస్థిరచేతస:.
నైవ దేవా న పితరః ప్రతీచ్ఛన్తీతి నః శ్రుతమ్..2.109.18..
ప్రత్యగాత్మమిమం ధర్మం సత్యం పశ్యామ్యహం స్వయమ్.
భార స్సత్పురుషాచీర్ణస్తదర్థమభిమన్యతే..2.109.19..
క్షాత్రం ధర్మమహంత్యక్ష్యే హ్యధర్మం ధర్మసంహితమ్.
క్షుద్రైర్నృశంసైర్లుబ్ధైశ్చ సేవితం పాపకర్మభిః..2.109.20..
కాయేన కురుతే పాపం మనసా సమ్ప్రధార్య చ.
అనృతం జిహ్వయా చాహ త్రివిధం కర్మపాతకమ్..2.109.21..
భూమిః కీర్తిర్యశో లక్ష్మీః పురుషం ప్రార్థయన్తి హి.
స్వర్గస్థం చానుపశ్యన్తి సత్యమేవ భజేత తత్..2.109.22..
శ్రేష్ఠం హ్యనార్యమేవ స్యాద్యద్భవానవధార్య మామ్.
ఆహ యుక్తి కరైర్వాక్యైరిదం భద్రం కురుష్వ హ..2.109.23..
కథం హ్యహం ప్రతిజ్ఞాయ వనవాసమిమం గురౌ.
భరతస్య కరిష్యామి వచో హిత్వా గురోర్వచః..2.109.24..
స్థిరా మయా ప్రతిజ్ఞాతా ప్రతిజ్ఞా గురుసన్నిధౌ.
ప్రహృష్యమాణా సా దేవీ కైకేయీ చాభవత్తదా..2.109.25..
వనవాసం వసన్నేవం శుచిర్నియతభోజనః.
మూలైః పుష్పైః ఫలైః పుణ్యైః పిత్రూన్ దేవాంశ్చ తర్పయన్..2.109.26..
సన్తుష్టపఞ్చవర్గో.?హం లోకయాత్రాం ప్రవర్తయే.
అకుహ శ్శ్రద్ధధానస్సన్కార్యాకార్యవిచక్షణః..2.109.27..
కర్మభూమిమాం ప్రాప్య కర్తవ్యం కర్మ యచ్ఛుభమ్.
అగ్నిర్వాయుశ్చ సోమశ్చ కర్మణాం ఫలభాగినః..2.109.28..
శతం క్రతూనామాహృత్య దేవరాట్ త్రిదివం గతః.
తపాంస్యుగ్రాణి చాస్థాయ దివం యాతా మహర్షయః..2.109.29..
అమృష్యమాణః పునరుగ్రతేజాః
నిశమ్య తం నాస్తికవాక్యహేతుమ్.
అథాబ్రవీత్తం నృపతేస్తనూజో
విగర్హమాణో వచనాని తస్య..2.109.30..
సత్యం చ ధర్మం చ పరాక్రమం చ
భూతానుకమ్పాం ప్రియవాదితాం చ.
ద్విజాతిదేవాతిధిపూజనం చ
పన్థానమాహుస్త్రిదివస్య సన్తః..2.109.31..
తేనైవమాజ్ఞాయ యథావదర్థ-
మేకోదయం సమ్ప్రతిపద్య విప్రాః.
ధర్మం చరన్త స్సకలం యథావ-
త్కాఙ్క్షన్తి లోకాగమమప్రమత్తాః..2.109.32..
నిన్దామ్యహం కర్మ పితుః కృతం త-
ద్యస్త్వామగృహ్ణాద్విషమస్థబుద్ధిమ్.
బుద్ధ్యా.?నయైవంవిధయా చరన్తం
సునాస్తికం ధర్మపథాదపేతమ్..2.109.33..
యథా హి చోర స్స తథా హి బుద్ధ-
స్తథాగతం నాస్తికమత్ర విద్ధి.
తస్మాద్ధి యశ్శఙ్క్యతమః ప్రజానామ్
న నాస్తికేనాభిముఖో బుధ స్స్యాత్..2.109.34..
త్వత్తో జనాః పూర్వతరే వరాశ్చ
శుభాని కర్మాణి బహూని చక్రుః.
జిత్వా సదేమం చ పరం చ లోకం
తస్మావ్దిజా స్స్వస్తి హుతం కృతం చ..2.109.35..
ధర్మే రతా స్సత్పురుషై స్సమేతా-
స్తేజస్వినో దానగుణప్రధానాః.
అహింసకా వీతమలాశ్చ లోకే
భవన్తి పూజ్యా మునయః ప్రధానాః..2.109.36..
ఇతి బ్రువన్తం వచనం సరోషం
రామం మహాత్మానమదీనసత్త్వమ్.
ఉవాచ పథ్యం పునరాస్తికం చ
సత్యం వచ స్సానునయం చ విప్రః..2.109.37..
న నాస్తికానాం వచనం బ్రవీమ్యహం
న నాస్తికో.?హం న చ నాస్తి కిఞ్చన.
సమీక్ష్య కాలం పునరాస్తికో.?భవం
భవేయ కాలే పునరేవ నాస్తికః..2.109.38..
న చాపి కాలో.?య ముపాగతశ్శనై-
ర్యథా మయా నాస్తికవాగుదీరితా.
నివర్తనార్థం తవ రామ కారణాత్
ప్రసాదనార్థం చ మయైతదీరితమ్..2.109.39..
ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే వాల్మీకీయ ఆదికావ్యే అయోధ్యాకాణ్డే నవోత్తరశతతమస్సర్గః.
